៣. តតិយភាណវារោ

៤២៣. តេន ខោ បន សមយេន ឧបសម្បន្នាយោ ទិស្សន្តិ – អនិមិត្តាបិ, និមិត្តមត្តាបិ, អលោហិតាបិ, ធុវលោហិតាបិ, ធុវចោឡាបិ, បគ្ឃរន្តីបិ, សិខរិណីបិ, ឥត្ថិបណ្ឌកាបិ, វេបុរិសិកាបិ, សម្ភិន្នាបិ, ឧភតោព្យញ្ជនាបិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧបសម្បាទេន្តិយា ចតុវីសតិ អន្តរាយិកេ ធម្មេ បុច្ឆិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, បុច្ឆិតព្ពា – ‘នសិ អនិមិត្តា, នសិ និមិត្តមត្តា, នសិ អលោហិតា, នសិ ធុវលោហិតា, នសិ ធុវចោឡា, នសិ បគ្ឃរន្តី, នសិ សិខរណី [សិខរិណី (សី. ស្យា.)], នសិ ឥត្ថិបណ្ឌកា, នសិ វេបុរិសិកា, នសិ សម្ភិន្នា, នសិ ឧភតោព្យញ្ជនា? សន្តិ តេ ឯវរូបា អាពាធា – កុដ្ឋំ, គណ្ឌោ, កិលាសោ, សោសោ, អបមារោ? មនុស្សាសិ, ឥត្ថីសិ, ភុជិស្សាសិ, អណណាសិ, នសិ រាជភដី? អនុញ្ញាតាសិ មាតាបិតូហិ, សាមិកេន? បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាសិ, បរិបុណ្ណំ តេ បត្តចីវរំ, កិន្នាមាសិ, កានាមា តេ បវត្តិនី’’តិ?

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ភិក្ខុនីនំ អន្តរាយិកេ ធម្មេ បុច្ឆន្តិ. ឧបសម្បទាបេក្ខាយោ វិត្ថាយន្តិ, មង្កូ ហោន្តិ, ន សក្កោន្តិ វិស្សជ្ជេតុំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯកតោឧបសម្បន្នាយ ភិក្ខុនិសង្ឃេ វិសុទ្ធាយ ភិក្ខុសង្ឃេ ឧបសម្បាទេតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អននុសិដ្ឋា ឧបសម្បទាបេក្ខាយោ អន្តរាយិកេ ធម្មេ បុច្ឆន្តិ. ឧបសម្បទាបេក្ខាយោ វិត្ថាយន្តិ, មង្កូ ហោន្តិ, ន សក្កោន្តិ វិស្សជ្ជេតុំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បឋមំ អនុសាសិត្វា បច្ឆា អន្តរាយិកេ ធម្មេ បុច្ឆិតុ’’ន្តិ.

តត្ថេវ សង្ឃមជ្ឈេ អនុសាសន្តិ. ឧបសម្បទាបេក្ខាយោ តថេវ វិត្ថាយន្តិ, មង្កូ ហោន្តិ, ន សក្កោន្តិ វិស្សជ្ជេតុំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯកមន្តំ អនុសាសិត្វា សង្ឃមជ្ឈេ អន្តរាយិកេ ធម្មេ បុច្ឆិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, អនុសាសិតព្ពា.

៤២៤. ‘‘បឋមំ ឧបជ្ឈំ គាហាបេតព្ពា. ឧបជ្ឈំ គាហាបេត្វា បត្តចីវរំ អាចិក្ខិតព្ពំ – ‘អយំ តេ បត្តោ, អយំ សង្ឃាដិ, អយំ ឧត្តរាសង្គោ, អយំ អន្តរវាសកោ, ឥទំ សំកច្ចិកំ [សង្កច្ឆិកំ (ស្យា.)], អយំ ឧទកសាដិកា; គច្ឆ អមុម្ហិ ឱកាសេ តិដ្ឋាហី’’តិ.

ពាលា អព្យត្តា អនុសាសន្តិ. ទុរនុសិដ្ឋា ឧបសម្បទាបេក្ខាយោ វិត្ថាយន្តិ, មង្កូ ហោន្តិ, ន សក្កោន្តិ វិស្សជ្ជេតុំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ពាលាយ អព្យត្តាយ អនុសាសិតព្ពា. យា អនុសាសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ អនុសាសិតុ’’ន្តិ.

អសម្មតា អនុសាសន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អសម្មតាយ អនុសាសិតព្ពា. យា អនុសាសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សម្មតាយ អនុសាសិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, សម្មន្និតព្ពា – អត្តនា វា អត្តានំ សម្មន្និតព្ពំ, បរាយ វា បរា សម្មន្និតព្ពា.

‘‘កថញ្ច អត្តនាវ [អត្តនា វា (ក.)] អត្តានំ សម្មន្និតព្ពំ? ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ – ‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, អហំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមំ អនុសាសេយ្យ’ន្តិ. ឯវំ អត្តនាវ អត្តានំ សម្មន្និតព្ពំ.

‘‘កថញ្ច បរាយ [បរាយ វា (ក.)] បរា សម្មន្និតព្ពា? ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ – ‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមំ អនុសាសេយ្យា’តិ. ឯវំ បរាយ បរា សម្មន្និតព្ពា.

‘‘តាយ សម្មតាយ ភិក្ខុនិយា ឧបសម្បទាបេក្ខំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយា – ‘សុណសិ ឥត្ថន្នាមេ. អយំ តេ សច្ចកាលោ, ភូតកាលោ. យំ ជាតំ តំ សង្ឃមជ្ឈេ បុច្ឆន្តេ សន្តំ អត្ថីតិ វត្តព្ពំ, អសន្តំ នត្ថីតិ វត្តព្ពំ. មា ខោ វិត្ថាយិ [វិត្ថាសិ (ក.)], មា ខោ មង្កុ អហោសិ. ឯវំ តំ បុច្ឆិស្សន្តិ – នសិ អនិមិត្តា, នសិ និមិត្តមត្តា, នសិ អលោហិតា, នសិ ធុវលោហិតា, នសិ ធុវចោឡា, នសិ បគ្ឃរន្តី, នសិ សិខរិណី, នសិ ឥត្ថិបណ្ឌកា, នសិ វេបុរិសិកា, នសិ សម្ភិន្នា, នសិ ឧភតោព្យញ្ជនា? សន្តិ តេ ឯវរូបា អាពាធា – កុដ្ឋំ, គណ្ឌោ, កិលាសោ, សោសោ, អបមារោ? មនុស្សាសិ, ឥត្ថីសិ, ភុជិស្សាសិ, អណណាសិ, នសិ រាជភដី? អនុញ្ញាតាសិ មាតាបិតូហិ, សាមិកេន? បរិបុណ្ណវីសតិវស្សាសិ, បរិបុណ្ណំ តេ បត្តចីវរំ, កិន្នាមាសិ, កានាមា តេ បវត្តិនី’តិ?

‘‘ឯកតោ អាគច្ឆន្តិ. ន ឯកតោ អាគន្តព្ពំ. អនុសាសិកាយ បឋមតរំ អាគន្ត្វា សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ – ‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. អនុសិដ្ឋា សា មយា. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, ឥត្ថន្នាមា អាគច្ឆេយ្យា’តិ. ‘អាគច្ឆាហី’តិ វត្តព្ពា.

‘‘ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ការាបេត្វា ភិក្ខុនីនំ បាទេ វន្ទាបេត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទាបេត្វា អញ្ជលិំ បគ្គណ្ហាបេត្វា ឧបសម្បទំ យាចាបេតព្ពា – ‘សង្ឃំ, អយ្យេ, ឧបសម្បទំ យាចាមិ. ឧល្លុម្បតុ មំ, អយ្យេ, សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយ. ទុតិយម្បិ, អយ្យេ, សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចាមិ. ឧល្លុម្បតុ មំ, អយ្យេ, សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយ. តតិយម្បិ, អយ្យេ, សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចាមិ. ឧល្លុម្បតុ មំ, អយ្យេ, សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’តិ. ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, អហំ ឥត្ថន្នាមំ អន្តរាយិកេ ធម្មេ បុច្ឆេយ្យន្តិ.

‘‘សុណសិ ឥត្ថន្នាមេ. អយំ តេ សច្ចកាលោ, ភូតកាលោ. យំ ជាតំ តំ បុច្ឆាមិ សន្តំ អត្ថីតិ វត្តព្ពំ, អសន្តំ នត្ថីតិ វត្តព្ពំ. នសិ អនិមិត្តា…បេ… កិន្នាមាសិ, កានាមា តេ បវត្តិនីតិ. ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

៤២៥. ‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. បរិសុទ្ធា អន្តរាយិកេហិ ធម្មេហិ, បរិបុណ្ណស្សា បត្តចីវរំ. ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បវត្តិនិយា. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេយ្យ ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បវត្តិនិយា. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. បរិសុទ្ធា អន្តរាយិកេហិ ធម្មេហិ, បរិបុណ្ណស្សា បត្តចីវរំ. ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បវត្តិនិយា. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេតិ ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បវត្តិនិយា. យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បវត្តិនិយា, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ… តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. បរិសុទ្ធា អន្តរាយិកេហិ ធម្មេហិ, បរិបុណ្ណស្សា បត្តចីវរំ. ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បវត្តិនិយា. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេតិ ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បវត្តិនិយា. យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បវត្តិនិយា, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ.

‘‘ឧបសម្បន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ បវត្តិនិយា. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមីតិ.

‘‘តាវទេវ តំ អាទាយ ភិក្ខុសង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ការាបេត្វា ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទាបេត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទាបេត្វា អញ្ជលិំ បគ្គណ្ហាបេត្វា ឧបសម្បទំ យាចាបេតព្ពា – ‘អហំ, អយ្យា, ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា; សង្ឃំ, អយ្យា, ឧបសម្បទំ យាចាមិ. ឧល្លុម្បតុ មំ, អយ្យា, សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយ. អហំ, អយ្យា, ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. ទុតិយម្បិ, អយ្យា, សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចាមិ. ឧល្លុម្បតុ មំ, អយ្យា, សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយ. អហំ, អយ្យា, ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. តតិយម្បិ, អយ្យា, សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចាមិ. ឧល្លុម្បតុ មំ, អយ្យា, សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’តិ. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេយ្យ, ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេតិ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទា ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ… តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេតិ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទា ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ឧបសម្បន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមីតិ.

‘‘តាវទេវ ឆាយា មេតព្ពា, ឧតុប្បមាណំ អាចិក្ខិតព្ពំ, ទិវសភាគោ អាចិក្ខិតព្ពោ, សង្គីតិ អាចិក្ខិតព្ពា, ភិក្ខុនិយោ វត្តព្ពា – ឥមិស្សា តយោ ច និស្សយេ, អដ្ឋ ច អករណីយានិ អាចិក្ខេយ្យាថា’’តិ.

៤២៦. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ភត្តគ្គេ អាសនំ សំកសាយន្តិយោ កាលំ វីតិនាមេសុំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋន្នំ ភិក្ខុនីនំ យថាវុឌ្ឍំ, អវសេសានំ យថាគតិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ – ភគវតា អនុញ្ញាតំ អដ្ឋន្នំ ភិក្ខុនីនំ យថាវុឌ្ឍំ, អវសេសានំ យថាគតិកន្តិ – សព្ពត្ថ អដ្ឋេវ ភិក្ខុនិយោ យថាវុឌ្ឍំ បដិពាហន្តិ, អវសេសាយោ យថាគតិកំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភត្តគ្គេ អដ្ឋន្នំ ភិក្ខុនីនំ យថាវុឌ្ឍំ, អវសេសានំ យថាគតិកំ; អញ្ញត្ថ សព្ពត្ថ យថាវុឌ្ឍំ [អញ្ញត្ថ យថាវុឌ្ឍំ (ស្យា.)] ន បដិពាហិតព្ពំ. យា បដិពាហេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

៤២៧. [បាចិ. ១០៥០ អាទយោ] តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ន បវារេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ន បវារេតព្ពំ. យា ន បវារេយ្យ, យថាធម្មោ ការេតព្ពោ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អត្តនា បវារេត្វា ភិក្ខុសង្ឃំ ន បវារេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា អត្តនា បវារេត្វា ភិក្ខុសង្ឃោ ន បវារេតព្ពោ. យា ន បវារេយ្យ, យថាធម្មោ ការេតព្ពោ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ឯកតោ បវារេន្តិយោ កោលាហលំ អកំសុ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ឯកតោ បវារេតព្ពំ. យា បវារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បុរេភត្តំ បវារេន្តិយោ កាលំ វីតិនាមេសុំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បច្ឆាភត្តំ [ភិក្ខវេ ភិក្ខុនិយា បច្ឆាភត្តំ (ស្យា. កំ.)] បវារេតុ’’ន្តិ. បច្ឆាភត្តំ បវារេន្តិយោ វិកាលេ [វិកាលំ (ក.)] អហេសុំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អជ្ជតនា ភិក្ខុនិសង្ឃំ [អជ្ជតនា (សី.), អជ្ជតនាយ (ក.)] បវារេត្វា អបរជ្ជុ ភិក្ខុសង្ឃំ បវារេតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សព្ពោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ បវារេន្តោ កោលាហលំ អកាសិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯកំ ភិក្ខុនិំ ព្យត្តំ បដិពលំ សម្មន្និតុំ – ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អត្ថាយ ភិក្ខុសង្ឃំ បវារេតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, សម្មន្និតព្ពា. បឋមំ ភិក្ខុនី យាចិតព្ពា, យាចិត្វា ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ភិក្ខុនិំ សម្មន្នេយ្យ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អត្ថាយ ភិក្ខុសង្ឃំ បវារេតុំ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ភិក្ខុនិំ សម្មន្នតិ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អត្ថាយ ភិក្ខុសង្ឃំ បវារេតុំ. យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា សម្មុតិ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អត្ថាយ ភិក្ខុសង្ឃំ បវារេតុំ, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ.

‘‘សម្មតា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អត្ថាយ ភិក្ខុសង្ឃំ បវារេតុំ. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមីតិ.

‘‘តាយ សម្មតាយ ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុនិសង្ឃំ អាទាយ ភិក្ខុសង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘ភិក្ខុនីសង្ឃោ, អយ្យា, ភិក្ខុសង្ឃំ បវារេតិ – ទិដ្ឋេន វា, សុតេន វា បរិសង្កាយ វា. វទតុ [វទតុ មំ (ក.)], អយ្យា, ភិក្ខុសង្ឃោ ភិក្ខុនិសង្ឃំ អនុកម្បំ ឧបាទាយ, បស្សន្តោ បដិករិស្សតិ. ទុតិយម្បិ, អយ្យា…បេ… តតិយម្បិ, អយ្យា, ភិក្ខុនិសង្ឃោ ភិក្ខុសង្ឃំ បវារេតិ – ទិដ្ឋេន វា, សុតេន វា, បរិសង្កាយ វា. វទតុ, អយ្យា, ភិក្ខុសង្ឃោ ភិក្ខុនិសង្ឃំ អនុកម្បំ ឧបាទាយ, បស្សន្តោ បដិករិស្សតី’’តិ.

៤២៨. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឧបោសថំ ឋបេន្តិ, បវារណំ ឋបេន្តិ, សវចនីយំ ករោន្តិ, អនុវាទំ បដ្ឋបេន្តិ, ឱកាសំ ការេន្តិ, ចោទេន្តិ, សារេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុស្ស ឧបោសថោ ឋបេតព្ពោ; ឋបិតោបិ អដ្ឋបិតោ; ឋបេន្តិយា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន បវារណា ឋបេតព្ពា; ឋបិតាបិ អដ្ឋបិតា; ឋបេន្តិយា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន សវចនីយំ កាតព្ពំ; កតម្បិ អកតំ; ករោន្តិយា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន អនុវាទោ បដ្ឋបេតព្ពោ; បដ្ឋបិតោបិ អប្បដ្ឋបិតោ; បដ្ឋបេន្តិយា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ឱកាសោ ការេតព្ពោ; ការិតោបិ អការិតោ; ការេន្តិយា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ចោទេតព្ពោ; ចោទិតោបិ អចោទិតោ; ចោទេន្តិយា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន សារេតព្ពោ; សារិតោបិ អសារិតោ; សារេន្តិយា អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ភិក្ខុនីនំ ឧបោសថំ ឋបេន្តិ, បវារណំ ឋបេន្តិ, សវចនីយំ ករោន្តិ, អនុវាទំ បដ្ឋបេន្តិ, ឱកាសំ ការេន្តិ, ចោទេន្តិ, សារេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ ភិក្ខុនា ភិក្ខុនិយា ឧបោសថំ ឋបេតុំ; ឋបិតោបិ សុដ្ឋបិតោ; ឋបេន្តស្ស អនាបត្តិ. បវារណំ ឋបេតុំ; ឋបិតាបិ សុដ្ឋបិតា; ឋបេន្តស្ស អនាបត្តិ. សវចនីយំ កាតុំ; កតម្បិ សុកតំ; ករោន្តស្ស អនាបត្តិ. អនុវាទំ បដ្ឋបេតុំ; បដ្ឋបិតោបិ សុប្បដ្ឋបិតោ; បដ្ឋបេន្តស្ស អនាបត្តិ. ឱកាសំ ការេតុំ; ការិតោបិ សុការិតោ; ការេន្តស្ស អនាបត្តិ. ចោទេតុំ; ចោទិតាបិ សុចោទិតា; ចោទេន្តស្ស អនាបត្តិ. សារេតុំ; សារិតាបិ សុសារិតា; សារេន្តស្ស អនាបត្តី’’តិ.

៤២៩. [បាចិ. ១១៨៤] តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ យានេន យាយន្តិ – ឥត្ថិយុត្តេនបិ បុរិសន្តរេន, បុរិសយុត្តេនបិ ឥត្ថន្តរេន. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ… ‘‘សេយ្យថាបិ គង្គាមហិយាយា’’តិ [គង្គាមហិយាតិ (សី.)]. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា យានេន យាយិតព្ពំ. យា យាយេយ្យ, យថាធម្មោ ការេតព្ពោ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី គិលានា ហោតិ, ន សក្កោតិ បទសា គន្តុំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានាយ យាន’’ន្តិ. អថ ខោ ភិក្ខុនីនំ ឯតទហោសិ – ‘‘ឥត្ថិយុត្តំ នុ ខោ, បុរិសយុត្តំ នុ ខោ’’តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឥត្ថិយុត្តំ បុរិសយុត្តំ ហត្ថវដ្ដក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរិស្សា ភិក្ខុនិយា យានុគ្ឃាតេន ពាឡ្ហតរំ អផាសុ អហោសិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សិវិកំ បាដង្កិ’’ន្តិ.

៤៣០. តេន ខោ បន សមយេន អឌ្ឍកាសី គណិកា ភិក្ខុនីសុ បព្ពជិតា ហោតិ. សា ច សាវត្ថិំ គន្តុកាមា ហោតិ – ‘ភគវតោ សន្តិកេ ឧបសម្បជ្ជិស្សាមី’តិ. អស្សោសុំ ខោ ធុត្តា – ‘អឌ្ឍកាសី កិរ គណិកា សាវត្ថិំ គន្តុកាមា’តិ. តេ មគ្គេ បរិយុដ្ឋិំសុ. អស្សោសិ ខោ អឌ្ឍកាសី គណិកា – ‘ធុត្តា កិរ មគ្គេ បរិយុដ្ឋិតា’តិ. ភគវតោ សន្តិកេ ទូតំ បាហេសិ – ‘‘អហញ្ហិ ឧបសម្បជ្ជិតុកាមា; កថំ នុ ខោ មយា បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទូតេនបិ ឧបសម្បាទេតុ’’ន្តិ.

ភិក្ខុទូតេន ឧបសម្បាទេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុទូតេន ឧបសម្បាទេតព្ពា. យោ ឧបសម្បាទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ. សិក្ខមានទូតេន ឧបសម្បាទេន្តិ…បេ… សាមណេរទូតេន ឧបសម្បាទេន្តិ…បេ… សាមណេរិទូតេន ឧបសម្បាទេន្តិ…បេ… ពាលាយ អព្យត្តាយ ទូតេន ឧបសម្បាទេន្តិ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ពាលាយ អព្យត្តាយ ទូតេន ឧបសម្បាទេតព្ពា. យោ ឧបសម្បាទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ ទូតេន ឧបសម្បាទេតុន្តិ.

‘‘តាយ ទូតាយ ភិក្ខុនិយា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘ឥត្ថន្នាមា, អយ្យា, ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. សា កេនចិទេវ អន្តរាយេន ន អាគច្ឆតិ. ឥត្ថន្នាមា, អយ្យា, សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ. ឧល្លុម្បតុ តំ, អយ្យា, សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយ. ឥត្ថន្នាមា, អយ្យា, ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. សា កេនចិទេវ អន្តរាយេន ន អាគច្ឆតិ. ទុតិយម្បិ, អយ្យា, ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ. ឧល្លុម្បតុ តំ, អយ្យា, សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយ. ឥត្ថន្នាមា, អយ្យា, ឥត្ថន្នាមាយ អយ្យាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. សា កេនចិទេវ អន្តរាយេន ន អាគច្ឆតិ. តតិយម្បិ, អយ្យា, ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ. ឧល្លុម្បតុ តំ, អយ្យា, សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’តិ. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. សា កេនចិទេវ អន្តរាយេន ន អាគច្ឆតិ. ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេយ្យ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. សា កេនចិទេវ អន្តរាយេន ន អាគច្ឆតិ. ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេតិ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទា ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ… តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ. សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥត្ថន្នាមា ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទាបេក្ខា. ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនិសង្ឃេ, វិសុទ្ធា. សា កេនចិទេវ អន្តរាយេន ន អាគច្ឆតិ. ឥត្ថន្នាមា សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេតិ ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ ឧបសម្បទា ឥត្ថន្នាមាយ បវត្តិនិយា, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘តាវទេវ ឆាយា មេតព្ពា, ឧតុប្បមាណំ អាចិក្ខិតព្ពំ, ទិវសភាគោ អាចិក្ខិតព្ពោ, សង្គីតិ អាចិក្ខិតព្ពា, ភិក្ខុនិយោ វត្តព្ពា – តស្សា តយោ ច និស្សយេ, អដ្ឋ ច អករណីយានិ អាចិក្ខេយ្យាថា’’តិ.

៤៣១. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អរញ្ញេ វិហរន្តិ. ធុត្តា ទូសេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ, អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា អរញ្ញេ វត្ថព្ពំ. យា វសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរេន ឧបាសកេន ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ឧទ្ទោសិតោ ទិន្នោ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទ្ទោសិត’’ន្តិ. ឧទ្ទោសិតោ ន សម្មតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧបស្សយ’’ន្តិ. ឧបស្សយោ ន សម្មតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, នវកម្ម’’ន្តិ. នវកម្មំ ន សម្មតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលិកម្បិ កាតុ’’ន្តិ.

៤៣២. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី សន្និសិន្នគព្ភា ភិក្ខុនីសុ បព្ពជិតា ហោតិ. តស្សា បព្ពជិតាយ គព្ភោ វុដ្ឋាតិ. អថ ខោ តស្សា ភិក្ខុនិយា ឯតទហោសិ – ‘‘កថំ នុ ខោ មយា ឥមស្មិំ ទារកេ បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បោសេតុំ, យាវ សោ ទារកោ វិញ្ញុតំ បាបុណាតី’’តិ.

អថ ខោ តស្សា ភិក្ខុនិយា ឯតទហោសិ – ‘‘មយា ច ន លព្ភា ឯកិកាយ វត្ថុំ, អញ្ញាយ ច ភិក្ខុនិយា ន លព្ភា ទារកេន សហ វត្ថុំ, កថំ នុ ខោ មយា បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯកំ ភិក្ខុនិំ សម្មន្និត្វា តស្សា ភិក្ខុនិយា ទុតិយំ ទាតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, សម្មន្និតព្ពា. បឋមំ ភិក្ខុនី យាចិតព្ពា, យាចិត្វា ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ភិក្ខុនិំ សម្មន្នេយ្យ ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា ទុតិយំ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ភិក្ខុនិំ សម្មន្នតិ ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា ទុតិយំ. យស្សា អយ្យាយ ខមតិ ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា សម្មុតិ ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា ទុតិយាយ, សា តុណ្ហស្ស; យស្សា នក្ខមតិ, សា ភាសេយ្យ.

‘‘សម្មតា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមា ភិក្ខុនី ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា ទុតិយា. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

អថ ខោ តស្សា ទុតិយិកាយ ភិក្ខុនិយា ឯតទហោសិ – ‘‘កថំ នុ ខោ មយា ឥមស្មិំ ទារកេ បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឋបេត្វា សាគារំ យថា អញ្ញស្មិំ បុរិសេ បដិបជ្ជន្តិ [បដិបជ្ជតិ (ស្យា.)] ឯវំ តស្មិំ ទារកេ បដិបជ្ជិតុ’’ន្តិ.

៤៣៣. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី គរុធម្មំ អជ្ឈាបន្នា ហោតិ មានត្តចារិនី. អថ ខោ តស្សា ភិក្ខុនិយា ឯតទហោសិ – ‘‘មយា ច ន លព្ភា ឯកិកាយ វត្ថុំ, អញ្ញាយ ច ភិក្ខុនិយា ន លព្ភា សហ មយា វត្ថុំ, កថំ នុ ខោ មយា បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯកំ ភិក្ខុនិំ សម្មន្និត្វា តស្សា ភិក្ខុនិយា ទុតិយំ ទាតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, សម្មន្និតព្ពា. បឋមំ ភិក្ខុនី យាចិតព្ពា, យាចិត្វា ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

៤៣៤. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ វិព្ភមិ. សា បុន បច្ចាគន្ត្វា ភិក្ខុនិយោ ឧបសម្បទំ យាចិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា សិក្ខាបច្ចក្ខានំ; យទេវ សា វិព្ភន្តា តទេវ សា អភិក្ខុនី’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី សកាវាសា តិត្ថាយតនំ សង្កមិ. សា បុន បច្ចាគន្ត្វា ភិក្ខុនិយោ ឧបសម្បទំ យាចិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘យា សា, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី សកាវាសា តិត្ថាយតនំ សង្កន្តា, សា អាគតា ន ឧបសម្បាទេតព្ពា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បុរិសេហិ អភិវាទនំ, កេសច្ឆេទនំ, នខច្ឆេទនំ, វណប្បដិកម្មំ, កុក្កុច្ចាយន្តា ន សាទិយន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សាទិតុ’’ន្តិ [សាទិយិតុំ (ក.)].

៤៣៥. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បល្លង្កេន និសីទន្តិ បណ្ហីសម្ផស្សំ សាទិយន្តី [សាទិយន្តា (ក.)]. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា បល្លង្កេន និសីទិតព្ពំ. យា និសីទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី គិលានា ហោតិ. តស្សា វិនា បល្លង្កេន ន ផាសុ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា អឌ្ឍបល្លង្ក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ វច្ចកុដិយា វច្ចំ ករោន្តិ. ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តត្ថេវ គព្ភំ បាតេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា វច្ចកុដិយា វច្ចោ កាតព្ពោ. យា ករេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ហេដ្ឋា វិវដេ ឧបរិបដិច្ឆន្នេ វច្ចំ កាតុ’’ន្តិ.

៤៣៦. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ចុណ្ណេន នហាយន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ… សេយ្យថាបិ គិហិនី កាមភោគិនិយោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ចុណ្ណេន នហាយិតព្ពំ. យា នហាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កុក្កុសំ មត្តិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ វាសិតកាយ មត្តិកាយ នហាយន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ… សេយ្យថាបិ គិហិនី កាមភោគិនិយោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា វាសិតកាយ មត្តិកាយ នហាយិតព្ពំ. យា នហាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បកតិមត្តិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ជន្តាឃរេ នហាយន្តិយោ កោលាហលំ អកំសុ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ជន្តាឃរេ នហាយិតព្ពំ. យា នហាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បដិសោតេ នហាយន្តិ ធារាសម្ផស្សំ សាទិយន្តី. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា បដិសោតេ នហាយិតព្ពំ. យា នហាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អតិត្ថេ នហាយន្តិ. ធុត្តា ទូសេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា អតិត្ថេ នហាយិតព្ពំ. យា នហាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ បុរិសតិត្ថេ នហាយន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ… សេយ្យថាបិ គិហិនី កាមភោគិនិយោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា បុរិសតិត្ថេ នហាយិតព្ពំ. យា នហាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មហិលាតិត្ថេ នហាយិតុ’’ន្តិ.

តតិយភាណវារោ និដ្ឋិតោ.

ភិក្ខុនិក្ខន្ធកោ ទសមោ.

ឥមស្មិំ ខន្ធកេ វត្ថូ ឯកសតំ.

តស្សុទ្ទានំ –

បព្ពជ្ជំ គោតមី យាចិ, នានុញ្ញាសិ តថាគតោ;

កបិលវត្ថុ វេសាលិំ, អគមាសិ វិនាយកោ.

រជោកិណ្ណេន កោដ្ឋកេ, អានន្ទស្ស បវេទយិ;

ភព្ពោតិ នយតោ យាចិ, មាតាតិ បោសិកាតិ ច.

វស្សសតំ តទហុ ច, អភិក្ខុបច្ចាសីសនា;

បវារណា គរុធម្មា, ទ្វេ វស្សា អនក្កោសនា.

ឱវដោ ច អដ្ឋ ធម្មា, យាវជីវានុវត្តនា;

គរុធម្មបដិគ្គាហោ សាវស្សា ឧបសម្បទា.

វស្សសហស្សំ បញ្ចេវ, កុម្ភថេនកសេតដ្ដិ;

មញ្ជិដ្ឋិកឧបមាហិ, ឯវំ សទ្ធម្មហិំសនា.

អាឡិំ ពន្ធេយ្យ បាឯវ, បុន សទ្ធម្មសណ្ឋិតិ;

ឧបសម្បាទេតុំ អយ្យា, យថាវុឌ្ឍាភិវាទនា.

ន ករិស្សន្តិ កិមេវ, សាធារណាសាធារណំ;

ឱវាទំ បាតិមោក្ខញ្ច, កេន នុ ខោ ឧបស្សយំ.

ន ជានន្តិ ច អាចិក្ខិ, ន ករោន្តិ ច ភិក្ខុហិ;

បដិគ្គហេតុំ ភិក្ខូហិ, ភិក្ខុនីហិ បដិគ្គហោ.

អាចិក្ខិ កម្មំ ភិក្ខូហិ, ឧជ្ឈាយន្តិ ភិក្ខុនីហិ វា;

អាចិក្ខិតុំ ភណ្ឌនញ្ច, រោបេត្វា ឧប្បលាយ ច.

សាវត្ថិយា កទ្ទមោទ, អវន្ទិ កាយ ឩរុ ច;

អង្គជាតញ្ច ឱភាសំ, សម្បយោជេន្តិ វគ្គិកា.

អវន្ទិយោ ទណ្ឌកម្មំ, ភិក្ខុនិយោ តថា បុន;

អាវរណញ្ច ឱវាទំ, កប្បតិ នុ ខោ បក្កមិ.

ពាលា វត្ថុវិនិច្ឆយា, ឱវាទំ សង្ឃោ បញ្ចហិ;

ទុវេ តិស្សោ ន គណ្ហន្តិ, ពាលា គិលានគមិកំ.

អារញ្ញិកោ នារោចេន្តិ, ន បច្ចាគច្ឆន្តិ ច;

ទីឃំ វិលីវចម្មញ្ច, ទុស្សា ច វេណិវដ្ដិ ច;

ចោឡវេណិ ច វដ្ដិ ច, សុត្តវេណិ ច វដ្ដិកា.

អដ្ឋិល្លំ គោហនុកេន, ហត្ថកោច្ឆំ បាទំ តថា;

ឩរុំ មុខំ ទន្តមំសំ, អាលិម្បោមទ្ទចុណ្ណនា.

លញ្ឆេន្តិ អង្គរាគញ្ច, មុខរាគំ តថា ទុវេ;

អវង្គំ វិសេសោលោកោ, សាលោកេន នច្ចេន ច [សាលោកេ សនច្ចេន ច (សី.), សាលោកេន សនច្ចនំ (ស្យា.)].

វេសី បានាគារំ សូនំ, អាបណំ វឌ្ឍិ វណិជ្ជា;

ទាសំ ទាសិំ កម្មករំ, កម្មការិំ ឧបដ្ឋយ្យុំ.

តិរច្ឆានហរីតកិ, សន្ធារយន្តិ នមតកំ;

នីលំ បីតំ លោហិតកំ, មញ្ជិដ្ឋកណ្ហចីវរា.

មហារង្គមហានាមអច្ឆិន្នា ទីឃមេវ ច;

បុប្ផផលកញ្ចុកញ្ច, តិរីដកញ្ច ធារយុំ.

ភិក្ខុនី សិក្ខមានាយ, សាមណេរាយ អច្ចយេ;

និយ្យាទិតេ បរិក្ខារេ, ភិក្ខុនិយោវ ឥស្សរា.

ភិក្ខុស្ស សាមណេរស្ស, ឧបាសកស្សុបាសិកា;

អញ្ញេសញ្ច បរិក្ខារេ, និយ្យាតេ ភិក្ខុឥស្សរា.

មល្លី គព្ភំ បត្តមូលំ, ព្យញ្ជនំ អាមិសេន ច;

ឧស្សន្នញ្ច ពាឡ្ហតរំ, សន្និធិកតមាមិសំ.

ភិក្ខូនំ យាទិសំ ភោដ្ឋំ [ហេដ្ឋា (សី.), ហេដ្ឋំ (ស្យា.), ភុត្តិ (ក.)], ភិក្ខុនីនំ តថា ករេ;

សេនាសនំ ឧតុនិយោ, មក្ខីយតិ បដាណិ ច.

ឆិជ្ជន្តិ សព្ពកាលញ្ច, អនិមិត្តាបិ ទិស្សរេ;

និមិត្តា លោហិតា ចេវ, តថេវ ធុវលោហិតា.

ធុវចោឡបគ្ឃរន្តី, សិខរណិត្ថិបណ្ឌកា;

វេបុរិសី ច សម្ភិន្នា, ឧភតោព្យញ្ជនាបិ ច.

អនិមិត្តាទិតោ កត្វា, យាវ ឧភតោព្យញ្ជនា;

ឯតំ បេយ្យាលតោ ហេដ្ឋា, កុដ្ឋំ គណ្ឌោ កិលាសោ ច.

សោសាបមារោ មានុសី, ឥត្ថីសិ ភុជិស្សាសិ ច;

អណណា ន រាជភដី, អនុញ្ញាតា ច វីសតិ.

បរិបុណ្ណា ច កិន្នាមា, កានាមា តេ បវត្តិនី;

ចតុវីសន្តរាយានំ, បុច្ឆិត្វា ឧបសម្បទា.

វិត្ថាយន្តិ អននុសិដ្ឋា, សង្ឃមជ្ឈេ តថេវ ច;

ឧបជ្ឈាគាហ សង្ឃាដិ, ឧត្តរន្តរវាសកោ.

សង្កច្ចុទកសាដិ ច, អាចិក្ខិត្វាន បេសយេ;

ពាលា អសម្មតេកតោ, យាចេ បុច្ឆន្តរាយិកា.

ឯកតោឧបសម្បន្នា, ភិក្ខុសង្ឃេ តថា បុន;

ឆាយា ឧតុ ទិវសា ច, សង្គីតិ តយោ និស្សយេ.

អដ្ឋ អករណីយានិ, កាលំ សព្ពត្ថ អដ្ឋេវ;

ន បវារេន្តិ ភិក្ខុនី, ភិក្ខុសង្ឃំ តថេវ ច.

កោលាហលំ បុរេភត្តំ, វិកាលេ ច កោលាហលំ;

ឧបោសថំ បវារណំ, សវចនីយានុវាទនំ.

ឱកាសំ ចោទេ សារេន្តិ, បដិក្ខិត្តំ មហេសិនា;

តថេវ ភិក្ខុ ភិក្ខុនី, អនុញ្ញាតំ មហេសិនា.

យានំ គិលានយុត្តញ្ច, យានុគ្ឃាតឌ្ឍកាសិកា;

ភិក្ខុ សិក្ខា សាមណេរ, សាមណេរី ច ពាលាយ.

អរញ្ញេ ឧបាសកេន, ឧទ្ទោសិតោ ឧបស្សយំ;

ន សម្មតិ នវកម្មំ, និសិន្នគព្ភឯកិកា.

សាគារញ្ច គរុធម្មំ, បច្ចក្ខាយ ច សង្កមិ;

អភិវាទនកេសា ច, នខា ច វណកម្មនា.