១. នយមាតិកាវណ្ណនា

១. ចុទ្ទសវិធេនាតិ ចុទ្ទសប្បការេន, ចុទ្ទសហិ បទេហីតិ អត្ថោ. តត្ថ ‘‘សង្គហោ អសង្គហោ’’តិ ឥទមេកំ បទំ, តថា ‘‘សម្បយោគោ វិប្បយោគោ’’តិ. ‘‘សង្គហិតេន សម្បយុត្តំ វិប្បយុត្ត’’ន្តិអាទីនិ បន តីណិ តីណិ បទានិ ឯកេកំ បទំ. ឥតរេសុ បទវិភាគោ សុវិញ្ញេយ្យោវ. ឯតេហីតិ សង្គហាទិប្បការេហិ. នយនំ បាបនំ, តំ បន បវត្តនំ ញាបនញ្ច ហោតីតិ ‘‘បវត្តីយតិ ញាយន្តី’’តិ ច ទ្វិធាបិ អត្ថោ វុត្តោ. នយា ឯវ ឧទ្ទិសិយមានា មាតិកា. អត្ថទ្វយេបិ បវត្តនញាណកិរិយានំ ករណភាវេន សង្គហាទិប្បការា នយាតិ វុត្តា. តេនាហ អដ្ឋកថាយំ ‘‘ឥមិនា សង្គហាទិកេន នយេនា’’តិ (ធាតុ. អដ្ឋ. ១). បទានន្តិ អត្ថទីបកានំ វចនានំ. បជ្ជតិ ឯតេន អត្ថោតិ ហិ បទំ. បទានន្តិ ច សំសាមិសម្ពន្ធេ សាមិវចនំ, បករណស្សាតិ បន អវយវាវយវីសម្ពន្ធេ.