៦. បដិច្ចសមុប្បាទវណ្ណនា

៦១. អវិជ្ជាវចនេនាតិ ‘‘អវិជ្ជាបច្ចយា សង្ខារា’’តិ ឯត្ថ អវិជ្ជាគ្គហណេន. វិសេសនំ ន កត្តព្ពំ, ‘‘សព្ពម្បិ វិញ្ញាណ’’ន្តិ វត្តព្ពន្តិ អធិប្បាយោ. តត្ថ ការណមាហ ‘‘កុសលាទីនម្បី’’តិអាទិនា. វិស្សជ្ជនាសទិសេន សព្ពវិញ្ញាណាទិសង្គហណតោ. តេសន្តិ វិញ្ញាណាទិបទានំ. ឥធាតិ ឥមស្មិំ បឋមនយេ. អកម្មជានម្បិ សង្គហិតតា វិញ្ញាយតិ សទ្ទាយតនស្សបិ គហិតត្តា.

៧១. ជាយមាន…បេ… មានានន្តិ ជាយមានាទិអវត្ថានំ ធម្មានំ. ជាយមានាទិភាវមត្តត្តាតិ និព្ពត្តនាទិអវត្ថាមត្តភាវតោ. វិនិព្ភុជ្ជិត្វាតិ អវត្ថាភាវតោ វិនិព្ភោគំ កត្វា. បរមត្ថតោ អវិជ្ជមានានិ, សភាវមត្តភូតានីតិ បរមត្ថធម្មានំ អវត្ថាភាវមត្តភូតានិ. អបរមត្ថសភាវានិបិ រូបធម្មស្ស និព្ពត្តិអាទិភាវតោ រុប្បនភាវេន គយ្ហន្តិ. តតោ ‘‘រូបក្ខន្ធស្ស សភាគានិ, អរូបានំ បន ជាតិជរាមរណានី’’តិ អានេត្វា យោជនា. ឯកេកភូតានីតិ យថា ឯកស្មិំ រូបកលាបេ ជាតិអាទីនិ ឯកេកានិយេវ ហោន្តិ, ឯវំ ឯកស្មិំ អរូបកលាបេបីតិ វុត្តំ. តេនាហ ‘‘រូបកលាបជាតិអាទីនិ វិយា’’តិអាទិ. អនុភវនសញ្ជាននវិជាននកិច្ចានំ វេទនាទីនំ និព្ពត្តិអាទិភូតានិបិ ជាតិអាទីនិ តថា ន គយ្ហន្តីតិ អាហ ‘‘វេទិយន…បេ… អគយ្ហមានានី’’តិ. តេន វេទនាក្ខន្ធាទីហិ ជាតិអាទីនំ សង្គហាភាវមាហ. ‘‘ជាតិ, ភិក្ខវេ, អនិច្ចា សង្ខតា’’តិអាទិវចនតោ ជាតិអាទីនម្បិ សង្ខតបរិយាយោ អត្ថីតិ សង្ខតាភិសង្ខរណកិច្ចេន សង្ខារក្ខន្ធេន តេសំ សង្គហោតិ វុត្តំ ‘‘សង្ខតា…បេ… សភាគានី’’តិ. តេនេវ ច សង្ខារក្ខន្ធស្ស អនេកន្តបរមត្ថកិច្ចតា វេទិតព្ពា. តថា ទុវិធានីតិ វុត្តប្បការេន រូបារូបធម្មានំ និព្ពត្តិអាទិភាវេន ទ្វិប្បការានិ. តេនាតិ យថាវុត្តសភាគត្ថេន. តេហិ ខន្ធាទីហីតិ រូបក្ខន្ធសង្ខារក្ខន្ធធម្មាយតនធម្មធាតូហិ.

បឋមនយសង្គហាសង្គហបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.