២. ទុតិយអនិយតសិក្ខាបទវណ្ណនា

៤៥២. ‘‘ឯកោ’’តិ វុត្តត្តា ‘‘និសជ្ជំ កប្បេតុំ បដិក្ខិត្ត’’ន្តិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ ន ឃដតីតិ អាហ ‘‘យំ ឯកោ…បេ… សម្ពន្ធោ វេទិតព្ពោ’’តិ. ឯតំ បច្ចត្តវចនន្តិ ‘‘ឯកោ’’តិ ឥទំ បច្ចត្តវចនំ.

៤៥៣. ពហិ បរិក្ខិត្តន្តិ ពហិ បាការាទិនា បរិក្ខិត្តំ. បរិវេណង្គណន្តិ បរិវេណមាឡកំ សន្ធាយ វុត្តំ. ឥត្ថីបិ បុរិសោបីតិ ឯត្ថ បឋមេ កស្មា ឥត្ថិសតម្បិ អនាបត្តិំ ន ករោតិ, ឥធ ឯកាបិ កស្មា អនាបត្តិំ ករោតីតិ? វុច្ចតេ – បឋមសិក្ខាបទំ ‘‘សក្កា ហោតិ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិតុ’’ន្តិ វុត្តត្តា មេថុនធម្មវសេន អាគតំ, ន ច មេថុនស្ស មាតុគាមោ ទុតិយោ ហោតិ. ឥត្ថិយោ ហិ អញ្ញមញ្ញិស្សា វជ្ជំ បដិច្ឆាទេន្តិ, តេនេវ វេសាលិយំ មហាវនេ ទ្វារំ វិវរិត្វា និបន្នេ ភិក្ខុម្ហិ សម្ពហុលា ឥត្ថិយោ យាវទត្ថំ កត្វា បក្កមិំសុ, តស្មា តត្ថ ‘‘ឥត្ថិសតម្បិ អនាបត្តិំ ន ករោតី’’តិ វុត្តំ. ឥទំ បន សិក្ខាបទំ ទុដ្ឋុល្លវាចាវសេន អាគតំ ‘‘អលញ្ច ខោ ហោតិ មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសិតុ’’ន្តិ វុត្តត្តា. ទុដ្ឋុល្លវាចញ្ច សុត្វា មាតុគាមោបិ ន បដិច្ឆាទេតិ. តេនេវ ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទេ យា តា ឥត្ថិយោ ហិរិមនា, តា និក្ខមិត្វា ភិក្ខូ ឧជ្ឈាបេសុំ, តស្មា ឥធ ‘‘ឥត្ថីបិ អនាបត្តិំ ករោតី’’តិ វុត្តំ. ឥធ អប្បដិច្ឆន្នត្តា ឥត្ថីបិ អនាបត្តិំ ករោតិ, តត្ថ បដិច្ឆន្នត្តា ឥត្ថិសតម្បិ អនាបត្តិំ ន ករោតីតិ ច វទន្តិ.

កាយសំសគ្គវសេន អនន្ធោ វុត្តោ, ទុដ្ឋុល្លវាចាវសេន អពធិរោ. អន្តោទ្វាទសហត្ថេ ឱកាសេតិ សោតស្ស រហាភាវោ វុត្តោ, ឯតេន ‘‘សោតស្ស រហោ ទ្វាទសហត្ថេន បរិច្ឆិន្ទិតព្ពោ’’តិ ទស្សេតិ. តស្មា ទ្វាទសហត្ថតោ ពហិ និសិន្នោ អនាបត្តិំ ន ករោតិ សតិបិ ចក្ខុស្ស រហាភាវេ សោតស្ស រហសព្ភាវតោ. ឥមស្មិញ្ហិ សិក្ខាបទេ អប្បដិច្ឆន្នត្តា សោតស្ស រហោយេវ អធិប្បេតោ. បាឡិយំ បន ‘‘ចក្ខុស្ស រហោ’’តិ អត្ថុទ្ធារវសេន វុត្តំ. កេនចិ បន ‘‘ទ្វេបិ រហា ឥធ អធិប្បេតា’’តិ វុត្តំ, តំ ន គហេតព្ពំ. ន ហិ អប្បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ ចក្ខុស្ស រហោ សម្ភវតិ ទ្វាទសហត្ថតោ ពហិ ទស្សនវិសយេ ទូរតរេ និសិន្នស្សបិ ទដ្ឋុំ សក្កុណេយ្យភាវតោ. និទ្ទាយន្តោបីតិ ឥមិនា ‘‘និបជ្ជិត្វា និទ្ទាយន្តោបិ គហិតោយេវា’’តិ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ. ‘‘និបជ្ជិត្វា និទ្ទាយន្តេបិ សតិបិ ចក្ខុស្ស រហេ អពធិរត្តា សោតស្ស រហោ នត្ថី’’តិ គណ្ឋិបទការានំ អធិប្បាយោ. យថា បន និបជ្ជិត្វា និទ្ទាយន្តោ អន្ធោ វិយ កិញ្ចិ ន បស្សតីតិ ចក្ខុស្ស រហោ សម្ភវតិ, តថា ពធិរោ វិយ កិញ្ចិ សទ្ទំ ន សុណាតីតិ សោតស្ស រហោបិ សម្ភវតីតិ សក្កា វត្តុំ. អដ្ឋកថាយញ្ច ឋិតោ វា និសិន្នោ វាតិ ឯត្តកមេវ វុត្តំ, បឋមសិក្ខាបទេ វិយ ‘‘និបជ្ជិត្វា និទ្ទាយន្តោបិ អនាបត្តិំ ន ករោតី’’តិ ឥទំ បន ន វុត្តំ, តស្មា វីមំសិត្វា យថា ន វិរុជ្ឈតិ, តថា គហេតព្ពំ.

សោតស្ស រហស្សេវ ឥធាធិប្បេតត្តា ‘‘ពធិរោ បន ចក្ខុមាបី’’តិ វុត្តំ. អន្ធស្ស អប្បដិច្ឆន្នម្បិ បដិច្ឆន្នបក្ខំ ភជតីតិ បឋមសិក្ខាបទស្ស វិសយត្តា វុត្តំ ‘‘អន្ធោ វា អពធិរោបិ ន ករោតី’’តិ. យថេវ ហិ តត្ថ អបិហិតកវាដស្ស គព្ភស្ស អន្តោ សមីបេបិ ឋិតោ អន្ធោ អនាបត្តិំ ន ករោតិ, ឯវមយម្បីតិ ទដ្ឋព្ពំ. ឧភយត្ថាបីតិ ទ្វីសុបិ អនិយតេសុ. យស្មា ទ្វីហិ សិក្ខាបទេហិ ឧទាយិត្ថេរំ អារព្ភ វិសុំ បញ្ញត្តា កាចិ អាបត្តិ នាម នត្ថិ, តស្មា តស្ស តស្ស សិក្ខាបទស្ស អាទិកម្មិកេ សន្ធាយ អាទិកម្មិកានំ អនាបត្តិ វុត្តា. ឧបនន្ទត្ថេរាទយោ ហិ រហោ និសជ្ជាទីនំ អាទិកម្មិកា. ភគវតា បន បឋមំ បញ្ញត្តសិក្ខាបទានិយេវ គហេត្វា ឧបនន្ទវត្ថុស្មិំ អនិយតក្កមោ ទស្សិតោ. យទិ ឥមេហិ សិក្ខាបទេហិ វិសុំ បញ្ញត្តា អាបត្តិ នាម នត្ថិ, អថ កស្មា ភគវតា អនិយតទ្វយំ បញ្ញត្តន្តិ? ឯវរូបាយបិ ឧបាសិកាយ វុច្ចមានោ បដិជានមានោយេវ អាបត្តិយា ការេតព្ពោ, ន អប្បដិជានមានោតិ ទស្សេន្តេន ភគវតា យាយ កាយចិ អាបត្តិយា យេន កេនចិ ចោទិតេ បដិញ្ញាតករណំយេវ ទឡ្ហំ កត្វា វិនយវិនិច្ឆយលក្ខណំ ឋបិតំ. អថ ភិក្ខុនីនំ អនិយតំ កស្មា ន វុត្តន្តិ? ឥទមេវ លក្ខណំ សព្ពត្ថ អនុគតន្តិ ន វុត្តំ.

ទុតិយអនិយតសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឥតិ សមន្តបាសាទិកាយ វិនយដ្ឋកថាយ សារត្ថទីបនិយំ

អនិយតវណ្ណនា និដ្ឋិតា.