៨. អរិដ្ឋសិក្ខាបទវណ្ណនា

៤១៧. អដ្ឋមេ ពាធយិំសូតិ ហនិំសុ. តំតំសម្បត្តិយា វិពន្ធនវសេន សត្តសន្តានស្ស អន្តរេ វេមជ្ឈេ ឯតិ អាគច្ឆតីតិ អន្តរាយោ, ទិដ្ឋធម្មិកាទិអនត្ថោ. អនតិក្កមនដ្ឋេន តស្មិំ អន្តរាយេ និយុត្តា, អន្តរាយំ វា ផលំ អរហន្តិ, អន្តរាយស្ស វា ករណសីលាតិ អន្តរាយិកា. តេនាហ ‘‘អន្តរាយំ ករោន្តីតិ អន្តរាយិកា’’តិ. អានន្តរិយធម្មាតិ អានន្តរិកសភាវា ចេតនាធម្មា. តត្រាយំ វចនត្ថោ – ចុតិអនន្តរផលំ អនន្តរំ នាម, តស្មិំ អនន្តរេ និយុត្តា, តំនិព្ពត្តនេន អនន្តរករណសីលា, អនន្តរប្បយោជនាតិ វា អានន្តរិកា, តេ ឯវ អានន្តរិយាតិ វុត្តា. កម្មានិ ឯវ អន្តរាយិកាតិ កម្មន្តរាយិកា. មោក្ខស្សេវ អន្តរាយំ ករោតិ, ន សគ្គស្សាតិ មិច្ឆាចារលក្ខណាភាវតោ វុត្តំ. ន ហិ ភិក្ខុនិយា ធម្មរក្ខិតភាវោ អត្ថិ. បាកតិកភិក្ខុនីវសេន ចេតំ វុត្តំ. អរិយាយ បន បវត្តំ អបាយសំវត្តនិកមេវ, នន្ទមាណវកោ ចេត្ថ និទស្សនំ. ឧភិន្នំ សមានច្ឆន្ទតាវសេន វា ន សគ្គន្តរាយិកតា, មោក្ខន្តរាយិកតា បន មោក្ខត្ថាយ បដិបត្តិយា វិទូសនតោ. អភិភវិត្វា បន បវត្តិយំ សគ្គន្តរាយិកតាបិ ន សក្កា និវារេតុន្តិ.

អហេតុកទិដ្ឋិអកិរិយទិដ្ឋិនត្ថិកទិដ្ឋិយោវ និយតភាវំ បត្តា និយតមិច្ឆាទិដ្ឋិធម្មា. បដិសន្ធិធម្មាតិ បដិសន្ធិចិត្តុប្បាទមាហ. បណ្ឌកាទិគ្គហណញ្ចេត្ថ និទស្សនមត្តំ សព្ពាយបិ អហេតុកបដិសន្ធិយា វិបាកន្តរាយិកភាវតោ. យាហិ អរិយេ ឧបវទតិ, តា ចេតនា អរិយូបវាទា ជាតា. តតោ បរន្តិ ខមាបនតោ ឧបរិ. យំ បនេត្ថ វត្តព្ពំ, តំ ទិព្ពចក្ខុកថាយំ វុត្តមេវ. សញ្ចិច្ច អាបន្នា អាបត្តិយោតិ សញ្ចិច្ច វីតិក្កន្តា សត្ត អាបត្តិក្ខន្ធា. សញ្ចិច្ច វីតិក្កន្តញ្ហិ អន្តមសោ ទុក្កដទុព្ភាសិតម្បិ សគ្គមគ្គផលានំ អន្តរាយំ ករោតិ. យាវ ភិក្ខុភាវំ បដិជានាតិ បារាជិកំ អាបន្នោ, ន វុដ្ឋាតិ សេសគរុកាបត្តិំ អាបន្នោ, ន ទេសេតិ លហុកាបត្តិំ អាបន្នោ.

អយំ ភិក្ខូតិ អរិដ្ឋោ ភិក្ខុ. រសេន រសំ សំសន្ទិត្វាតិ អនវជ្ជេន បច្ចយបរិភុញ្ជនរសេន សាវជ្ជកាមគុណបរិភោគរសំ សមានេត្វា. យោនិសោ បច្ចវេក្ខណេន នត្ថិ ឯត្ថ ឆន្ទរាគោតិ និច្ឆន្ទរាគោ, បច្ចយបរិភោគោ. ឧបនេន្តោ វិយាតិ ពន្ធនំ ឧបនេន្តោ វិយ. ‘‘ឃដេន្តោ វិយា’’តិបិ បាឋោ. ឧបសំហរន្តោ វិយាតិ សទិសតំ ឧបសំហរន្តោ វិយ ឯកន្តសាវជ្ជេ អនវជ្ជភាវបក្ខេបនតោ. បាបកន្តិ លាមកដ្ឋេន ទុគ្គតិសម្បាបនដ្ឋេន ច បាបកំ. មហាសមុទ្ទំ ពន្ធន្តេន វិយាតិ សេតុករណវសេន មហាសាគរំ ពន្ធន្តេន វិយ. សព្ពញ្ញុតញ្ញាណេន សទ្ធិំ បដិវិរុជ្ឈន្តោតិ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណេន ‘‘សាវជ្ជ’’ន្តិ ទិដ្ឋំ ‘‘អនវជ្ជ’’ន្តិ គហណេន តេន សហ បដិវិរុជ្ឈន្តោ. អាណាចក្កេតិ បឋមបារាជិកសិក្ខាបទសង្ខាតេ, ‘‘អព្រហ្មចរិយំ បហាយា’’តិអាទិទេសនាសង្ខាតេ ច អាណាចក្កេ.

អដ្ឋិកង្កលំ នាម ឧរដ្ឋិ វា បិដ្ឋិកណ្ដកំ វា សីសដ្ឋិ វា. តញ្ហិ និម្មំសត្តា ‘‘កង្កល’’ន្តិ វុច្ចតិ. វិគតមំសាយ ហិ អដ្ឋិសង្ខលិកាយ ឯកដ្ឋិម្ហិ វា កង្កល-សទ្ទោ និរុឡ្ហោ. អនុទហនដ្ឋេនាតិ អនុបាយបដិបត្តិយា សម្បតិ អាយតិញ្ច អនុទហនដ្ឋេន. មហាភិតាបនដ្ឋេន អនវដ្ឋិតសភាវតាយ, ឥត្តរបច្ចុបដ្ឋានដ្ឋេន មុហុត្តករណីយតាយ, តាវកាលិកដ្ឋេន បរេហិ អភិភវនតាយ, សព្ពង្គបច្ចង្គបលិភញ្ជនដ្ឋេន ភេទនាទិអធិករណភាវេន, ឧគ្ឃាដសទិសតាយ អធិកុដ្ដនដ្ឋេន, អវណេ វណំ ឧប្បាទេត្វា អន្តោ អនុបវិសនភាវតាយ វិនិវិជ្ឈនដ្ឋេន, ទិដ្ឋធម្មិកសម្បរាយិកអនត្ថនិមិត្តតាយ សាសង្កសប្បដិភយដ្ឋេន.

បាឡិយំ ‘‘ថាមសា បរាមាសា’’តិអាទីសុ ឯវមត្ថោ វេទិតព្ពោ. ថាមសាតិ ទិដ្ឋិថាមេន, តស្សា ទិដ្ឋិយា ថាមគតភាវេនាតិ អត្ថោ. បរាមាសាតិ ទិដ្ឋិបរាមាសេន, ទិដ្ឋិសង្ខាតបរាមាសេនាតិ អត្ថោ. ទិដ្ឋិយេវ ហិ ធម្មសភាវំ អតិក្កមិត្វា បរតោ អាមសនេន បរាមាសោ. អភិនិវិស្សាតិ តណ្ហាភិនិវេសបុព្ពង្គមេន ទិដ្ឋាភិនិវេសេន ‘‘ឥទមេត្ថ សច្ច’’ន្តិ អភិនិវិសិត្វា. វោហរតីតិ កថេតិ. យតោ ច ខោ តេ ភិក្ខូតិ យទា តេ ភិក្ខូ. ឯវំព្យាខោ អហំ, ភន្តេ, ភគវតាតិ ឥទំ ឯស អត្តនោ លទ្ធិំ និគូហិតុកាមតាយ នត្ថីតិ វត្តុកាមោបិ ភគវតោ អានុភាវេន សម្បដិច្ឆតិ. ពុទ្ធានំ កិរ សម្មុខា ទ្វេ កថា កថេតុំ សមត្ថោ នាម នត្ថិ. កស្ស នុ ខោ នាម ត្វំ មោឃបុរិសាតិ ត្វំ មោឃបុរិស កស្ស ខត្តិយស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា វេស្សស្ស វា សុទ្ទស្ស វា គហដ្ឋស្ស វា បព្ពជិតស្ស វា ទេវស្ស វា មនុស្សស្ស វា មយា ឯវំ ធម្មំ ទេសិតំ អាជានាសិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. ធម្មកម្មតា, សមនុភាសនា, អប្បដិនិស្សជ្ជនន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

អរិដ្ឋសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.