៦. សុរាបានវគ្គោ

១. សុរាបានសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣២៦-៣២៨. សុរាបានវគ្គស្ស បឋមសិក្ខាបទេ វតិយាតិ គាមបរិក្ខេបវតិយា. បាឡិយំ បិដ្ឋសុរាទីសុ បិដ្ឋំ ភាជនេ បក្ខិបិត្វា តជ្ជំ ឧទកំ ទត្វា មទ្ទិត្វា កតា បិដ្ឋសុរា. ឯវំ បូវេ ឱទនេ ច ភាជនេ បក្ខិបិត្វា តជ្ជំ ឧទកំ ទត្វា មទ្ទិត្វា កតា បូវសុរា ឱទនសុរាតិ ច វុច្ចតិ. ‘‘កិណ្ណា’’តិ បន តស្សា សុរាយ ពីជំ វុច្ចតិ. យេ សុរាមោទកាតិបិ វុច្ចន្តិ, តេ បក្ខិបិត្វា កតា កិណ្ណបក្ខិត្តា. ហរីតកីសាសបាទិនានាសម្ភារេហិ សំយោជិតា សម្ភារសំយុត្តា.

មធុកតាលនាឡិកេរាទិបុប្ផរសោ ចិរបរិវាសិតោ បុប្ផាសវោ. បនសាទិផលរសោ ផលាសវោ. មុទ្ទិការសោ មធ្វាសវោ. ឧច្ឆុរសោ គុឡាសវោ. ហរីតកាមលកកដុកភណ្ឌាទិនានាសម្ភារានំ រសោ ចិរបរិវាសិតោ សម្ភារសំយុត្តោ. ពីជតោ បដ្ឋាយាតិ សម្ភារេ បដិយាទេត្វា ចាដិយំ បក្ខិត្តកាលតោ, តាលនាឡិកេរាទីនំ បុប្ផរសស្ស គហិតអភិនវកាលតោយេវ ច បដ្ឋាយ.

៣២៩. លោណសោវីរកំ សុត្តញ្ច អនេកេហិ ភេសជ្ជេហិ អភិសង្ខតោ អមជ្ជភូតោ អាសវវិសេសោ. វាសគ្គាហាបនត្ថន្តិ សុគន្ធិភាវគ្គាហាបនត្ថំ. អចិត្តកំ លោកវជ្ជន្តិ ឯត្ថ យំ វត្តព្ពំ, តំ បឋមបារាជិកវណ្ណនាយំ វុត្តនយេន វេទិតព្ពំ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. មជ្ជភាវោ, តស្ស បានញ្ចាតិ ឥមានិ បនេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ.

សុរាបានសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. អង្គុលិបតោទកសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៣០. ទុតិយេ ភិក្ខុនីបិ អនុបសម្បន្នដ្ឋានេ ឋិតាតិ ឯត្ថ ភិក្ខុបិ ភិក្ខុនិយា អនុបសម្បន្នដ្ឋានេ ឋិតោតិ វេទិតព្ពោ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. ហសាធិប្បាយតា, ឧបសម្បន្នស្ស កាយេន កាយាមសនន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ.

អង្គុលិបតោទកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. ហសធម្មសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៣៥. តតិយំ ឧត្តានត្ថមេវ. ឧបរិគោប្ផកតា, ហសាធិប្បាយេន កីឡនន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ.

ហសធម្មសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. អនាទរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៤៤. ចតុត្ថេ គារយ្ហោ អាចរិយុគ្គហោ ន គហេតព្ពោតិ យស្មា ឧច្ឆុរសោ សត្តាហកាលិកោ, តស្ស កសដោ យាវជីវិកោ, ទ្វិន្នំយេវ សមវាយោ ឧច្ឆុយដ្ឋិ, តស្មា វិកាលេ ឧច្ឆុយដ្ឋិំ ខាទិតុំ វដ្ដតិ គុឡហរីតកំ វិយាតិ ឯវមាទិកោ គារយ្ហាចរិយវាទោ ន គហេតព្ពោ. លោកវជ្ជេ អាចរិយុគ្គហោ ន វដ្ដតីតិ លោកវជ្ជសិក្ខាបទេ អាបត្តិដ្ឋានេ យោ អាចរិយវាទោ, សោ ន គហេតព្ពោ, លោកវជ្ជំ អតិក្កមិត្វា ‘‘ឥទំ អម្ហាកំ អាចរិយុគ្គហោ’’តិ វទន្តស្ស ឧគ្គហោ ន វដ្ដតីតិ អធិប្បាយោ. សុត្តានុលោមំ នាម អដ្ឋកថា. បវេណិយា អាគតសមោធានំ គច្ឆតីតិ ‘‘បវេណិយា អាគតោ អាចរិយុគ្គហោវ គហេតព្ពោ’’តិ ឯវំ វុត្តេ មហាអដ្ឋកថាវាទេយេវ សង្គហំ គច្ឆតីតិ អធិប្បាយោ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. ឧបសម្បន្នស្ស បញ្ញត្តេន វចនំ, អនាទរិយករណន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ.

អនាទរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. ភិំសាបនសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៤៥. បញ្ចមំ ឧត្តានត្ថមេវ. ឧបសម្បន្នតា, តស្ស ទស្សនសវនវិសយេ ភិំសាបេតុកាមតាយ វាយមនន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ.

ភិំសាបនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. ជោតិសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៥០. ឆដ្ឋេ ភគ្គា នាម ជនបទិនោ រាជកុមារា, តេសំ និវាសោ ឯកោបិ ជនបទោ រុឡ្ហីសទ្ទេន ‘‘ភគ្គា’’តិ វុច្ចតិ. តេន វុត្តំ ‘‘ភគ្គាតិ ជនបទស្ស នាម’’ន្តិ. សុសុមារគិរេតិ ឯវំនាមកេ នគរេ. តស្ស កិរ នគរស្ស មាបនត្ថំ វត្ថុវិជ្ជាចរិយេន នគរដ្ឋានស្ស បរិគ្គណ្ហនទិវសេ អវិទូរេ សុសុមារោ សទ្ទមកាសិ គិរំ និច្ឆារេសិ. អថ អនន្តរាយេន នគរេ មាបិតេ តមេវ សុសុមារគិរណំ សុភនិមិត្តំ កត្វា សុសុមារគិរំត្វេវស្ស នាមំ អកំសុ. កេចិ បន ‘‘សុសុមារសណ្ឋានត្តា សុសុមារោ នាម ឯកោ គិរិ, សោ តស្ស នគរស្ស សមីបេ, តស្មា តំ សុសុមារគិរិ ឯតស្ស អត្ថីតិ ‘សុសុមារគិរី’តិ វុច្ចតី’’តិ វទន្តិ. តថា វា ហោតុ អញ្ញថា វា, នាមមេតំ តស្ស នគរស្សាតិ អាហ ‘‘សុសុមារគិរន្តិ នគរស្ស នាម’’ន្តិ. ភេសកឡាតិ ឃម្បណ្ឌនាមកោ គច្ឆវិសេសោ. កេចិ ‘‘សេតរុក្ខោ’’តិបិ វទន្តិ. តេសំ ពហុលតាយ បន តំ វនំ ភេសកឡាវនន្ត្វេវ បញ្ញាយិត្ថ. ‘‘ភេសគឡាវនេ’’តិបិ បាឋោ. ‘‘ភេសោ នាម ឯកោ យក្ខោ អយុត្តការី, តស្ស តតោ គឡិតដ្ឋានតាយ តំ វនំ ភេសគឡាវនំ នាម ជាត’’ន្តិ ហិ កេចិ.

៣៥២. ជោតិករណេតិ អគ្គិករណេ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. អគិលានតា, អនុញ្ញាតករណាភាវោ, វិសិព្ពេតុកាមតា, សមាទហនន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ.

ជោតិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. នហានសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៥៧. សត្តមសិក្ខាបទស្ស បាឡិយំ អសម្ភិន្នេនាតិ អមក្ខិតេន, អនដ្ឋេនាតិ អត្ថោ. ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយេយ្យាតិ នហាតទិវសតោ បដ្ឋាយ អទ្ធមាសេ អបរិបុណ្ណេ នហាយេយ្យ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. មជ្ឈិមទេសោ, ឩនកទ្ធមាសេ នហានំ, សមយានំ វា នទីបារគមនស្ស វា អាបទានំ វា អភាវោតិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

នហានសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. ទុព្ពណ្ណករណសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៦៨. អដ្ឋមេ ‘‘ចម្មការនីលំ នាម បកតិនីល’’ន្តិ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ. គណ្ឋិបទេ បន ‘‘ចម្មការា ឧទកេ តិបុមលំ អយគូថញ្ច បក្ខិបិត្វា ចម្មំ កាឡំ ករោន្តិ, តំ ចម្មការនីល’’ន្តិ វុត្តំ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. វុត្តប្បការស្ស ចីវរស្ស អកតកប្បតា, អនដ្ឋចីវរាទិតា, និវាសនំ វា បារុបនំ វាតិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

ទុព្ពណ្ណករណសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. វិកប្បនសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៧៤. នវមេ អបច្ចុទ្ធារណន្តិ ‘‘មយ្ហំ សន្តកំ បរិភុញ្ជ វា វិស្សជ្ជេហិ វា’’តិអាទិនា អកតបច្ចុទ្ធារំ. យេន វិនយកម្មំ កតន្តិ យេន សទ្ធិំ វិនយកម្មំ កតំ. តិំសកវណ្ណនាយន្តិ និស្សគ្គិយវណ្ណនាយំ. បរិភោគេន កាយកម្មំ, អបច្ចុទ្ធារាបនេន វចីកម្មំ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. សាមំ វិកប្បិតស្ស អបច្ចុទ្ធារោ, វិកប្បនុបគចីវរតា, បរិភោគោតិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

វិកប្បនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. ចីវរអបនិធានសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៧៧. ទសមំ ឧត្តានត្ថមេវ. ឧបសម្បន្នស្ស សន្តកានំ បត្តាទីនំ អបនិធានំ, វិហេសេតុកាមតា វា ហសាធិប្បាយតា វាតិ ឥមានិ បនេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ.

ចីវរអបនិធានសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និដ្ឋិតោ សុរាបានវគ្គោ ឆដ្ឋោ.