និគមនកថាវណ្ណនា

និគមគាថាសុ បឋមគាថាយំ សទ្ធម្មដ្ឋិតិកាមេន សាសនុជ្ជោតការិនា បរក្កមពាហុនា នរិន្ទេន អជ្ឈេសិតោ សោ អហំ វិនយសង្គហំ អកាសិន្តិ យោជនា.

ទុតិយតតិយគាថាយំ តេនេវ បរក្កមពាហុនរិន្ទេនេវ ការិតេ រម្មេ រមណីយេ បាសាទសតមណ្ឌិតេ បាសាទានំ សតេន បដិមណ្ឌិតេ នានាទុមគណាកិណ្ណេ ភាវនាភិរតាលយេ ភាវនាយ អភិរតានំ ភិក្ខូនំ អាលយភូតេ សីតលូទកសម្បន្នេ ជេតវនេ ជេតវននាមកេ វិហារេ វសំ វសន្តោ ហុត្វា, អថ វា វសំ វសន្តោ សោហំ សោ អហំ យោគីនំ ហិតំ ហិតភូតំ សារំ សារវន្តំ ឥមំ ឦទិសំ វិនយសង្គហំ អកាសិន្តិ យោជនា.

សេសគាថាសុ ឥមិនា គន្ថករណេន យំ បុញ្ញំ មយ្ហំ សិទ្ធំ, អញ្ញំ ឥតោ គន្ថករណតោ អញ្ញភូតំ យំ បុញ្ញំ មយា បសុតំ ហោតិ, ឯតេន បុញ្ញកម្មេន ទុតិយេ អត្តសម្ភវេ តាវតិំសេ បមោទេន្តោ សីលាចារគុណេ រតោ បញ្ចកាមេសុ អលគ្គោ ទេវបុត្តោ ហុត្វា បឋមំ បឋមភូតំ ផលំ សោតាបត្តិផលំ បត្វាន អន្តិមេ អត្តភាវម្ហិ លោកគ្គបុគ្គលំ នាថំ នាថភូតំ សព្ពសត្តហិតេ រតំ មេត្តេយ្យំ មេត្តេយ្យនាមកំ មុនិបុង្គវំ មុនិសេដ្ឋំ ទិស្វាន តស្ស ធីរស្ស សទ្ធម្មទេសនំ សុត្វា អគ្គំ ផលំ អរហត្តផលំ អធិគន្ត្វា លភិត្វា ជិនសាសនំ សោភេយ្យំ សោភាបេយ្យន្តិ អយំ បាកដយោជនា.

ឯតិស្សាយ បន យោជនាយ សតិ អាចរិយវរស្ស វចនំ ន សម្បដិច្ឆន្តិ បណ្ឌិតា. កថំ? ឯត្ថ ហិ ឥតោ ទុតិយភវេ តាវតិំសភវនេ ទេវបុត្តោ ហុត្វា សោតាបត្តិផលំ បត្វា អន្តិមភវេ មេត្តេយ្យស្ស ភគវតោ ធម្មទេសនំ សុត្វា អរហត្តផលំ លភេយ្យន្តិ អាចរិយស្ស បត្ថនា, សា អយុត្តរូបា ហោតិ. សោតាបន្នស្ស ហិ សត្តភវតោ ឧទ្ធំ បដិសន្ធិ នត្ថិ, តាវតិំសានញ្ច ទេវានំ ភវសតេនបិ ភវសហស្សេនបិ ភវសតសហស្សេនបិ មេត្តេយ្យស្ស ភគវតោ ឧប្បជ្ជនកាលោ អប្បត្តព្ពោ ហោតិ. អថាបិ វទេយ្យ ‘‘អន្តរា ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តិត្វា មេត្តេយ្យស្ស ភគវតោ កាលេ មនុស្សោ ភវេយ្យា’’តិ, ឯវម្បិ ន យុជ្ជតិ. ន ហិ ព្រហ្មលោកគតានំ អរិយានំ បុន កាមភវូបបត្តិ អត្ថិ. វុត្តញ្ហិ អភិធម្មេ យមកប្បករណេ (យម. ២.អនុសយយមក. ៣១២) ‘‘រូបធាតុយា ចុតស្ស កាមធាតុំ ឧបបជ្ជន្តស្ស សត្តេវ អនុសយា អនុសេន្តី’’តិ. អថាបិ វទេយ្យ ‘‘ព្រហ្មលោកេយេវ ឋត្វា អគ្គផលំ លភេយ្យា’’តិ, តថា ច អាចរិយស្ស វចនេ ន ទិស្សតិ, ‘‘សោភេយ្យំ ជិនសាសន’’ន្តិ វុត្តត្តា ភិក្ខុភូតត្តមេវ ទិស្សតិ. ន ហិ ភិក្ខុភូតោ សាសនំ សោភាបេតុំ សក្កោតិ. អភិធម្មត្ថវិភាវនិយញ្ច –

‘‘ជោតយន្តំ តទា តស្ស, សាសនំ សុទ្ធមានសំ;

បស្សេយ្យំ សក្ករេយ្យញ្ច, គរុំ មេ សារិសម្ភវ’’ន្តិ. –

ភិក្ខុភូតមេវ វុត្តំ. អថាបិ វទេយ្យ ‘‘អន្តរា ទីឃាយុកោ ភុម្មទេវោ ហុត្វា តទា មនុស្សោ ភវេយ្យា’’តិ, ឯវម្បិ ឯកស្ស ពុទ្ធស្ស សាវកភូតោ អរិយបុគ្គលោ បុន អញ្ញស្ស ពុទ្ធស្ស សាវកោ ន ភវេយ្យាតិ, អាចរិយោ បន សព្ពបរិយត្តិធរោ អនេកគន្ថការកោ អនេកេសំ គន្ថការកានំ ថេរានំ អាចរិយបាចរិយភូតោ, តេន ន កេវលំ ឥធេវ ឥមា គាថាយោ ឋបិតា, អថ ខោ សារត្ថទីបនីនាមិកាយ វិនយដីកាយ អវសានេ ច ឋបិតា, តស្មា ភវិតព្ពមេត្ថ ការណេនាតិ វីមំសិតព្ពមេតំ.

អថ វា ឥមិនា…បេ… ទេវបុត្តោ ហុត្វា បឋមំ តាវ ផលំ យថាវុត្តំ តាវតិំសេ បមោទនសីលាចារគុណេ រតំ បញ្ចកាមេសុ អលគ្គភាវសង្ខាតំ អានិសំសំ បត្វាន អន្តិមេ អត្តភាវម្ហិ…បេ… សោភេយ្យន្តិ យោជនា. អថ វា ឥមិនា…បេ… បញ្ចកាមេសុ អលគ្គោ ហុត្វា អន្តិមេ អត្តភាវម្ហិ…បេ… សទ្ធម្មទេសនំ សុត្វា បឋមំ ផលំ សោតាបត្តិផលំ បត្វា តតោ បរំ អគ្គផលំ អរហត្តផលំ អធិគន្ត្វា ជិនសាសនំ សោភេយ្យន្តិ យោជនា. យថា អម្ហាកំ ភគវតោ ធម្មចក្កប្បវត្តនសុត្តន្តធម្មទេសនំ សុត្វា អញ្ញាតកោណ្ឌញ្ញត្ថេរោ សោតាបត្តិផលំ បត្វា បច្ឆា អរហត្តផលំ អធិគន្ត្វា ជិនសាសនំ សោភេសិ, ឯវន្តិ អត្ថោ. ឥតោ អញ្ញានិបិ នយានិ យថា ថេរស្ស វចនានុកូលានិ, តានិ បណ្ឌិតេហិ ចិន្តេតព្ពានិ.

និគមនកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.