ឯកុត្តរិកនយំ

ឯកកវារវណ្ណនា

៣២១. ឯកុត្តរិកនយេ បន អជានន្តេន វីតិក្កន្តាតិ បណ្ណត្តិំ វា វត្ថុំ វា អជានន្តេន វីតិក្កន្តា បថវីខណនសហសេយ្យាទិកា, សាបិ បច្ឆា អាបន្នភាវំ ញត្វា បដិកម្មំ អករោន្តស្ស អន្តរាយិកាវ ហោតិ.

បារិវាសិកាទីហិ បច្ឆា អាបន្នាតិ វត្តភេទេសុ ទុក្កដានិ សន្ធាយ វុត្តំ. តស្មិំ ខណេ អាបជ្ជិតព្ពអន្តរាបត្តិយោ សន្ធាយាតិ កេចិ វទន្តិ, តស្ស បុព្ពាបត្តីនំអន្តរាបត្តិ-បទេនេវ វក្ខមានត្តា បុរិមមេវ យុត្តតរំ. មូលវិសុទ្ធិយា អន្តរាបត្តីតិ មូលាយបដិកស្សនាទីនិ អកត្វា សព្ពបឋមំ ទិន្នបរិវាសមានត្តវិសុទ្ធិយា ចរណកាលេ អាបន្នអន្តរាបត្តិសង្ខាតសង្ឃាទិសេសោ. អគ្ឃវិសុទ្ធិយាតិ អន្តរាបត្តិំ អាបន្នស្ស មូលាយ បដិកស្សិត្វា ឱធានសមោធានវសេន ឱធុនិត្វា បុរិមាបត្តិយា សមោធាយ តទគ្ឃវសេន បុន ទិន្នបរិវាសាទិសុទ្ធិយា ចរណកាលេ បុន អាបន្នា អន្តរាបត្តិ.

សឧស្សាហេនេវាតិ បុនបិ តំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតុកាមតាចិត្តេន, ឯវំ ទេសិតាបិ អាបត្តិ ន វុដ្ឋាតីតិ អធិប្បាយោ. ធុរនិក្ខេបំ អកត្វា អាបជ្ជនេ សិខាប្បត្តទោសំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អដ្ឋមេ វត្ថុស្មិំ ភិក្ខុនិយា បារាជិកមេវា’’តិ. ន កេវលញ្ច ភិក្ខុនិយា ឯវ, ភិក្ខូនម្បិ ធុរនិក្ខេបំ អកត្វា ថោកំ ថោកំ សប្បិអាទិកំ ថេយ្យាយ គណ្ហន្តានំ បាទគ្ឃនកេ បុណ្ណេ បារាជិកមេវ. កេចិ បន ‘‘អដ្ឋមេ វត្ថុស្មិំ ភិក្ខុនិយា បារាជិកមេវ ហោតីតិ វុត្តត្តា អដ្ឋវត្ថុកមេវេតំ សន្ធាយ វុត្ត’’ន្តិ វទន្តិ.

ធម្មិកស្ស បដិស្សវស្សាតិ ‘‘ឥធ វស្សំ វសិស្សាមី’’តិអាទិនា គិហីនំ សម្មុខា កតស្ស ធម្មិកស្ស បដិស្សវស្ស, អធម្មិកស្ស បន ‘‘អសុកំ បហរិស្សាមី’’តិអាទិកស្ស បដិស្សវស្ស អសច្ចាបនេន អាបត្តិ នត្ថិ.

តថា ចោទិតោតិ អធម្មេន ចោទិតោ, សយំ សច្ចេ, អកុប្បេ ច អដ្ឋត្វា បដិច្ឆាទេន្តោបិ អធម្មចុទិតកោ ឯវ. បញ្ចានន្តរិយនិយតមិច្ឆាទិដ្ឋិយេវ មិច្ឆត្តនិយតា នាម. ចត្តារោ មគ្គា សម្មត្តនិយតា នាម.

ឯកកវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ទុកវារវណ្ណនា

៣២២. ទុកេសុ សយមេវ សបុគ្គលោតិ អាហ ‘‘មុទុបិដ្ឋិកស្សា’’តិអាទិ. អាទិ-សទ្ទេន អង្គជាតច្ឆេទអត្តឃាតាទិអាបត្តិយោ សង្គហិតា.

ភណ្ឌាគារិកចិត្តកម្មានិ វាតិ គហដ្ឋានំ ភណ្ឌបដិសាមនំ, ឥត្ថិបុរិសាទិបដិភានចិត្តកម្មានិ វា. ‘‘ចីវរាទីនិ អទេន្តោ អាបជ្ជតី’’តិ ឥទំ ‘‘ឧបជ្ឈាយេន, ភិក្ខវេ, សទ្ធិវិហារិកោ សង្គហេតព្ពោ អនុគ្គហេតព្ពោ…បេ… បត្តោ ទាតព្ពោ’’តិអាទិ (មហាវ. ៦៧) វចនតោ អនាទរិយេន អាមិសសង្គហំ អករោន្តស្ស ទុក្កដំ, ភិក្ខុនិយា បាចិត្តិយញ្ច សន្ធាយ វុត្តំ. និស្សដ្ឋចីវរាទីនំ អទានអាបត្តិបិ ឯត្ថេវ សង្គហិតា.

បាឡិយំ ទេសេន្តោតិ សភាគាបត្តិំ, អទេសនាគាមិនិអាទិញ្ច ទេសេន្តោ. និទានុទ្ទេសេ អាបត្តិំ អនាវិករោន្តោ, ន ទេសេន្តោ ច អាបជ្ជតិ នាម. ឱវាទំ អគណ្ហន្តោតិ ភិក្ខូហិ ភិក្ខុនិឱវាទត្ថាយ វុត្តំ វចនំ អគណ្ហន្តោ ពាលគិលានគមិយវិវជ្ជិតោ. អត្តនោ បរិភោគត្ថំ ទិន្នំ អញ្ញស្ស ទានេ, សង្ឃាដិំ អបារុបិត្វា សន្តរុត្តរេន គាមប្បវេសនាទីសុ ច អាបត្តិយោបិ អបរិភោគេន អាបជ្ជិតព្ពាបត្តិយោវ. បមាណន្តិ សង្ឃភេទានន្តរិយនិប្ផត្តិយា លក្ខណំ. ពាលស្សាតិ និស្សយគ្គហណវិធិំ អជានន្តស្ស លជ្ជិពាលស្សេវ. លជ្ជិស្សាតិ ព្យត្តស្ស និស្សយទាយកសភាគតំ បរិវីមំសន្តស្ស. វិនយេ អាគតា អត្ថា វេនយិកាតិ អាហ ‘‘ទ្វេ អត្ថា វិនយសិទ្ធា’’តិ.

បាឡិយំ អប្បត្តោ និស្សារណន្តិ ឯត្ថ បព្ពាជនីយកម្មំ វិហារតោ និស្សារណត្តា និស្សារណន្តិ អធិប្បេតំ, តញ្ច យស្មា កុលទូសកំ អករោន្តោ បុគ្គលោ អាបត្តិពហុលោបិ អាវេណិកលក្ខណេន អប្បត្តោ នាម ហោតិ, តស្មា អប្បត្តោ និស្សារណំ. យស្មា បន អាបត្តាទិពហុលស្សាបិ ‘‘អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បព្ពាជនីយកម្មំ ករេយ្យា’’តិ (ចូឡវ. ២៧) វុត្តំ, តស្មា សុនិស្សារិតោ, សព្ពថា បន សុទ្ធោ និរាបត្តិកោ ទុន្និស្សារិតោតិ ទដ្ឋព្ពោ.

អប្បត្តោ ឱសារណន្តិអាទីសុ ឧបសម្បទាកម្មំ ឯត្ថ ឱសារណំ អធិប្បេតំ, តញ្ច ហត្ថច្ឆិន្នាទិកោ ឯកច្ចោ បដិក្ខិត្តត្តា អប្បត្តោបិ សោសារិតោ, បណ្ឌកាទិកោ ទោសារិតោតិ អត្ថោ.

ទុកវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

តិកវារវណ្ណនា

៣២៣. តិកេសុ លោហិតុប្បាទាបត្តិន្តិ បារាជិកាបត្តិំ. អាវុសោវាទេនាតិ ‘‘អាវុសោ’’តិ អាលបនេន. អាបត្តិន្តិ ទុក្កដាបត្តិំ. សេសា រត្តិញ្ចេវ ទិវា ចាតិ ឯត្ថ អរុណុគ្គមនេ អាបជ្ជិតព្ពា បឋមកថិនាទី (បារា. ៤៥៩) សព្ពា អាបត្តិយោបិ រត្តិន្ទិវានំ វេមជ្ឈេយេវ អាបជ្ជិតព្ពត្តា តតិយកោដ្ឋាសញ្ញេវ បវិដ្ឋាតិ ទដ្ឋព្ពា. អថ វា ឧទ្ធស្តេ អរុណេ អាបជ្ជិតព្ពត្តា ទិវា អាបជ្ជិតព្ពេសុ ឯវ បវិដ្ឋាតិ ទដ្ឋព្ពា, អត្ថង្គតេ សូរិយេ ភិក្ខុនិយោ ឱវាទនាបត្តិយោ, បន រត្តន្ធការេ បុរិសេន សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋនាបត្តិ ច រត្តិយញ្ញេវ អាបជ្ជិតព្ពា.

បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមនអនតិរិត្តភោជនាទីនិ ទិវា ឯវ អាបជ្ជិតព្ពានិ. កេចិ បន ‘‘ភោជនបដិសំយុត្តានិ សេខិយានិ, គណភោជនាទីនិ ច ទិវា ឯវ អាបជ្ជិតព្ពានី’’តិ វទន្តិ. តស្មា ឦទិសា អាបត្តិយោ មុញ្ចិត្វា សេសាវ តតិយកោដ្ឋាសំ ភជន្តីតិ វេទិតព្ពំ.

ន ឩនទសវស្សោតិ ទសវស្សស្ស ពាលស្សេវ បញ្ញត្តសិក្ខាបទត្តា វុត្តំ. សទ្ធិវិហារិកអន្តេវាសិកេសុ អសម្មាវត្តនាបត្តិំ, អលជ្ជីនំ និស្សយទានាទិម្បិ ទសវស្សោវ អាបជ្ជតិ, វុដ្ឋាបិនិំ ទ្វេ វស្សានិ អននុពន្ធាទិម្បិ ឩនទសវស្សា អាបជ្ជន្តិ. អព្យាកតចិត្តោតិ សុបន្តស្ស ភវង្គចិត្តំ សន្ធាយ វុត្តំ.

អប្បវារេន្តោតិ អនាទរិយេន អប្បវារេន្តោ កេនចិ បច្ចយេន អប្បវារេត្វា កាឡបក្ខចាតុទ្ទសេ សង្ឃេ បវារេន្តេ តត្ថ អនាទរិយេន អប្បវារេន្តោ តមេវ អាបត្តិំ កាឡេបិ អាបជ្ជតីតិ ជុណ្ហេ ឯវាតិ និយមោ ន ទិស្សតិ, បច្ឆិមវស្សំវុត្ថោ បន បច្ឆិមកត្តិកបុណ្ណមិយមេវ បវារេតុំ លព្ភតីតិ តត្ថ អប្បវារណាបច្ចយា អាបត្តិំ អាបជ្ជមានោ ឯវ ជុណ្ហេ អាបជ្ជតីតិ និយមេតព្ពោតិ ទដ្ឋព្ពំ. ជុណ្ហេ កប្បតីតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ.

‘‘អបច្ចុទ្ធរិត្វា ហេមន្តេ អាបជ្ជតី’’តិ ឥមិនា ‘‘វស្សានំ ចាតុមាសំ អធិដ្ឋាតុ’’ន្តិ និយមវចនេនេវ អបច្ចុទ្ធរន្តស្ស ទុក្កដន្តិ ទស្សេតិ. វស្សានុបគមនអករណីយេន បក្កមាទយោបិ វស្សេ ឯវ អាបជ្ជតិ. វត្ថិកម្មាទិម្បិ គិលានោ ឯវ. អធោតបាទេហិ អក្កមនាទីនិបិ អន្តោ ឯវ អាបជ្ជតិ. ភិក្ខុនិយា អនាបុច្ឆា អារាមប្បវេសនាទិ ច អន្តោសីមាយមេវ. និស្សយបដិបន្នស្ស អនាបុច្ឆាទិសាបក្កមនាទិ ច ពហិសីមាយមេវ. បាតិមោក្ខុទ្ទេសេ សន្តិយា អាបត្តិយា អនាវិករណាបត្តិសមនុភាសនឩនវីសតិវស្សូបសម្បាទនាទិសព្ពអធម្មកម្មាបត្តិយោបិ សង្ឃេ ឯវ. អធម្មេន គណុបោសថាទីសុបិ គណាទិមជ្ឈេ ឯវ. អលជ្ជិស្ស សន្តិកេ និស្សយគ្គហណាទិបិ បុគ្គលស្ស សន្តិកេ ឯវ អាបជ្ជតិ.

តីណិ អធម្មិកានិ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានានីតិ យោ ឧម្មត្តកោបិ វីតិក្កមកាលេ, អនុម្មត្តោ សញ្ចិច្ចេវ អាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វា ភិក្ខូហិ បច្ឆា ចោទិតោ សរមានោ ឯវ ‘‘ន សរាមី’’តិ វទតិ, យោ ច ‘‘សុបិនំ វិយ សរាមី’’តិ វា មុសា វទតិ, យោ ច ឧម្មត្តកកាលេ កតំ សព្ពម្បិ សព្ពេសំ វដ្ដតីតិ វទតិ, ឥមេសំ តិណ្ណំ ទិន្នានិ តីណិ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានានិ អធម្មិកានិ.

អបកតត្តោតិ វិនយេ អបកតញ្ញូ. តេនាហ ‘‘អាបត្តានាបត្តិំ ន ជានាតី’’តិ (បរិ. ៣២៥). ‘‘ទិដ្ឋិញ្ច អនិស្សជ្ជន្តានំយេវ កម្មំ កាតព្ព’’ន្តិ ឥទំ ភិក្ខូហិ ឱវទិយមានស្ស ទិដ្ឋិយា អនិស្សជ្ជនបច្ចយា ទុក្កដំ, បាចិត្តិយម្បិ វា អវស្សមេវ សម្ភវតីតិ វុត្តំ.

មុខាលម្ពរករណាទិភេទោតិ មុខភេរីវាទនាទិប្បភេទោ. ឧបឃាតេតីតិ វិនាសេតិ. ពីជនិគ្គាហាទិកេតិ ចិត្តំ ពីជនិំ គាហេត្វា អនុមោទនាទិករណេតិ អត្ថោ.

តិកវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ចតុក្កវារវណ្ណនា

៣២៤. ចតុក្កេសុ សោតិ គិហិបរិក្ខារោ. អវាបុរណំ ទាតុន្តិ គព្ភំ វិវរិត្វា អន្តោ បរិក្ខារដ្ឋបនត្ថាយ វិវរណកុញ្ចិកំ ទាតុំ. សង្ឃត្ថាយ ឧបនីតំ សយមេវ អន្តោ បដិសាមិតុម្បិ វដ្ដតិ. តេនាហ ‘‘អន្តោ ឋបាបេតុញ្ច វដ្ដតី’’តិ.

អាទិកម្មិកេសុ បឋមំ បុរិសលិង្គំ ឧប្បជ្ជតីតិ អាហ ‘‘បឋមំ ឧប្បន្នវសេនា’’តិ. បាឡិយំ អនាបត្តិ វស្សច្ឆេទស្សាតិ វស្សច្ឆេទសម្ពន្ធិនិយា អនាបត្តិយា ឯវមត្ថោ. មន្តភាសាតិ មន្តាយ បញ្ញាយ កថនំ. ‘‘នវមភិក្ខុនិតោ បដ្ឋាយា’’តិ ឥទំ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋន្នំ ភិក្ខុនីនំ យថាវុឌ្ឍំ អវសេសានំ យថាកតិក’’ន្តិ (ចូឡវ. ៤២៦) វចនតោ អាទិតោ អដ្ឋន្នំ ភិក្ខុនីនំ បច្ចុដ្ឋាតព្ពត្តា វុត្តំ.

‘‘ឥធ ន កប្បន្តីតិ វទន្តោបិ បច្ចន្តិមេសុ អាបជ្ជតី’’តិអាទិនា សញ្ចិច្ច កប្បិយំ អកប្បិយន្តិ វា អកប្បិយំ កប្បិយន្តិ វា កថេន្តស្ស សព្ពត្ថ ទុក្កដន្តិ ទស្សេតិ.

បុព្ពករណន្តិ វុច្ចតីតិ អដ្ឋកថាសុ វុត្តំ, តានិ ឥធ បរិវារេ ឧទ្ធដានីតិ អធិប្បាយោ. ឥធាធិប្បេតានិ បន ទស្សេន្តោ ‘‘ឆន្ទបារិសុទ្ធី’’តិអាទិមាហ.

ចតុក្កវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បញ្ចកវារវណ្ណនា

៣២៥. បញ្ចកេសុ អាបុច្ឆិត្វា ចារស្ស អភាវោតិ បិណ្ឌបាតិកស្ស ‘‘និមន្តិតោ សភត្តោ’’តិ ឥមស្ស អង្គស្ស អភាវា តេន សិក្ខាបទេន តស្ស សព្ពថា អនាបត្តីតិ អធិប្បាយោ. សុសានំ នេត្វា បុន អានីតកន្តិ សុសានេ បេតកិច្ចំ កត្វា និក្ខន្តេហិ ន្ហត្វា ឆឌ្ឌិតានិ និវត្ថបារុតវត្ថានិ ឯវំ វុច្ចន្តិ.

បាឡិយំ បញ្ចហាការេហីតិ បញ្ចហិ អវហារង្គេហិ. វត្ថុតោ បន គរុកលហុកភេទេន បារាជិកថុល្លច្ចយទុក្កដានិ វុត្តានិ. ឥត្ថិបុរិសសំយោគាទិកំ កិលេសសមុទាចារហេតុកំ បដិភានចិត្តកម្មំ នាម. បញ្ហាសហស្សំ បុច្ឆីតិ សមថវិបស្សនាកម្មដ្ឋានេសុ បញ្ហាសហស្សំ សម្មជ្ជិត្វា ឋិតំ ទហរំ បុច្ឆិ. ឥតរោបិ ទហរោ អត្តនោ គតមគ្គត្តា សព្ពំ វិស្សជ្ជេសិ, តេន ថេរោ បសីទិ. វត្តំ បរិច្ឆិន្ទីតិ វត្តំ និដ្ឋាបេសិ. កិំ ត្វំ អាវុសោតិអាទិកំ ថេរោ ខីណាសវោ សម្មជ្ជនានិសំសំ សព្ពេសំ បាកដំ កាតុំ អវោចាតិ ទដ្ឋព្ពំ.

‘‘ជណ្ណុកេហិ បតិដ្ឋាយ បទចេតិយ’’ន្តិ បាឋសេសោ. ចោទនំ ការេស្សាមីតិ ភគវតា អត្តានំ ចោទាបេស្សាមិ, អត្តានំ និគ្គណ្ហាបេស្សាមីតិ អត្ថោ.

ឯត្តកំ គយ្ហូបគន្តិ ឯត្តកំ អធិករណវូបសមត្ថាយ គហេតព្ពវចនន្តិ យថា សុត្វា វិញ្ញាតុំ សក្កោតិ, ឯវំ អនុគ្គណ្ហន្តោតិ យោជនា. ឯត្ថ ច ‘‘អត្តនោ ភាសបរិយន្តំ អនុគ្គហេត្វា បរស្ស ភាសបរិយន្តំ អនុគ្គហេត្វា’’តិ ឯកំ, ‘‘អធម្មេន ករោតី’’តិ ឯកំ, ‘‘អប្បដិញ្ញាយា’’តិ ឯកញ្ច កត្វា បុរិមេហិ ទ្វីហិ បញ្ចង្គានិ វេទិតព្ពានិ. វត្ថុន្តិ មេថុនាទិវីតិក្កមំ. កថានុសន្ធិវិនិច្ឆយានុលោមសន្ធិវសេន វត្ថុំ ន ជានាតីតិ ចោទកេន វា ចុទិតកេន វា វុត្តកថានុសន្ធិនា តេសំ វចនបដិវចនានុរូបេន វទន្តោ កថានុសន្ធិនា វត្ថុំ ន ជានាតិ នាម, តញ្ច សុត្តវិភង្គេ វិនីតវត្ថុសង្ខាតេន វិនិច្ឆយានុលោមេនេវ វទន្តោ វិនិច្ឆយានុលោមសន្ធិវសេន វត្ថុំ ន ជានាតិ នាម. ញត្តិកម្មំ នាម ហោតីតិ ញត្តិកម្មំ និដ្ឋិតំ នាម ហោតីតិ ន ជានាតីតិ សម្ពន្ធោ. ញត្តិយា កម្មប្បត្តោតិ ញត្តិយា និដ្ឋិតាយបិ កម្មប្បត្តោ ឯវ ហោតិ. អនុស្សាវនដ្ឋានេ ឯវ កម្មំ និដ្ឋិតំ ហោតីតិ ញត្តិកម្មំ និដ្ឋិតំ នាម ហោតិ, តំ ញត្តិយា ការណំ ន ជានាតីតិ អត្ថោ.

បាឡិយំ បញ្ច វិសុទ្ធិយោតិ អាបត្តិតោ វិសុទ្ធិហេតុត្តា, វិសុទ្ធេហិ កត្តព្ពតោ ច បាតិមោក្ខុទ្ទេសា វុត្តា.

បញ្ចកវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឆក្កវារាទិវណ្ណនា

៣២៦. ឆក្កាទីសុ បាឡិយំ ឆ អគារវាតិ ពុទ្ធធម្មសង្ឃសិក្ខាសុ, អប្បមាទេ, បដិសន្ថារេ ច ឆ អគារវា, តេសុ ឯវ ច ឆ គារវា វេទិតព្ពា. ‘‘ឆព្ពស្សបរមតា ធារេតព្ព’’ន្តិ ឥទំ វិភង្គេ អាគតស្ស បរមស្ស ទស្សនំ.

៣២៨. បាឡិយំ អាគតេហិ សត្តហីតិ ‘‘បុព្ពេវស្ស ហោតិ មុសា ភណិស្ស’’ន្តិអាទិនា មុសាវាទសិក្ខាបទេ (បាចិ. ៤) អាគតេហិ សត្តហិ.

៣២៩. តំ កុតេត្ថ លព្ភាតិ តំ អនត្ថស្ស អចរណំ ឯត្ថ ឯតស្មិំ បុគ្គលេ, លោកសន្និវាសេ វា កុតោ កេន ការណេន សក្កា លទ្ធុន្តិ អាឃាតំ បដិវិនេតិ.

៣៣០. សស្សតោ លោកោតិអាទិនា វសេនាតិ ‘‘សស្សតោ លោកោ, អសស្សតោ លោកោ. អន្តវា លោកោ, អនន្តវា លោកោ. តំ ជីវំ តំ សរីរន្តិ វា, អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរន្តិ វា. ហោតិ តថាគតោ បរម្មរណា, ន ហោតិ តថាគតោ បរម្មរណា. ហោតិ ច ន ហោតិ ច តថាគតោ បរម្មរណា, នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរម្មរណា’’តិ (ម. និ. ១.២៦៩) ឯវំ អាគតា ទស អន្តគ្គាហិកា ទិដ្ឋិយោ សន្ធាយ វុត្តំ. មិច្ឆាទិដ្ឋិអាទយោតិ មិច្ឆាទិដ្ឋិមិច្ឆាសង្កប្បាទយោ អដ្ឋមិច្ឆាញាណមិច្ឆាវិមុត្តីហិ សទ្ធិំ ទស មិច្ឆត្តា. តត្ថ មិច្ឆាញាណន្តិ មិច្ឆាទិដ្ឋិសម្បយុត្តោ មោហោ. អវិមុត្តស្សេវ វិមុត្តសញ្ញិតា មិច្ឆាវិមុត្តិ នាម.

វិបរីតាតិ សម្មាទិដ្ឋិអាទយោ សម្មាញាណសម្មាវិមុត្តិបរិយោសានា ទស. តត្ថ សម្មាវិមុត្តិ អរហត្តផលំ, តំសម្បយុត្តំ បន ញាណំ វា បច្ចវេក្ខណញាណំ វា សម្មាញាណន្តិ វេទិតព្ពំ.

ឯកុត្តរិកនយោ និដ្ឋិតោ.