៣. សមុច្ចយក្ខន្ធកោ

សុក្កវិស្សដ្ឋិកថាវណ្ណនា

៩៧. សមុច្ចយក្ខន្ធកេ វេទយាមហន្តិ ជានាបេមិ អហំ, អារោចេមីតិអត្ថោ. អនុភវាមីតិបិស្ស អត្ថំ វទន្តិ. បុរិមំ បន បសំសន្តិ អារោបនវចនត្តា. អារោចេត្វា និក្ខិបិតព្ពន្តិ ទុក្កដបរិមោចនត្ថំ វុត្តំ. កេចិ បន ‘‘តទហេវ បុន វត្តំ សមាទិយិត្វា អរុណំ ឧដ្ឋាបេតុកាមស្ស រត្តិច្ឆេទបរិហារត្ថម្បី’’តិ វទន្តិ.

‘‘សភាគា ភិក្ខូ វសន្តី’’តិ វុត្តត្តា វិសភាគានំ វសនដ្ឋានេ វត្តំ អសមាទិយិត្វា ពហិ ឯវ កាតុម្បិ វដ្ដតីតិ ទដ្ឋព្ពំ. ‘‘ទ្វេ លេឌ្ឌុបាតេ អតិក្កមិត្វា’’តិ ឥទំ វិហារេ ភិក្ខូនំ សជ្ឈាយាទិសទ្ទសវនូបចារវិជហនត្ថំ វុត្តំ. ‘‘មហាមគ្គតោ ឱក្កម្មា’’តិ ឥទំ មគ្គបដិបន្នានំ ភិក្ខូនំ ឧបចារាតិក្កមនត្ថំ វុត្តំ. គុម្ពេន វាតិអាទិ ទស្សនូបចារវិជហនត្ថំ.

‘‘សោបិ កេនចិ កម្មេន បុរេ អរុណេ ឯវ គច្ឆតី’’តិ ឥមិនា អារោចនាយ កតាយ សព្ពេសុបិ ភិក្ខូសុ វិហារគតេសុ ឩនេ គណេ ចរណទោសោ វា វិប្បវាសទោសោ វា ន ហោតិ អារោចិតត្តា សហវាសស្សាតិ ទស្សេតិ. តេនាហ ‘‘អយញ្ចា’’ តិអាទិ. អព្ភានំ កាតុំ ន វដ្ដតីតិ កតម្បិ អកតមេវ ហោតីតិ អត្ថោ.

សុក្កវិស្សដ្ឋិកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បដិច្ឆន្នបរិវាសកថាវណ្ណនា

១០២. សុទ្ធស្សាតិ សភាគសង្ឃាទិសេសំ អនាបន្នស្ស, តតោ វុដ្ឋិតស្ស វា. អញ្ញស្មិន្តិ សុទ្ធន្តបរិវាសវសេន អាបត្តិវុដ្ឋានតោ អញ្ញស្មិំ អាបត្តិវុដ្ឋានេ. បាឡិយំ ‘‘បដិកស្សិតោ សង្ឃេន ឧទាយិ ភិក្ខុ អន្តរា ឯកិស្សា អាបត្តិយា…បេ… មូលាយបដិកស្សនា’’តិ ឥទំ ករណវសេន វិបរិណាមេត្វា មូលាយបដិកស្សនាយ បដិកស្សិតោតិ យោជេតព្ពំ. អថ វា ‘‘មូលាយ បដិកស្សនា ខមតិ សង្ឃស្សា’’តិ ឧត្តរបទេន សហ បច្ចត្តវសេនេវ យោជេតុម្បិ វដ្ដតិ.

‘‘ឧទាយិំ ភិក្ខុំ អន្តរា ឯកិស្សា អាបត្តិយា…បេ… មូលាយ បដិកស្សិត្វា’’តិ ឯត្ថ អន្តរា ឯកិស្សា អាបត្តិយា ហេតុភូតាយ ឧទាយិំ ភិក្ខុំ មូលាយ បដិកស្សិត្វា មូលទិវសេ អាកឌ្ឍិត្វា តស្សា អន្តរាបត្តិយា សមោធានបរិវាសំ ទេតូតិ យោជនា. អាវិការាបេត្វា វិស្សជ្ជេតព្ពោតិ តស្ស អតេកិច្ឆភាវំ តេនេវ សង្ឃស្ស បាកដំ ការេត្វា លជ្ជិគណតោ វិយោជនវសេន វិស្សជ្ជេតព្ពោ.

សតំ អាបត្តិយោតិ កាយសំសគ្គាទិវសេន ឯកទិវសេ អាបន្នា សតំ អាបត្តិយោ. ទសសតន្តិ សហស្សា អាបត្តិយោ. រត្តិសតំ ឆាទយិត្វានាតិ យោជេតព្ពោ. សព្ពបរិវាសកម្មវាចាវសានេតិ ហេដ្ឋា ទស្សិតានំ ទ្វិន្នំ សុទ្ធន្តបរិវាសានំ, តិណ្ណំ សមោធានបរិវាសានញ្ចាតិ ឥមេសំ សព្ពេសំ បរិវាសានំ កម្មវាចាបរិយោសានេ. បុរិមនយេនេវាតិ បដិច្ឆន្នបរិវាសេ វុត្តនយេន.

វិហារូបចារតោបីតិ ពហិគាមេ ភិក្ខូនំ វិហារូបចារតោបិ. ‘‘ទ្វេ លេឌ្ឌុបាតា អតិក្កមិតព្ពា’’តិ ឥទំ ភិក្ខូនំ សវនូបចារាតិក្កមនំ វុត្តំ. គាមស្សាតិ ន វុត្តន្តិ គាមស្ស ឧបចារំ មុញ្ចិតុំ វដ្ដតីតិ ន វុត្តំ. តេន គាមូបចារេ ឋិតាបិ តត្ថ ទស្សនសវនូបចារេ អតិក្កមិត្វា ឋិតា ភិក្ខូ ច ភិក្ខុនិយោ ច តស្សា រត្តិច្ឆេទំ ន ករោន្តីតិ ទីបេតិ.

អនិក្ខិត្តវត្តភិក្ខូនំ វុត្តនយេនេវាតិ ឧបចារសីមាយ បវិដ្ឋានំ វសេន រត្តិច្ឆេទំ សន្ធាយ វុត្តំ. តស្មិំ គាមេតិ ភិក្ខុនីនំ និវាសនគាមេ. អត្តានំ ទស្សេត្វាតិ យថា អារោចេតុំ សក្កា, តថា ទស្សេត្វា. ‘‘សម្មន្និត្វា ទាតព្ពា’’តិ ឥមិនា សម្មតាយ សហវាសេបិ រត្តិច្ឆេទោ ន ហោតីតិ ទស្សេតិ.

មូលាយបដិកស្សិតស្សាតិ មូលាយបដិកស្សិតស្ស បុន បរិវុត្ថបរិវាសស្សាតិ អត្ថោ. តិស្សន្នន្តិ មូលាបត្តិយា សហ ទ្វិន្នំ អន្តរាបត្តីនញ្ច.

១០៨. សចេ បដិច្ឆន្នាតិ និក្ខិត្តវត្តេនាបន្នាបត្តិំ សន្ធាយ វុត្តំ. បាឡិយំ បញ្ចាហប្បដិច្ឆន្នវារេ អន្តរាបត្តិកថាយំ ‘‘ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឆារត្តំ មានត្តំ ទាតព្ព’’ន្តិ ឥទំ មូលាយបដិកស្សនាកម្មវាចានន្តរមេវ ទាតុំ វុត្តំ ន ហោតិ. មូលាយបដិកស្សិតស្ស បន បញ្ចទិវសានិ បរិវសិត្វា យាចិតស្ស មានត្តចរណកាលេ អាបន្នាយ តតិយាយ អន្តរាបត្តិយា អប្បដិច្ឆន្នាយ មានត្តទានំ សន្ធាយ វុត្តំ. ឯវញ្ច ទិន្នមានត្តស្ស ឯកេន ឆារត្តេន បុព្ពេ ទិន្នមានត្តាហិ តីហិ អាបត្តីហិ សហ ចតស្សន្នម្បិ អាបត្តីនំ មានត្តំ ចិណ្ណមេវ ហោតិ. ឥមិនា បន នយេន អព្ភានារហកាលេ អាបន្នាយ អន្តរាបត្តិយា, បក្ខប្បដិច្ឆន្នវារេ អន្តរាបត្តីសុ ច បដិបជ្ជនំ វេទិតព្ពំ. ‘‘ឯកាហប្បដិច្ឆន្នាទិវសេន បញ្ចា’’តិ ឥទំ ឯកាហប្បដិច្ឆន្នាទីនំ ចតុន្នំ បច្ចេកបរិវាសទានមានត្តទានអព្ភានានិ ឯកេកំ កត្វា វុត្តំ. ‘‘អន្តរាបត្តិវសេន ចតស្សោ’’តិ ឥទម្បិ មានត្តទានអព្ភានានិ តស្មិំ តស្មិំ មូលាយបដិកស្សនេ ឯកត្តំ អារោបេត្វា វុត្តំ.

បដិច្ឆន្នបរិវាសកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សមោធានបរិវាសកថាវណ្ណនា

១២៥. ‘‘យស្មា បដិច្ឆន្នា អន្តរាបត្តី’’តិ ឥទំ សមោធានបរិវាសទានស្ស ការណវចនំ, ន បន ចិណ្ណបរិវុត្ថទិវសានំ មក្ខិតភាវស្ស, អប្បដិច្ឆន្នាយ អន្តរាបត្តិយា មូលាយបដិកស្សនេ កតេបិ តេសំ មក្ខិតភាវសម្ភវតោ. តស្មា ‘‘មានត្តចិណ្ណទិវសាបិ បរិវុត្ថទិវសាបិ សព្ពេ មក្ខិតាវ ហោន្តី’’តិ ឥមស្សានន្តរំ ‘‘សមោធានបរិវាសោ ចស្ស ទាតព្ពោ’’តិ ឯវមេត្ថ យោជនា កាតព្ពា. តេនាហ ‘‘តេនេវា’’តិអាទិ.

សមោធានបរិវាសកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

អគ្ឃសមោធានបរិវាសកថាវណ្ណនា

១៣៤. ‘‘ឯកាបត្តិមូលកញ្ចា’’តិ ឥមិនា ‘‘ឯកា អាបត្តិ ឯកាហប្បដិច្ឆន្នា, ឯកា អាបត្តិ ទ្វីហប្បដិច្ឆន្នា’’តិអាទិនយំ ទស្សេតិ. អប្បដិច្ឆន្នភាវំ ទស្សេតុន្តិ អជាននាទិនា បដិច្ឆន្នាយបិ អាបត្តិយា មានត្តារហតាវចនេន អប្បដិច្ឆន្នភាវំ ទស្សេតុំ. ‘‘ឯកស្ស, អាវុសោ, មាសស្ស ភិក្ខុ មានត្តារហោ’’តិ (ចូឡវ. ១៥៣) ហិ វុត្តំ. ឯត្ថ ឯកស្ស អជាននបដិច្ឆន្នមាសស្ស បរិវាសារហោ ន ហោតិ, កេវលំ អាបត្តិយា អប្បដិច្ឆន្នត្តា មានត្តារហោ ហោតីតិ អធិប្បាយោ. បាឡិយំ មក្ខធម្មោតិ មទ្ទិតុកាមតា. សង្ឃាទិសេសានំ បរិវាសទានាទិសព្ពវិនិច្ឆយស្ស សមុច្ចយត្តា បនេស សមុច្ចយក្ខន្ធកោតិ វុត្តោតិ វេទិតព្ពោ.

អគ្ឃសមោធានបរិវាសកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សមុច្ចយក្ខន្ធកវណ្ណនានយោ និដ្ឋិតោ.