៩. ចម្បេយ្យក្ខន្ធកោ

កស្សបគោត្តភិក្ខុវត្ថុកថាទិវណ្ណនា

៣៨០. ចម្បេយ្យក្ខន្ធកេ តន្តិពទ្ធោតិ តន្តិ វុច្ចតិ ព្យាបារោ, តត្ថ ពទ្ធោ, ឧស្សុក្កំ អាបន្នោតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘តស្មិំ អាវាសេ’’តិអាទិ.

៣៨៧-៨. ហាបនំ វា អញ្ញថា ករណំ វា នត្ថីតិ ញត្តិកម្មស្ស ញត្តិយា ឯកត្តា ហាបនំ ន សម្ភវតិ, តស្សា ឯកត្តា ឯវ បច្ឆា ញត្តិឋបនវសេន, ទ្វិក្ខត្តុំ ឋបនវសេន ច អញ្ញថា ករណំ នត្ថិ. បរតោតិ បរិវារេ. តន្តិ បព្ពាជនីយកម្មំ, តស្សាតិ អត្ថោ.

កស្សបគោត្តភិក្ខុវត្ថុកថាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ទ្វេនិស្សរណាទិកថាវណ្ណនា

៣៩៥. ឯសាតិ ‘‘ពាលោ’’តិអាទិនា និទ្ទិដ្ឋបុគ្គលោ, អប្បត្តោតិ សម្ពន្ធោ. តត្ថ ការណមាហ ‘‘យស្មា’’តិអាទិ. តត្ថ អាវេណិកេន លក្ខណេនាតិ បព្ពាជនីយកម្មស្ស និមិត្តភាវេន បាឡិយំ វុត្តត្តា អសាធារណភូតេន កុលទូសកភាវេន. យទិ ហេស តំ កម្មំ អប្បត្តោ, កថំ បន សុនិស្សារិតោតិ អាហ ‘‘យស្មា បនស្ស អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បព្ពាជនីយកម្មំ ករេយ្យាតិ វុត្តំ, តស្មា សុនិស្សារិតោ’’តិ. តត្ថ វុត្តន្តិ កម្មក្ខន្ធកេ (ចូឡវ. ២៧) វុត្តំ.

ឯត្ថ បន កុលទូសកកម្មំ កត្វា បព្ពាជនីយកម្មកតស្ស តេរសកកណ្ឌកដ្ឋកថាយំ ‘‘យស្មិំ វិហារេ វសន្តេន យស្មិំ គាមេ កុលទូសកកម្មំ កតំ ហោតិ, តស្មិំ វិហារេ វា តស្មិំ គាមេ វា ន វសិតព្ព’’ន្តិអាទិនា (បារា. អដ្ឋ. ២.៤៣៣) យា សម្មាវត្តនា វុត្តា, សា ឥតរេនាបិ បូរេតព្ពា. យំ បន បដិប្បស្សទ្ធកម្មស្ស កុលទូសកស្ស តត្ថេវ អដ្ឋកថាយំ ‘‘យេសុ កុលេសុ កុលទូសកកម្មំ កតំ, តតោ បច្ចយា ន គហេតព្ពា’’តិអាទិ វុត្តំ, តំ ន បូរេតព្ពំ កុលសង្គហស្ស អកតត្តា. ឯវំ សេសកម្មេសុបិ. យទិ ឯវំ ‘‘តជ្ជនីយកម្មារហស្ស និយសកម្មំ ករោតិ…បេ… ឯវំ ខោ, ឧបាលិ, អធម្មកម្មំ ហោតី’’តិអាទិវចនំ (មហាវ. ៤០២) វិរុជ្ឈតីតិ? ន វិរុជ្ឈតិ សង្ឃសន្និដ្ឋានវសេន តជ្ជនីយាទិកម្មារហត្តស្ស សិជ្ឈនតោ. យស្ស ហិ សង្ឃោ ‘‘តជ្ជនីយកម្មំ ករោមា’’តិ សន្និដ្ឋានំ កត្វា កម្មវាចំ សាវេន្តោ បព្ពាជនីយកម្មវាចំ សាវេតិ, តស្ស កម្មំ អធម្មកម្មំ ហោតិ. សចេ បន ‘‘តស្សេវ បព្ពាជនីយកម្មមេវ ករោមា’’តិ សន្និដ្ឋានំ កត្វា តទេវ ករោតិ, តស្ស តំ កម្មំ ធម្មកម្មន្តិ វេទិតព្ពំ.

ឯវមិធ ‘‘និស្សារណ’’ន្តិ អធិប្បេតស្ស បព្ពាជនីយកម្មស្ស វសេន អត្ថំ ទស្សេត្វា ឥទានិ តទញ្ញេសំ តជ្ជនីយាទីនំ វសេន និស្សារណេ អធិប្បេតេ ‘‘អប្បត្តោ និស្សារណ’’ន្តិ ឥមស្ស បដិបក្ខវសេន សម្បត្តោ និស្សារណំ, ‘‘តញ្ចេ សង្ឃោ និស្សារេតិ. សុនិស្សារិតោ’’តិ អត្ថសម្ភវំ ទស្សេតុំ បុន ‘‘តញ្ចេ សង្ឃោ និស្សារេតីតិ សចេ សង្ឃោ’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ តត្ថាតិ តជ្ជនីយាទិកម្មវិសយេ, ឯកេនាបិ អង្គេន និស្សារណា អនុញ្ញាតាតិ យោជនា. បាឡិយំ អប្បត្តោ និស្សារណន្តិ ឯត្ថ អាបន្នោ អាវេណិកវសេន តជ្ជនីយាទិសង្ខាតំ និស្សារណំ បត្តោតិ អត្ថោ គហេតព្ពោ.

ទ្វេនិស្សរណាទិកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ចម្បេយ្យក្ខន្ធកវណ្ណនានយោ និដ្ឋិតោ.