៤. បវារណាក្ខន្ធកោ
អផាសុវិហារកថាទិវណ្ណនា
២០៩. បវារណាក្ខន្ធកេ បាឡិយំ បិណ្ឌាយ បដិក្កមេយ្យាតិ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បដិក្កមេយ្យ. អវក្ការបាតិន្តិ អតិរេកបិណ្ឌបាតឋបនកំ ឯកំ ភាជនំ. អវិសយ្ហន្តិ ឧក្ខិបិតុំ អសក្កុណេយ្យំ. វិលង្ឃនំ ឧក្ខិបនំ វិលង្ឃោ, សោ ឯវ វិលង្ឃកោ, ហត្ថេហិ វិលង្ឃកោ ហត្ថវិលង្ឃកោតិ អាហ ‘‘ហត្ថុក្ខេបកេនា’’តិ. អថ វា វិលង្ឃកេន ឧក្ខេបកេន ហត្ថេនាតិបិ អត្ថោ, អញ្ញមញ្ញំ សំសិព្ពិតហត្ថេហីតិ វុត្តំ ហោតិ.
២១៣. សចេ បន វុឌ្ឍតរោ ហោតីតិ បវារណាទាយកោ ភិក្ខុ វុឌ្ឍតរោ ហោតិ. ឯវញ្ហិ តេន តស្សត្ថាយ បវារិតំ ហោតីតិ ឯត្ថ ឯវំ តេន អប្បវារិតោបិ តស្ស សង្ឃប្បត្តិមត្តេន សង្ឃបវារណាកម្មំ សមគ្គកម្មមេវ ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ. តេន ច ភិក្ខុនាតិ បវារណាទាយកេន ភិក្ខុនា.
២៣៤. ពហូបិ សមានវស្សា ឯកតោ បវារេតុំ លភន្តីតិ ឯកស្មិំ សំវច្ឆរេ លទ្ធូបសម្បទតាយ សមានុបសម្បន្នវស្សា សព្ពេ ឯកតោ បវារេតុំ លភន្តីតិ អត្ថោ.
២៣៧. បាឡិយំ មិច្ឆាទិដ្ឋីតិ ‘‘នត្ថិ ទិន្ន’’ន្តិអាទិ (ទី. និ. ១.១៧១; ម. និ. ១.៤៤៥; ២.៩៤, ៩៥, ២២៥; ៣.៩១, ១១៦, ១៣៦; សំ. និ. ៣.២១០; ធ. ស. ១២២១) នយប្បវត្តា. អន្តគ្គាហិកាតិ សស្សតុច្ឆេទសង្ខាតស្ស អន្តស្ស គាហិកា. យំ ខោ ត្វន្តិអាទីសុ យំ បវារណំ ឋបេសិ, តំ ទិដ្ឋេន ឋបេសីតិ តំ-សទ្ទំ អជ្ឈាហរិត្វា យោជេតព្ពំ.
២៣៩. វត្ថុំ បកាសេន្តោតិ បុគ្គលេ បរិសង្កុប្បត្តិយា និមិត្តភូតំ វត្ថុមត្តំយេវ សន្ធាយ វុត្តំ. យំ បន វត្ថុំ សន្ធាយ ‘‘បុគ្គលោ បញ្ញាយតិ, ន វត្ថូ’’តិ អាហ, ន តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ. យទិ បន តស្ស ភិក្ខុនោ វសនដ្ឋានេ បោក្ខរណិតោ មច្ឆគ្គហណាទិ ទិស្សេយ្យ, តទា ‘‘វត្ថុ ច បុគ្គលោ ច បញ្ញាយតី’’តិ វត្តព្ពំ ភវេយ្យ. តេនាហ ‘‘បុរិមនយេនេវ ចោរេហី’’តិអាទិ. ភិក្ខុនោ សរីរេ មាលាគន្ធញ្ច អរិដ្ឋគន្ធញ្ច ទិស្វា ឯវំ ‘‘វត្ថុ ច បុគ្គលោ ច បញ្ញាយតី’’តិ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ.
អផាសុវិហារកថាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
ភណ្ឌនការកវត្ថុកថាវណ្ណនា
២៤០. ទ្វេ ចាតុទ្ទសិកា ហោន្តីតិ តតិយបក្ខេ ចាតុទ្ទសិយា សទ្ធិំ ទ្វេ ចាតុទ្ទសិកា ហោន្តិ. ‘‘ភណ្ឌនការកានំ តេរសេ វា ចាតុទ្ទសេ វា ឥមេ បន្នរសីបវារណំ បវារេស្សន្តី’’តិ ឥមិនា យថាសកំ ឧបោសថករណទិវសតោ បដ្ឋាយ ភិក្ខូនំ ចាតុទ្ទសីបន្នរសីវោហារោ, ន ចន្ទគតិសិទ្ធិយា តិថិយា វសេនាតិ ទស្សេតិ. កិញ្ចាបិ ឯវំ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, រាជូនំ អនុវត្តិតុ’’ន្តិ (មហាវ. ១៨៦) វចនតោ បនេត្ថ លោកិយានំ តិថិំ អនុវត្តន្តេហិបិ អត្តនោ ឧបោសថក្កមេន ចាតុទ្ទសិំ បន្នរសិំ វា, បន្នរសិំ ចាតុទ្ទសិំ វា ករោន្តេហេវ អនុវត្តិតព្ពំ, ន បន សោឡសមទិវសំ វា តេរសមទិវសំ វា ឧបោសថទិវសំ ករោន្តេហិ. តេនេវ បាឡិយម្បិ ‘‘ទ្វេ តយោ ឧបោសថេ ចាតុទ្ទសិកេ កាតុ’’ន្តិ វុត្តំ. អញ្ញថា ទ្វាទសិយំ, តេរសិយំ វា ឧបោសថោ កាតព្ពោតិ វត្តព្ពតោ. ‘‘សកិំ បក្ខស្ស ចាតុទ្ទសេ, បន្នរសេ វា’’តិអាទិវចនម្បិ ឧបវុត្ថក្កមេនេវ វុត្តំ, ន តិថិក្កមេនាតិ គហេតព្ពំ.
ភណ្ឌនការកវត្ថុកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
បវារណាសង្គហកថាវណ្ណនា
២៤១. ‘‘បវារេត្វា បន អន្តរាបិ ចារិកំ បក្កមិតុំ លភន្តី’’តិ ឥមិនា បវារណាសង្គហេ កតេ អន្តរា បក្កមិតុកាមា សង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា បវារេតុំ លភន្តីតិ ទស្សេតិ.
បវារណាសង្គហកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
បវារណាក្ខន្ធកវណ្ណនានយោ និដ្ឋិតោ.