៤. ភោជនវគ្គោ

១. អាវសថបិណ្ឌសិក្ខាបទវណ្ណនា

២០៦. ចតុត្ថវគ្គស្ស បឋមេ ឥមេសំយេវាតិ ឥមេសំ បាសណ្ឌានំយេវ. ឯត្តកានន្តិ ឥមស្មិំ បាសណ្ឌេ ឯត្តកានំ.

២០៨. ‘‘គច្ឆន្តោ វា អាគច្ឆន្តោ វា’’តិ ឥទំ អទ្ធយោជនវសេន គហេតព្ពំ. អញ្ញេ ឧទ្ទិស្ស បញ្ញត្តញ្ច ភិក្ខូសុ អប្បសន្នេហិ តិត្ថិយេហិ សាមញ្ញតោបិ បញ្ញត្តម្បិ ភិក្ខូនំ ន វដ្ដតិ ឯវ. អាវសថបិណ្ឌតា, អគិលានតា, អនុវសិត្វា ភោជនន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

អាវសថបិណ្ឌសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. គណភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា

២០៩. ទុតិយេ អភិមារេតិ អភិភវិត្វា ភគវន្តំ មារណត្ថាយ បយោជិតេ ធនុធរេ. ននុ ‘‘រាជានម្បិ មារាបេសី’’តិ វចនតោ ឥទំ សិក្ខាបទំ អជាតសត្តុនោ កាលេ បញ្ញត្តន្តិ សិទ្ធំ, ឯវញ្ច សតិ បាឡិយំ ‘‘តេន ខោ បន សមយេន រញ្ញោ មាគធស្ស…បេ… ញាតិសាលោហិតោ អាជីវកេសុ បព្ពជិតោ ហោតិ…បេ… ពិម្ពិសារំ ឯតទវោចា’’តិអាទិ វិរុជ្ឈតីតិ? ន វិរុជ្ឈតិ. សោ កិរ អាជីវកោ ពិម្ពិសារកាលតោ បភុតិ អន្តរន្តរា ភិក្ខូ និមន្តេត្វា ទានំ ទេន្តោ អជាតសត្តុកាលេបិ សិក្ខាបទេ បញ្ញត្តេបិ ភិក្ខូនំ សន្តិកេ ទូតំ បាហេសិ, ភិក្ខូ ច កុក្កុច្ចាយន្តា និវារេសុំ. តស្មា អាទិតោ បដ្ឋាយ តំ វត្ថុ ទស្សិតន្តិ វេទិតព្ពំ.

២១៥. អញ្ញមញ្ញំ វិសទិសំ រជ្ជំ វិរជ្ជំ, វិរជ្ជតោ អាគតា វេរជ្ជកា. តេ ច យស្មា ជាតិគោត្តាទិតោ នានាវិធា, តស្មា នានាវេរជ្ជកេតិបិ អត្ថោ.

២១៧-៨. ឥមស្ស សិក្ខាបទស្ស វត្ថុវសេនេវ វិញ្ញត្តិតោ គណភោជនត្ថតា សិទ្ធាតិ តំ អវត្វា បទភាជនេ អសិទ្ធមេវ និមន្តនតោ គណភោជនំ ទស្សិតន្តិ វេទិតព្ពំ. តេនាហ ‘‘ទ្វីហាការេហី’’តិអាទិ. ‘‘យេន កេនចិ វេវចនេនា’’តិ វុត្តត្តា ‘‘ភោជនំ គណ្ហថា’’តិអាទិសាមញ្ញនាមេនាបិ គណភោជនំ ហោតិ. យំ បន បាឡិយំ អទ្ធានគមនាទិវត្ថូសុ ‘‘ឥធេវ ភុញ្ជថា’’តិ វុត្តវចនស្ស កុក្កុច្ចាយនំ, តម្បិ ឱទនាទិនាមំ គហេត្វា វុត្តត្តា ឯវ កតន្តិ វេទិតព្ពំ. ឯកតោ គណ្ហន្តីតិ អញ្ញមញ្ញស្ស ទ្វាទសហត្ថំ អមុញ្ចិត្វា ឯកតោ ឋត្វា គណ្ហន្តិ.

‘‘អម្ហាកំ ចតុន្នម្បិ ភត្តំ ទេហី’’តិ វុត្តត្តា បាឡិ (វណ្ណនា) យំ ‘‘ត្វំ ឯកស្ស ភិក្ខុនោ ភត្តំ ទេហី’’តិអាទិនោ វុត្តត្តា ច ភោជននាមេន វិញ្ញត្តមេវ គណភោជនំ ហោតិ, តញ្ច អញ្ញេន វិញ្ញត្តម្បិ ឯកតោ គណ្ហន្តានំ សព្ពេសម្បិ ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ. វិសុំ គហិតំ បន វិញ្ញត្តំ ភុញ្ជតោ បណីតភោជនាទិសិក្ខាបទេហិ អាបត្តិ ឯវ.

អាគន្តុកបដ្ដន្តិ អច្ឆិន្ទិត្វា អន្វាធិំ អារោបេត្វា ករណចីវរំ សន្ធាយ វុត្តំ. ឋបេតីតិ ឯកំ អន្តំ ចីវរេ ពន្ធនវសេន ឋបេតិ. បច្ចាគតំ សិព្ពតីតិ តស្សេវ ទុតិយអន្តំ បរិវត្តិត្វា អាហតំ សិព្ពតិ. អាគន្តុកបដ្ដំ ពន្ធតីតិ ចីវរេន លគ្គំ ករោន្តោ បុនប្បុនំ តត្ថ តត្ថ សុត្តេន ពន្ធតិ. ឃដ្ដេតីតិ បមាណេន គហេត្វា ទណ្ឌាទីហិ ឃដ្ដេតិ. សុត្តំ ករោតីតិ គុណាទិភាវេន វដ្ដេតិ. វលេតីតិ អនេកគុណសុត្តំ ហត្ថេន វា ចក្កទណ្ឌេន វា វដ្ដេតិ ឯកត្តំ ករោតិ. បរិវត្តនំ ករោតីតិ បរិវត្តនទណ្ឌយន្តកំ ករោតិ, យស្មិំ សុត្តគុឡំ បវេសេត្វា វេឡុនាឡិកាទីសុ ឋបេត្វា បរិព្ភមាបេត្វា សុត្តកោដិតោ បដ្ឋាយ អាកឌ្ឍន្តិ.

២២០. អនិមន្តិតចតុត្ថន្តិ អនិមន្តិតោ ចតុត្ថោ យស្ស ភិក្ខុចតុក្កស្ស, តំ អនិមន្តិតចតុត្ថំ. ឯវំ សេសេសុបិ. តេនាហ ‘‘បញ្ចន្នំ ចតុក្កាន’’ន្តិ. សម្បវេសេត្វាតិ តេហិ យោជេត្វា. គណោ ភិជ្ជតីតិ និមន្តិតសង្ឃោ ន ហោតីតិ អត្ថោ.

អធិវាសេត្វា គតេសូតិ ឯត្ថ អកប្បិយនិមន្តនាធិវាសនក្ខណេ បុព្ពបយោគេ ទុក្កដម្បិ នត្ថិ, វិញ្ញត្តិតោ បសវនេ បន វិញ្ញត្តិក្ខណេ ឥតរសិក្ខាបទេហិ ទុក្កដំ ហោតីតិ គហេតព្ពំ. និមន្តនំ សាទិយថាតិ និមន្តនភត្តំ បដិគ្គណ្ហថ. តានិ ចាតិ កុម្មាសាទីនិ ច តេហិ ភិក្ខូហិ ឯកេន បច្ឆា គហិតត្តា ឯកតោ ន គហិតានិ.

‘‘ភត្តុទ្ទេសកេន បណ្ឌិតេន ភវិតព្ពំ…បេ… មោចេតព្ពា’’តិ ឯតេន ភត្តុទ្ទេសកេន អកប្បិយនិមន្តនេ សាទិតេ សព្ពេសម្បិ សាទិតំ ហោតិ. ឯកតោ គណ្ហន្តានំ គណភោជនាបត្តិ ច ហោតីតិ ទស្សេតិ. ទូតស្ស ទ្វារេ អាគន្ត្វា បុន ‘‘ភត្តំ គណ្ហថា’’តិ វចនភយេន ‘‘គាមទ្វារេ អដ្ឋត្វា’’តិ វុត្តំ. គណភោជនតា, សមយាភាវោ, អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

គណភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. បរម្បរភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា

២២១. តតិយេ បាឡិយំ ភត្តបដិបាដិ អដ្ឋិតាតិ កុលបដិបាដិយា ទាតព្ពា ភត្តបដិបាដិ អដ្ឋិតា ន ឋិតា, អព្ពោច្ឆិន្នា និរន្តរប្បវត្តាតិ អត្ថោ. ពទរផលានិ បក្ខិបិត្វា បក្កយាគុអាទិកំ ‘‘ពទរសាឡវ’’ន្តិ វុច្ចតិ.

បាឡិយំ បរម្បរភោជនេតិ យេន បឋមំ និមន្តិតោ, តស្ស ភោជនតោ បរស្ស ភោជនស្ស ភុញ្ជនេ. វិកប្បនាវ ឥធ អនុបញ្ញត្តិវសេន មាតិកាយំ អនារោបិតាបិ បរិវារេ ‘‘ចតស្សោ អនុបញ្ញត្តិយោ’’តិ (បរិ. ៨៦) អនុបញ្ញត្តិយំ គណិតា. តត្ថ កិញ្ចាបិ អដ្ឋកថាយំ មហាបច្ចរិវាទស្ស បច្ឆា កថនេន បរម្មុខាវិកប្បនា បតិដ្ឋបិតា, តថាបិ សម្មុខាវិកប្បនាបិ គហេតព្ពាវ. តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយម្បិ ‘‘យោ ភិក្ខុ បញ្ចសុ សហធម្មិកេសុ អញ្ញតរស្ស ‘មយ្ហំ ភត្តបច្ចាសំ តុយ្ហំ ទម្មី’តិ វា ‘វិកប្បេមី’តិ វា ឯវំ សម្មុខា’’តិអាទិ (កង្ខា. អដ្ឋ. បរម្បរភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា) វុត្តំ.

២២៩. ខីរំ វា រសំ វាតិ បញ្ចភោជនាមិសំ ភត្តតោ ឧបរិ ឋិតំ សន្ធាយ វុត្តំ. តញ្ហិ អភោជនត្តា ឧប្បដិបាដិយា បិវតោបិ អនាបត្តិ. តេនាហ ‘‘ភុញ្ជន្តេនា’’តិអាទិ.

វិកប្បនាយ អករណតោ អកិរិយាវសេន ឥទំ វាចាយបិ សមុដ្ឋិតន្តិ អាហ ‘‘វចីកម្ម’’ន្តិ. បរម្បរភោជនតា, សមយាភាវោ, អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

បរម្បរភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. កាណមាតាសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៣១. ចតុត្ថេ បាឡិយំ បដិយាលោកន្តិ បច្ឆិមទិសំ, បច្ឆាទិសន្តិ អត្ថោ. អបាថេយ្យាទិអត្ថាយ បដិយាទិតន្តិសញ្ញាយ គណ្ហន្តស្សាបិ អាបត្តិ ឯវ អចិត្តកត្តា សិក្ខាបទស្ស. អត្តនោ អត្ថាយ ‘‘ឥមស្ស ហត្ថេ ទេហី’’តិ វចនេនាបិ អាបជ្ជនតោ ‘‘វចីកម្ម’’ន្តិ វុត្តំ. វុត្តលក្ខណបូវមន្ថតា, អសេសកតា, អប្បដិប្បស្សទ្ធគមនតា, អញ្ញាតកាទិតា, អតិរេកបដិគ្គហណន្តិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ.

កាណមាតាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. បឋមបវារណាសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៣៧. បញ្ចមេ ‘‘តិ-ការំ អវត្វា’’តិ ឥមិនា កាតព្ពសទ្ទសាមត្ថិយា លទ្ធំ ឥតិ-បទំ កតកាលេ ន វត្តព្ពន្តិ ទស្សេតិ. ឥធ បន អជានន្តេហិ ឥតិ-សទ្ទេ បយុត្តេបិ អតិរិត្តំ កតមេវ ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ.

២៣៨-៩. ‘‘បវារិតោ’’តិ ឥទញ្ច កត្តុអត្ថេ និប្ផន្នន្តិ ទស្សេតុំ ‘‘កតបវារណោ’’តិអាទិ វុត្តំ. ភុត្តាវី-បទស្ស និរត្ថកភាវមេវ សាធេតុំ ‘‘វុត្តម្បិ ចេត’’ន្តិអាទិ វុត្តំ. តាហីតិ បុថុកាហិ. សត្តុមោទកោតិ សត្តុំ តេមេត្វា កតោ អបក្កោ. សត្តុំ បន បិសិត្វា បិដ្ឋំ កត្វា តេមេត្វា បូវំ កត្វា បចន្តិ, តំ ន បវារេតិ. ‘‘បដិក្ខិបិតព្ពដ្ឋានេ ឋិតមេវ បដិក្ខិបតិ នាមា’’តិ វុត្តត្តា យំ យំ អលជ្ជិសន្តកំ វា អត្តនោ អបាបុណកសង្ឃិកាទិំ វា បដិក្ខេបតោ បវារណា ន ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ.

អាសន្នតរំ អង្គន្តិ ហត្ថបាសតោ ពហិ ឋត្វា ឱនមិត្វា ទេន្តស្ស សីសំ អាសន្នតរំ ហោតិ, តស្ស ឱរិមន្តេន បរិច្ឆិន្ទិតព្ពំ.

អបនាមេត្វាតិ អភិមុខំ ហរិត្វា. ‘‘ឥមំ ភត្តំ គណ្ហា’’តិ វទតីតិ កិញ្ចិ អនាមេត្វា វទតិ. កេវលំ វាចាភិហារស្ស អនធិប្បេតត្តា គណ្ហថាតិ គហេតុំ អារទ្ធំ កដច្ឆុនា អនុក្ខិត្តម្បិ បុព្ពេបិ ឯវំ អភិហដត្តា បវារណា ហោតីតិ ‘‘អភិហដាវ ហោតី’’តិ វុត្តំ. ឧទ្ធដមត្តេតិ ភាជនតោ វិយោជិតមត្តេ. ទ្វិន្នំ សមភារេបីតិ បរិវេសកស្ស ច អញ្ញស្ស ច ភត្តបច្ឆិភាជនវហនេ សមកេបីតិ អត្ថោ.

រសំ គណ្ហថាតិ ឯត្ថ កេវលំ មំសរសស្ស អបវារណាជនកស្ស នាមេន វុត្តត្តា បដិក្ខិបតោ បវារណា ន ហោតិ. មច្ឆរសន្តិអាទីសុ មច្ឆោ ច រសញ្ចាតិ អត្ថស្ស សម្ភវតោ វត្ថុនោបិ តាទិសត្តា បវារណា ហោតិ, ‘‘ឥទំ គណ្ហថា’’តិបិ អវត្វា តុណ្ហីភាវេន អភិហដំ បដិក្ខិបតោបិ ហោតិ ឯវ. ករម្ពកោតិ មិស្សកាធិវចនមេតំ. យញ្ហិ ពហូហិ មិស្សេត្វា ករោន្តិ, សោ ‘‘ករម្ពកោ’’តិ វុច្ចតិ.

‘‘ឧទ្ទិស្ស កត’’ន្តិ មញ្ញមានោតិ ឯត្ថ វត្ថុនោ កប្បិយត្តា ‘‘បវារិតោវ ហោតី’’តិ វុត្តំ. តញ្ចេ ឧទ្ទិស្ស កតមេវ ហោតិ, បដិក្ខេបោ នត្ថិ. អយមេត្ថ អធិប្បាយោតិ ‘‘យេនាបុច្ឆិតោ’’តិអាទិនា វុត្តមេវត្ថំ សន្ធាយ វទតិ. ការណំ បនេត្ថ ទុទ្ទសន្តិ ភត្តស្ស ពហុតរភាវេន បវារណាសម្ភវការណំ ទុទ្ទសំ, អញ្ញថា ករម្ពកេបិ មច្ឆាទិពហុភាវេ បវារណា ភវេយ្យាតិ អធិប្បាយោ. យថា ចេត្ថ ការណំ ទុទ្ទសំ, ឯវំ បរតោ ‘‘មិស្សកំ គណ្ហថា’’តិ ឯត្ថាបិ ការណំ ទុទ្ទសមេវាតិ ទដ្ឋព្ពំ. យញ្ច ‘‘ឥទំ បន ភត្តមិស្សកមេវា’’តិអាទិ ការណំ វុត្តំ, តម្បិ ‘‘អប្បតរំ ន បវារេតី’’តិ វចនេន ន សមេតិ. វិសុំ កត្វា ទេតីតិ ‘‘រសំ គណ្ហថា’’តិអាទិនា វាចាយ វិសុំ កត្វា ទេតីតិ អត្ថោ គហេតព្ពោ. ន បន កាយេន រសាទិំ វិយោជេត្វាតិ. តថា អវិយោជិតេបិ បដិក្ខិបតោ បវារណាយ អសម្ភវតោ អប្បវារណាបហោណកស្ស នាមេន វុត្តត្តា ភត្តមិស្សកយាគុំ អាហរិត្វា ‘‘យាគុំ គណ្ហថា’’តិ វុត្តដ្ឋានាទីសុ វិយ, អញ្ញថា វា ឯត្ថ យថា បុព្ពាបរំ ន វិរុជ្ឈតិ, តថា អធិប្បាយោ គហេតព្ពោ.

នាវា វា សេតុ វាតិអាទិម្ហិ នាវាទិអភិរុហនាទិក្ខណេ កិញ្ចិ ឋត្វាបិ អភិរុហនាទិកាតព្ពត្តេបិ គមនតប្បរតាយ ឋានំ នាម ន ហោតិ, ជនសម្មទ្ទេន បន អនោកាសាទិភាវេន កាតុំ ន វដ្ដតិ. អចាលេត្វាតិ វុត្តដ្ឋានតោ អញ្ញស្មិម្បិ បទេសេ វា ឧទ្ធំ វា អបេសេត្វា តស្មិំ ឯវ បន ឋានេ បរិវត្តេតុំ លភតិ. តេនាហ ‘‘យេន បស្សេនា’’តិអាទិ.

អកប្បិយភោជនំ វាតិ កុលទូសនាទិនា ឧប្បន្នំ, តំ ‘‘អកប្បិយ’’ន្តិ ឥមិនា តេន មិស្សំ ឱទនាទិ អតិរិត្តំ ហោតិ ឯវាតិ ទស្សេតិ. តស្មា យំ តត្ថ អកប្បកតំ កន្ទផលាទិ, តំ អបនេត្វា សេសំ ភុញ្ជិតព្ពមេវ.

សោ បុន កាតុំ ន លភតីតិ តស្មិញ្ញេវ ភាជនេ ករិយមានំ បឋមកតេន សទ្ធិំ កតំ ហោតីតិ បុន សោ ឯវ កាតុំ ន លភតិ, អញ្ញោ លភតិ. អញ្ញេន ហិ កតតោ អញ្ញោ បុន កាតុំ លភតិ. អញ្ញស្មិំ បន ភាជនេ តេន វា អញ្ញេន វា កាតុំ វដ្ដតិ. តេនាហ ‘‘យេន អកតំ, តេន កាតព្ពំ, យញ្ច អកតំ, តំ កាតព្ព’’ន្តិ. ឯវំ កតន្តិ អញ្ញស្មិំ ភាជនេ កតំ. សចេ បន អាមិសសំសដ្ឋានីតិ ឯត្ថ មុខាទីសុ លគ្គម្បិ អាមិសំ សោធេត្វាវ អតិរិត្តំ ភុញ្ជិតព្ពន្តិ វេទិតព្ពំ.

២៤១. វាចាយ អាណាបេត្វា អតិរិត្តំ អការាបនតោ អកិរិយសមុដ្ឋានន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. បវារិតភាវោ, អាមិសស្ស អនតិរិត្តតា, កាលេ អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

បឋមបវារណាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. ទុតិយបវារណាសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៤៣. ឆដ្ឋេ ‘‘ភុត្តស្មិ’’ន្តិ មាតិកាយំ វុត្តត្តា ភោជនបរិយោសានេ បាចិត្តិយំ. បវារិតតា, តថាសញ្ញិតា, អាសាទនាបេក្ខតា, អនតិរិត្តេន អភិហដបវារណា, ភោជនបអយោសានន្តិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ.

ទុតិយបវារណាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. វិកាលភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៤៧. សត្តមេ នដានំ នាដកាតិ នដនាដកា, សីតាហរណាទីនិ.

២៤៨-៩. ខាទនីយេ ខាទនីយត្ថន្តិ បូវាទិខាទនីយេ វិជ្ជមានខាទនីយកិច្ចំ ខាទនីយេហិ កាតព្ពំ ជិឃច្ឆាហរណសង្ខាតំ អត្ថំ បយោជនំ នេវ ផរន្តិ ន និប្ផាទេន្តិ. ឯកស្មិំ ទេសេ អាហារកិច្ចំ សាធេន្តំ វា អញ្ញស្មិំ ទេសេ ឧដ្ឋិតភូមិរសាទិភេទេន អាហារកិច្ចំ អសាធេន្តម្បិ វា សម្ភវេយ្យាតិ អាហ ‘‘តេសុ តេសុ ជនបទេសូ’’តិអាទិ. កេចិ បន ‘‘ឯកស្មិំ ជនបទេ អាហារកិច្ចំ សាធេន្តំ សេសជនបទេសុបិ វិកាលេ ន កប្បតិ ឯវាតិ ទស្សនត្ថំ ឥទំ វុត្ត’’ន្តិបិ (សារត្ថ. ដី. បាចិត្តិយកណ្ឌ ៣.២៤៨-២៤៩) វទន្តិ. បកតិអាហារវសេនាតិ អញ្ញេហិ យាវកាលិកេហិ អយោជិតំ អត្តនោ បកតិយាវ អាហារកិច្ចករណវសេន. សម្មោហោយេវ ហោតីតិ អនេកត្ថានំ នាមានំ, អប្បសិទ្ធានញ្ច សម្ភវតោ សម្មោហោ ឯវ សិយា. តេនេវេត្ថ មយម្បិ មូលកមូលាទីនំ បរិយាយន្តរទស្សនេន អទស្សនំ ករិម្ហ ឧបទេសតោវ គហេតព្ពតោ.

យន្តិ វដ្ដកន្ទំ. មុឡាលន្តិ ថូលតរុណមូលមេវ, រុក្ខវល្លិអាទីនំ មត្ថកោតិ ហេដ្ឋា វុត្តមេវ សម្បិណ្ឌេត្វា វុត្តំ. អច្ឆិវាទីនំ អបរិបក្កានេវ ផលានិ យាវជីវិកានីតិ ទស្សេតុំ ‘‘អបរិបក្កានី’’តិ វុត្តំ. ហរីតកាទីនំ អដ្ឋីនីតិ ឯត្ថ មិញ្ជំ យាវកាលិកន្តិ កេចិ វទន្តិ, តំ ន យុត្តំ អដ្ឋកថាយំ អវុត្តត្តា.

ហិង្គុរុក្ខតោ បគ្ឃរិតនិយ្យាសោ ហិង្គុ នាម. ហិង្គុជតុអាទយោ ច ហិង្គុវិកតិយោវ. តត្ថ ហិង្គុជតុ នាម ហិង្គុរុក្ខស្ស ទណ្ឌបត្តានិ បចិត្វា កតនិយ្យាសោ. ហិង្គុសិបាដិកា នាម ហិង្គុបត្តានិ បចិត្វា កតនិយ្យាសោ. អញ្ញេន មិស្សេត្វា កតោតិបិ វទន្តិ. តកន្តិ អគ្គកោដិយា និក្ខន្តសិលេសោ. តកបត្តិន្តិ បត្តតោ និក្ខន្តសិលេសោ. តកបណ្ណិន្តិ បលាសេ ភជ្ជិត្វា កតសិលេសោ. ទណ្ឌតោ និក្ខន្តសិលេសោតិបិ វទន្តិ. វិកាលតា, យាវកាលិកតា, អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

វិកាលភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. សន្និធិការកសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៥២-៣. អដ្ឋមេ តាទិសន្តិ អសូបព្យញ្ជនំ. យាវកាលិកំ វា យាមកាលិកំ វា…បេ… បាចិត្តិយន្តិ ឯត្ថ កិញ្ចាបិ បាឡិយំ ខាទនីយភោជនីយបទេហិ យាវកាលិកមេវ សង្គហិតំ, ន យាមកាលិកំ. តថាបិ ‘‘អនាបត្តិ យាមកាលិកំ យាមេ និទហិត្វា ភុញ្ជតី’’តិ ឥធ ចេវ –

‘‘យាមកាលិកេន, ភិក្ខវេ, សត្តាហកាលិកំ…បេ… យាវជីវិកំ តទហុបដិគ្គហិតំ យាមេ កប្បតិ, យាមាតិក្កន្តេ ន កប្បតី’’តិ (មហាវ. ៣០៥) –

អញ្ញត្ថ ច វុត្តត្តា, ‘‘យាមកាលិក’’ន្តិ វចនសាមត្ថិយតោ ច ភគវតោ អធិប្បាយញ្ញូហិ អដ្ឋកថាចរិយេហិ យាមកាលិកំ សន្និធិការកកតំ បាចិត្តិយវត្ថុមេវ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. យន្តិ បត្តំ, ឃំសនកិរិយាបេក្ខាយ ចេតំ ឧបយោគវចនំ. អង្គុលិលេខា បញ្ញាយតីតិ សិនេហាភាវេបិ បត្តស្ស សុច្ឆវិតាយ បញ្ញាយតិ. យន្តិ យាវកាលិកំ, យាមកាលិកញ្ច. អបរិច្ចត្តមេវាតិ និរបេក្ខតាយ អនុបសម្បន្នស្ស អទិន្នំ, អបរិច្ចត្តញ្ច យាវកាលិកាទិវត្ថុមេវ សន្ធាយ វទតិ, ន បន តគ្គតបដិគ្គហណំ. ន ហិ វត្ថុំ អបរិច្ចជិត្វា តត្ថគតបដិគ្គហណំ បរិច្ចជិតុំ សក្កា, ន ច តាទិសំ វចនមត្ថិ. យទិ ភវេយ្យ, ‘‘សចេ បត្តោ ទុទ្ធោតោ ហោតិ…បេ… ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយ’’ន្តិ វចនំ វិរុជ្ឈេយ្យ. ន ហិ ធោវនេន អាមិសំ អបនេតុំ វាយមន្តស្ស បដិគ្គហណេ អបេក្ខា វត្តតិ. យេន បុនទិវសេ ភុញ្ជតោ បាចិត្តិយំ ជនេយ្យ, បត្តេ បន វត្តមានា អបេក្ខា តគ្គតិកេ អាមិសេបិ វត្តតិ ឯវនាមាតិ អាមិសេ អនបេក្ខតា ឯត្ថ ន លព្ភតិ, តតោ អាមិសេ អវិជហិតបដិគ្គហណំ បុនទិវសេ បាចិត្តិយំ ជនេតីតិ ឥទំ វុត្តំ. អថ មតំ ‘‘យទគ្គេនេត្ថ អាមិសានបេក្ខតា ន លព្ភតិ. តទគ្គេន បដិគ្គហណានបេក្ខាបិ ន លព្ភតី’’តិ. តថា សតិ យត្ថ អាមិសាបេក្ខា អត្ថិ, តត្ថ បដិគ្គហណាបេក្ខាបិ ន វិគច្ឆតីតិ អាបន្នំ, ឯវញ្ច បដិគ្គហណេ អនបេក្ខវិស្សជ្ជនំ វិសុំ ន វត្តព្ពំ សិយា. អដ្ឋកថាយញ្ចេតម្បិ បដិគ្គហណវិជហនការណត្តេន អភិមតំ សិយា, ឥទំ សុដ្ឋុតរំ កត្វា វិសុំ វត្តព្ពំ ចីវរាបេក្ខាយ វត្តមានាយបិ បច្ចុទ្ធារេន អធិដ្ឋានវិជហនំ វិយ. ឯតស្មិញ្ច ឧបាយេ សតិ គណ្ឋិកាហតបត្តេសុ អវដ្ដនតា នាម ន សិយាតិ វុត្តោវាយមត្ថោ. តស្មា យំ វុត្តំ សារត្ថទីបនិយំ ‘‘យំ បរស្ស បរិច្ចជិត្វា អទិន្នម្បិ សចេ បដិគ្គហណេ និរបេក្ខនិស្សជ្ជនេន វិជហិតបដិគ្គហណំ ហោតិ, តម្បិ ទុតិយទិវសេ វដ្ដតី’’តិអាទិ (សារត្ថ. ដី. បាចិត្តិយកណ្ឌ ៣.២៥២-២៥៣), តំ ន សារតោ បច្ចេតព្ពំ.

បកតិអាមិសេតិ ឱទនាទិកប្បិយយាវកាលិកេ. ទ្វេតិ បុរេភត្តំ បដិគ្គហិតំ យាមកាលិកំ បុរេភត្តំ សាមិសេន មុខេន ភុញ្ជតោ សន្និធិបច្ចយា ឯកំ, យាមកាលិកសំសដ្ឋតាយ យាវកាលិកត្តភជនេន អនតិរិត្តបច្ចយា ឯកន្តិ ទ្វេ បាចិត្តិយានិ. វិកប្បទ្វយេតិ សាមិសនិរាមិសបក្ខទ្វយេ. ថុល្លច្ចយញ្ច ទុក្កដញ្ចាតិ មនុស្សមំសេ ថុល្លច្ចយំ, សេសេសុ ទុក្កដំ. យាវកាលិកយាមកាលិកតា, សន្និធិភាវោ, តស្ស អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

សន្និធិការកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. បណីតភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៥៩. នវមេ បណីតសំសដ្ឋានិ ភោជនានិ បណីតភោជនានីតិ បាឡិយំ បន ភោជនានិ បុព្ពេ វុត្តត្តា បាកដានីតិ អទស្សិតានិ, តាទិសេហិ បណីតេហិ មិស្សត្តា បណីតភោជនានិ នាម ហោន្តិ. តេសំ បភេទទស្សនត្ថំ ‘‘សេយ្យថិទំ សប្បិ នវនីត’’ន្តិអាទិ វុត្តំ. សប្បិភត្តន្តិ ឯត្ថ កិញ្ចាបិ សប្បិនា សំសដ្ឋំ ភត្តំ, សប្បិ ច ភត្តញ្ចាតិបិ អត្ថោ វិញ្ញាយតិ, អដ្ឋកថាយំ បន ‘‘សាលិភត្តំ វិយ សប្បិភត្តំ នាម នត្ថី’’តិអាទិនា វុត្តត្តា ន សក្កា អញ្ញំ វត្ថុំ. អដ្ឋកថាចរិយា ឯវ ហិ ឦទិសេសុ ឋានេសុ បមាណំ.

មូលន្តិ កប្បិយភណ្ឌំ វុត្តំ. តស្មា អនាបត្តីតិ ឯត្ថ វិសង្កេតេន បាចិត្តិយាភាវេបិ សូបោទនទុក្កដា ន មុច្ចតីតិ វទន្តិ. ‘‘កប្បិយសប្បិនា, អកប្បិយសប្បិនា’’តិ ច ឥទំ កប្បិយាកប្បិយមំសសត្តានំ វសេន វុត្តំ.

២៦១. មហានាមសិក្ខាបទំ នាម ឧបរិ ចាតុមាសបច្ចយបវារណាសិក្ខាបទំ (បាចិ. ៣០៣ អាទយោ). អគិលានោ ហិ អប្បវារិតដ្ឋានេ វិញ្ញាបេន្តោបិ កាលបរិច្ឆេទំ, ភេសជ្ជបរិច្ឆេទំ វា កត្វា សង្ឃវសេន បវារិតដ្ឋានតោ តទុត្តរិ វិញ្ញាបេន្តេន, បរិច្ឆេទព្ភន្តរេបិ ន ភេសជ្ជករណីយេន រោគេន ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេន្តេន ច សមោ ហោតីតិ ‘‘មហានាមសិក្ខាបទេន ការេតព្ពោ’’តិ វុត្តំ. បណីតភោជនតា, អគិលានតា, អកតវិញ្ញត្តិយា បដិលាភោ, អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ.

បណីតភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. ទន្តបោនសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៦៣. ទសមេ ឃនពទ្ធោតិ ឃនមំសេន សម្ពទ្ធោ, កថិនសំហតសរីរោតិ អត្ថោ.

២៦៤. មុខទ្វារន្តិ មុខតោ ហេដ្ឋា ទ្វារំ មុខទ្វារំ, គលនាឡិកន្តិ អត្ថោ. ឯវញ្ច នាសិកាយ បវិដ្ឋម្បិ មុខទ្វារំ បវិដ្ឋមេវ ហោតិ, មុខេ បក្ខិត្តមត្តញ្ច អប្បវិដ្ឋំ. អាហារន្តិ អជ្ឈោហរិតព្ពំ កាលិកំ អធិប្បេតំ, ន ឧទកំ. តញ្ហិ ភេសជ្ជសង្គហិតម្បិ អកាលិកមេវ បដិគ្គហិតស្សេវ កាលិកត្តា. ឧទកេ ហិ បដិគ្គហណំ ន រុហតិ. តេនេវ ភិក្ខុនា តាបិតេន ឧទកេន ចិរបដិគ្គហិតេន ច អកប្បិយកុដិយំ វុត្ថេន ច សហ អាមិសំ ភុញ្ជន្តស្សាបិ សាមបាកាទិទោសោ ន ហោតិ. វក្ខតិ ហិ ‘‘ភិក្ខុ យាគុអត្ថាយ…បេ… ឧទកំ តាបេតិ, វដ្ដតី’’តិអាទិ (បាចិ. អដ្ឋ. ២៦៥). ភិក្ខូ បន ឯតំ អធិប្បាយំ តទា ន ជានិំសុ. តេនាហ ‘‘សម្មា អត្ថំ អសល្លក្ខេត្វា’’តិអាទិ.

២៦៥. រថរេណុម្បីតិ រថេ គច្ឆន្តេ ឧដ្ឋហនរេណុសទិសរេណុំ. តេន តតោ សុខុមំ អាកាសេ បរិព្ភមនកំ ទិស្សមានម្បិ អព្ពោហារិកន្តិ ទស្សេតិ. អកល្លកោតិ គិលានោ.

‘‘គហេតុំ វា…បេ… តស្ស ឱរិមន្តេនា’’តិ ឥមិនា អាកាសេ ឧជុំ ឋត្វា បរេន ឧក្ខិត្តំ គណ្ហន្តស្សាបិ អាសន្នង្គភូតបាទតលតោ បដ្ឋាយ ហត្ថបាសោ បរិច្ឆិន្ទិតព្ពោ, ន បន សីសន្តតោ បដ្ឋាយាតិ ទស្សេតិ. តត្ថ ‘‘ឱរិមន្តេនា’’តិ ឥមស្ស ហេដ្ឋិមន្តេនាតិ អត្ថោ គហេតព្ពោ.

ឯត្ថ ច បវារណាសិក្ខាបទដ្ឋកថាយំ ‘‘សចេ ភិក្ខុ និសិន្នោ ហោតិ, អាសនស្ស បច្ឆិមន្តតោ បដ្ឋាយា’’តិអាទិនា (បាចិ. អដ្ឋ. ២៣៨-២៣៩) បដិគ្គាហកានំ អាសន្នង្គស្ស បារិមន្តតោ បដ្ឋាយ បរិច្ឆេទស្ស ទស្សិតត្តា ឥធាបិ អាកាសេ ឋិតស្ស បដិគ្គាហកស្ស អាសន្នង្គភូតបាទង្គុលស្ស បារិមន្តភូតតោ បណ្ហិបរិយន្តស្ស ហេដ្ឋិមតលតោ បដ្ឋាយ, ទាយកស្ស បន ឱរិមន្តភូតតោ បាទង្គុលស្ស ហេដ្ឋិមតលតោ បដ្ឋាយ ហត្ថបាសោ បរិច្ឆិន្ទិតព្ពោតិ ទដ្ឋព្ពំ. ឥមិនាវ នយេន ភូមិយំ និបជ្ជិត្វា ឧស្សីសេ និសិន្នស្ស ហត្ថតោ បដិគ្គណ្ហន្តស្សបិ អាសន្នសីសង្គស្ស បារិមន្តភូតតោ គីវន្តតោ បដ្ឋាយេវ ហត្ថបាសោ មិនិតព្ពោ, ន បាទតលតោ បដ្ឋាយ. ឯវំ និបជ្ជិត្វា ទានេបិ យថានុរូបំ វេទិតព្ពំ. ‘‘យំ អាសន្នតរំ អង្គ’’ន្តិ ហិ វុត្តំ.

បដិគ្គហណសញ្ញាយាតិ ‘‘មញ្ចាទិនា បដិគ្គហេស្សាមី’’តិ ឧប្បាទិតសញ្ញាយ. ឥមិនា ‘‘បដិគ្គណ្ហាមី’’តិ វាចាយ វត្តព្ពកិច្ចំ នត្ថីតិ ទស្សេតិ. កត្ថចិ អដ្ឋកថាសុ, បទេសេសុ វា. អសំហារិមេ ផលកេតិ ថាមមជ្ឈិមេន បុរិសេន អសំហារិយេ. បុញ្ឆិត្វា បដិគ្គហេត្វាតិ បុញ្ឆិតេបិ រជនចុណ្ណសង្កាយ សតិ បដិគ្គហណត្ថាយ វុត្តំ, នាសតិ. តំ បនាតិ បតិតរជំ អប្បដិគ្គហេត្វា ឧបរិ គហិតបិណ្ឌបាតំ. អនាបត្តីតិ ទុរុបចិណ្ណាទិទោសោ នត្ថិ. ‘‘អនុបសម្បន្នស្ស ទស្សាមី’’តិអាទិបិ វិនយទុក្កដបរិហារាយ វុត្តំ. តថា អកត្វា គហិតេបិ បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជតោ អនាបត្តិ ឯវ. ‘‘អនុបសម្បន្នស្ស ទត្វា’’តិ ឥទម្បិ បុរិមាភោគានុគុណតាយ វុត្តំ.

ចរុកេនាតិ ខុទ្ទកភាជនេន. អភិហដត្តាតិ ទិយ្យមានក្ខណំ សន្ធាយ វុត្តំ. ទត្វា អបនយនកាលេ បន ឆារិកា វា ពិន្ទូនិ វា បតន្តិ, បុន បដិគ្គហេតព្ពំ អភិហារស្ស វិគតត្តាតិ វទន្តិ. តំ យថា ន បតតិ, តថា អបនេស្សាមីតិ បរិហរន្តេ យុជ្ជតិ. បកតិសញ្ញាយ អបនេន្តេ អភិហារោ ន ឆិជ្ជតិ, តំ បដិគ្គហិតមេវ ហោតិ. មុខវដ្ដិយាបិ គហេតុំ វដ្ដតីតិ អភិហរិយមានស្ស បត្តស្ស មុខវដ្ដិយា ឧបរិភាគេ ហត្ថំ បសារេត្វា ផុសិតុំ វដ្ដតិ.

បាទេន បេល្លេត្វាតិ ‘‘បាទេន បដិគ្គហេស្សាមី’’តិសញ្ញាយ អក្កមិត្វា. កេចីតិ អភយគិរិវាសិនោ. វចនមត្តមេវាតិ បដិពទ្ធប្បដិពទ្ធន្តិ សទ្ទមត្តមេវ នានំ, កាយបដិពទ្ធមេវ ហោតិ. តស្មា តេសំ វចនំ ន គហេតព្ពន្តិ អធិប្បាយោ.

តេន អាហរាបេតុន្តិ យស្ស ភិក្ខុនោ សន្តិកំ គតំ, តំ ឥធ អានេហីតិ អាណាបេត្វា តេន អាហរាបេតុំ ឥតរស្ស វដ្ដតីតិ អត្ថោ. ន តតោ បរន្តិ តទហេវ សាមំ អប្បដិគ្គហិតំ សន្ធាយ វុត្តំ. តទហេវ បដិគ្គហិតំ បន បុនទិវសាទីសុ អប្បដិគ្គហេត្វាបិ បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតីតិ វទន្តិ.

ខិយ្យន្តីតិ ខយំ គច្ឆន្តិ, តេសំ ចុណ្ណេហិ ថុល្លច្ចយអប្បដិគ្គហណាបត្តិយោ ន ហោន្តីតិ អធិប្បាយោ. ‘‘នវសមុដ្ឋិត’’ន្តិ ឯតេនេវ ឧច្ឆុអាទីសុ អភិនវលគ្គត្តា អព្ពោហារិកំ ន ហោតីតិ ទស្សេតិ. ឯសេវ នយោតិ សន្និធិទោសាទិំ សន្ធាយ វទតិ. តេនាហ ‘‘ន ហី’’តិអាទិ. តេន ច បដិគ្គហណង្គេសុ បញ្ចសុបិ សមិទ្ធេសុ អជ្ឈោហរិតុកាមតាយ គហិតមេវ បដិគ្គហិតំ នាម ហោតិ អជ្ឈោហរិតព្ពេសុ ឯវ បដិគ្គហណស្ស អនុញ្ញាតត្តាតិ ទស្សេតិ. តថា ពាហិរបរិភោគត្ថាយ គហេត្វា ឋបិតតេលាទិំ អជ្ឈោហរិតុកាមតាយ សតិ បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ.

កេសញ្ចីតិអាទីសុ អនុបសម្បន្នានំ អត្ថាយ កត្ថចិ ឋបិយមានម្បិ ហត្ថតោ មុត្តមត្តេ ឯវ បដិគ្គហណំ ន វិជហតិ, អថ ខោ ភាជនេ បតិតមេវ បដិគ្គហណំ វិជហតិ. ភាជនញ្ច ភិក្ខុនា បុនទិវសត្ថាយ អបេក្ខិតមេវាតិ តគ្គតម្បិ អាមិសំ ទុទ្ធោតបត្តគតំ វិយ បដិគ្គហណំ ន វិជហតីតិ អាសង្កាយ ‘‘សាមណេរស្ស ហត្ថេ បក្ខិបិតព្ព’’ន្តិ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. ឦទិសេសុ ហិ យុត្តិ ន គវេសិតព្ពា, វុត្តនយេនេវ បដិបជ្ជិតព្ពំ. ‘‘បត្តគតា យាគូ’’តិ ឥមិនា បត្តមុខវដ្ដិយា ផុដ្ឋេបិ កូដេ យាគុ បដិគ្គហិតា, ឧគ្គហិតា វា ន ហោតិ ភិក្ខុនោ អនិច្ឆាយ ផុដ្ឋត្តាតិ ទស្សេតិ. អារោបេតីតិ ហត្ថំ ផុសាបេតិ. បដិគ្គហណូបគំ ភារំ នាម មជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស ឧក្ខេបារហំ. ន បិទហិតព្ពន្តិ ហត្ថតោ មុត្តំ សន្ធាយ វុត្តំ, ហត្ថគតំ បន ឥតរេន ហត្ថេន បិទហតោ, ហត្ថតោ មុត្តម្បិ វា អផុសិត្វា ឧបរិបិធានំ បាតេន្តស្ស ន ទោសោ.

បដិគ្គណ្ហាតីតិ ឆាយត្ថាយ ឧបរិ ធារយមានា មហាសាខា យេន កេនចិ ឆិជ្ជេយ្យ, តត្ថ លគ្គរជំ មុខេ បាតេយ្យ ចាតិ កប្បិយំ ការាបេត្វា បដិគ្គណ្ហាតិ. កុណ្ឌកេតិ មហាឃដេ. តស្មិម្បីតិ ចាដិឃដេបិ. គាហាបេត្វាតិ អប្បដិគ្គហិតំ កាលិកំ គាហាបេត្វា.

ទុតិយត្ថេរស្សាតិ ‘‘ថេរស្ស បត្តំ មយ្ហំ ទេថា’’តិ តេន អត្តនោ បរិច្ចជាបេត្វា ទុតិយត្ថេរស្ស ទេតិ. ឯត្ថ បនាតិ បត្តបរិវត្តនេ. ការណន្តិ ឯត្ថ យថា ‘‘សាមណេរា ឥតោ អម្ហាកម្បិ ទេន្តី’’តិ វិតក្កោ ឧប្បជ្ជតិ, ន តថាតិ ការណំ វទន្តិ, តញ្ច យុត្តំ. យស្ស បន តាទិសោ វិតក្កោ នត្ថិ, តេន អបរិវត្តេត្វាបិ ភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ.

និច្ចាលេតុន្តិ ចាលេត្វា បាសាណសក្ខរាទិអបនយំ កាតុំ. ឧទ្ធនំ អារោបេតព្ពន្តិ អនគ្គិកំ ឧទ្ធនំ សន្ធាយ វុត្តំ. ឧទ្ធនេ បច្ចមានស្ស អាលុឡនេ ឧបរិ អបក្កតណ្ឌុលា ហេដ្ឋា បវិសិត្វា បច្ចតីតិ អាហ ‘‘សាមំបាកញ្ចេវ ហោតី’’តិ.

អាធារកេ បត្តោ ឋបិតោតិ អប្បដិគ្គហិតាមិសោ បត្តោ បុន បដិគ្គហណត្ថាយ ឋបិតោ. ឯកគ្គហណេនេវាតិ សាមណេរានំ គហិតស្ស បុន អច្ឆឌ្ឌនវសេន គហណេន. ភុញ្ជិតុំ វដ្ដតីតិ ធូមវដ្ដិយា តទហុបដិគ្គហិតត្តា វុត្តំ. ភត្តុគ្គារោតិអាទិ អព្ពោហារិកប្បសង្គេន វិកាលភោជនវិនិច្ឆយទស្សនំ. សមុទ្ទោទកេនាតិ អប្បដិគ្គហិតេន. ហិមករកា នាម កទាចិ វស្សោទកេន សហ បតនកា បាសាណលេខា វិយ ឃនីភូតឧទកវិសេសា, តេសុ បដិគ្គហណកិច្ចំ នត្ថិ. តេនាហ ‘‘ឧទកគតិកា ឯវា’’តិ. បុរេភត្តមេវ វដ្ដតីតិ អប្បដិគ្គហិតាបត្តីហិ អព្ពោហារិកម្បិ វិកាលភោជនាបត្តីហិ សព្ពោហារិកន្តិ ទស្សេតិ.

លគ្គតីតិ មុខេ ច ហត្ថេ ច មត្តិកាវណ្ណំ ទស្សេតិ. ពហលន្តិ ហត្ថមុខេសុ អលគ្គនកម្បិ បដិគ្គហេតព្ពំ. វាសមត្តន្តិ រេណុខីរាភាវំ ទស្សេតិ. អាកិរតិ បដិគ្គហេតព្ពន្តិ បុប្ផរសស្ស បញ្ញាយនតោ វុត្តំ.

មហាភូតេសូតិ បាណសរីរសន្និស្សិតេសុ បថវីអាទិមហាភូតេសុ. សព្ពំ វដ្ដតីតិ អត្តនោ, បរេសញ្ច សរីរនិស្សិតំ សព្ពំ វដ្ដតិ. អកប្បិយមំសានុលោមតាយ ថុល្លច្ចយាទិំ ន ជនេតីតិ អធិប្បាយោ. បតតីតិ អត្តនោ សរីរតោ វិច្ឆិន្ទិត្វា បតតិ. ‘‘រុក្ខតោ ឆិន្ទិត្វា’’តិ វុត្តត្តា មត្តិកត្ថាយ បថវិំ ខណិតុំ, អញ្ញម្បិ យំកិញ្ចិ មូលបណ្ណាទិវិសភេសជ្ជំ ឆិន្ទិត្វា ឆារិកំ អកត្វាបិ អប្បដិគ្គហិតម្បិ បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតីតិ ទដ្ឋព្ពំ. អប្បដិគ្គហិតតា, អននុញ្ញាតតា, ធូមាទិអព្ពោហារិកតាភាវោ, អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ.

ទន្តបោនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និដ្ឋិតោ ភោជនវគ្គោ ចតុត្ថោ.