២. កាយសំសគ្គសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៦៩. ទុតិយេ កេសុចិ វាតបានេសុ វិវដេសុ ពហិបិ អន្ធការត្តា អាលោកោ ន បវិសតិ, វិវដកវាដេន អញ្ញតោ អាគច្ឆន្តស្ស អាលោកស្ស និវារណតោ កវាដស្ស បិដ្ឋិបស្សេ ឃនន្ធការោវ ហោតិ, តាទិសានិ សន្ធាយ ‘‘យេសុ វិវដេសុ អន្ធការោ ហោតី’’តិអាទិ វុត្តំ.

ព្រាហ្មណី អត្តនោ អង្គមង្គានំ បរាមសនក្ខណេ អនាចារានុកូលា ហុត្វា ន កិញ្ចិ វត្វា ភិក្ខុនោ វណ្ណភណនក្ខណេ វុត្តត្តា អាហ ‘‘បព្ពជិតុកាមោ មញ្ញេតិ សល្លក្ខេត្វា’’តិ, បព្ពជិតុកាមោ វិយាតិ សល្លក្ខេត្វាតិ អត្ថោ. កុលិត្ថីនំ ឯវំ បរេហិ អភិភវនំ នាម អច្ចន្តាវមានោតិ អាហ ‘‘អត្តនោ វិប្បការ’’ន្តិ.

២៧០. ឱតិណ្ណសទ្ទស្ស កម្មសាធនបក្ខំ សន្ធាយ ‘‘យក្ខាទីហី’’តិអាទិ វុត្តំ, កត្តុសាធនបក្ខំ សន្ធាយ ‘‘កូបាទីនី’’តិអាទិ វុត្តំ. តស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ ឥត្ថិសរីរសង្ខាតេ វត្ថុស្មិំ.

២៧១. អស្សាតិ ហត្ថគ្គាហាទិកស្ស សព្ពស្ស.

២៧៣. ឯតេសំ បទានន្តិ អាមសនាទិបទានំ. ឥត្ថិសញ្ញីតិ មនុស្សិត្ថិសញ្ញី. នំ-សទ្ទស្ស កាយវិសេសនភាវេន ឯតំ កាយន្តិ អត្ថំ ទស្សេតុំ ‘‘អថ វា’’តិអាទិ វុត្តំ. ឱមសន្តោ…បេ… ឯកាវ អាបត្តីតិ អនិវត្ថំ សន្ធាយ វុត្តំ, ន និវត្ថំ. សនិវត្ថាយ បន មត្ថកតោ បដ្ឋាយ ហត្ថំ ឱតារេន្តស្ស និវត្ថសាដកោបរិ ហត្ថេ អារុឡ្ហេ ថុល្លច្ចយំ. សាដកតោ ហត្ថំ ឱតារាបេត្វា ជង្ឃតោ បដ្ឋាយ ឱមសន្តស្ស បុន សង្ឃាទិសេសោ.

យថានិទ្ទិដ្ឋនិទ្ទេសេតិ យថាវុត្តកាយសំសគ្គនិទ្ទេសេ. តេនាតិ យេន ការណេន វត្ថុសញ្ញាទយោ ហោន្តិ, តេន ការណេន. យថាវុត្តសិក្ខាបទនិទ្ទេសេ វុត្តំ គរុកំ ភិក្ខុនោ ករេយ្យ បកាសេយ្យាតិ យោជនា.

សញ្ញាយ វិរាគិតម្ហីតិ សញ្ញាយ វិរទ្ធាយ. ឥទំ នាម វត្ថុន្តិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ អាគតំ, អនាគតញ្ច យំ កិញ្ចិ សវិញ្ញាណកាវិញ្ញាណកំ ផុសន្តស្ស អនាបត្តិអភាវំ សន្ធាយ វុត្តំ.

សារត្តន្តិ កាយសំសគ្គរាគេនេវ សារត្តំ. វិរត្តន្តិ កាយសំសគ្គរាគរហិតំ មាតុអាទិំ សន្ធាយ វទតិ. ទុក្កដន្តិ មាតុបេមាទិវសេន គណ្ហន្តស្ស វសេន វុត្តំ, វិរត្តម្បិ ឥត្ថិំ កាយសំសគ្គរាគេន គណ្ហន្តស្ស បន សង្ឃាទិសេសោ ឯវ. ឥមាយ បាឡិយា សមេតីតិ សម្ពន្ធោ. កថំ សមេតីតិ ចេ? យទិ ហិ ‘‘ឥត្ថិយា កាយប្បដិពទ្ធំ គណ្ហិស្សាមី’’តិ ចិត្តេ ឧប្បន្នេ ឥត្ថិសញ្ញា វិរាគិតា ភវេយ្យ. កាយប្បដិពទ្ធគ្គហណេបិ ថុល្លច្ចយេនាបិ ន ភវិតព្ពំ ឥត្ថិសញ្ញាយ ឯវ បាឡិយំ (បារា. ២៧៦) ថុល្លច្ចយស្ស វុត្តត្តា, តស្មា ‘‘ឥត្ថិយា កាយប្បដិពទ្ធំ គណ្ហិស្សាមីតិ កាយំ គណ្ហន្តស្ស ឥត្ថិសញ្ញា វិរាគិតា នាម ន ហោតីតិ កាយប្បដិពទ្ធំ គណ្ហិស្សាមីតិ កាយំ គណ្ហតោ ឥត្ថិសញ្ញាយ ចេវ កាយសំសគ្គរាគស្ស ច កាយគ្គហណស្ស ច សម្ភវា យថាវត្ថុកំ សង្ឃាទិសេសមេវ អាបជ្ជតី’’តិ មហាសុមត្ថេរេន វុត្តវាទោវ ឥមាយ បាឡិយា សមេតិ. អដ្ឋកថាយញ្ហិ ‘‘សម្ពហុលា ឥត្ថិយោ ពាហាហិ បរិក្ខិបិត្វា គណ្ហាមី’’តិ សញ្ញាយ បរិក្ខិបតោ មជ្ឈគតានំ វសេន ថុល្លច្ចយំ វុត្តំ. ន ហិ តស្ស ‘‘មជ្ឈគតា ឥត្ថិយោ កាយប្បដិពទ្ធេន គណ្ហាមី’’តិ សញ្ញា អត្ថិ, តស្មា អដ្ឋកថាយបិ សមេតីតិ គហេតព្ពំ. នីលេន ទុវិញ្ញេយ្យភាវតោ កាឡិត្ថី វុត្តា.

២៧៩. សេវនាធិប្បាយោតិ ផស្សសុខសេវនាធិប្បាយោ. កាយប្បដិពទ្ធាមសនវារេ កាយប្បដិពទ្ធវសេន ផស្សបដិវិជាននំ វេទិតព្ពំ. ចិត្តុប្បាទមត្តេ អាបត្តិយាភាវតោ អនាបត្តីតិ ឥទំ កាយសំសគ្គរាគមត្តេន កាយចលនស្ស អនុប្បត្តិតោ ឥត្ថិយា ករិយមានកាយចលនំ សាទិយតោបិ បយោគាភាវំ សន្ធាយ វុត្តំ. បឋមបារាជិកេ បន បរេហិ ឧបក្កមិយមានស្ស អភាវតោ សេវនាធិប្បាយេ ឧប្បន្នេ តេន អធិប្បាយេន អង្គជាតក្ខោភោ សយមេវ អវស្សំ សញ្ជាយតិ, សោ ច តេន កតោ នាម ហោតីតិ បារាជិកំ វុត្តំ, តេនេវ នយេន បឋមសង្ឃាទិសេសេបិ បរេន ករិយមានបយោគសាទិយមានេបិ អង្គជាតក្ខោភសម្ភវេន អាបត្តិ ហោតីតិ វេទិតព្ពំ. ចតុត្ថេតិ ‘‘ន ច កាយេន វាយមតិ, ន ច ផស្សំ បដិវិជានាតី’’តិ ឥមស្មិំ វារេ. ផស្សបដិវិជាននម្បីតិ អបិ-សទ្ទេន តតិយវារេ វិយ វាយាមោបិ នត្ថីតិ ទស្សេតិ. និស្សគ្គិយេន និស្សគ្គិយាមសនេ វិយាតិ ឥទំ បន ផស្សបដិវិជាននាភាវមត្តស្សេវ និទស្សនំ, ន បយោគាភាវស្សាតិ ទដ្ឋព្ពំ. មោក្ខាធិប្បាយោតិ ឯត្ថ ចិត្តស្ស លហុបរិវត្តិតាយ អន្តរន្តរា កាយសំសគ្គរាគេ សមុប្បន្នេបិ មោក្ខាធិប្បាយស្ស អវិច្ឆិន្នតាយ អនាបត្តិយេវ, វិច្ឆិន្នេ បន តស្មិំ អាបត្តិ ឯវ.

បទភាជនីយវណ្ណនានយោ.

២៨១. ឯត្ថ គណ្ហាហីតិ ន វត្តព្ពាតិ គេហសិតបេមេន កាយប្បដិពទ្ធេន ផុសនេ ទុក្កដំ សន្ធាយ វុត្តំ, ការុញ្ញេន បន វត្ថាទិំ គហេតុំ អសក្កោន្តិំ ‘‘គណ្ហា’’តិ វទន្តស្សាបិ អវសសភាវប្បត្តំ ឧទកេ និមុជ្ជន្តិំ ការុញ្ញេន សហសា អនាមាសន្តិ អចិន្តេត្វា កេសាទីសុ គហេត្វា មោក្ខាធិប្បាយេន អាកឌ្ឍតោបិ អនាបត្តិយេវ. ន ហិ មីយមានំ មាតរំ ឧក្ខិបិតុំ ន វដ្ដតិ. អញ្ញាតិកាយ ឥត្ថិយាបិ ឯសេវ នយោ. ឧក្កដ្ឋាយ មាតុយាបិ អាមាសោ ន វដ្ដតីតិ ទស្សនត្ថំ ‘‘មាតរ’’ន្តិ វុត្តំ. តស្សា កាតព្ពំ បន អញ្ញាសម្បិ ឥត្ថីនំ ករោន្តស្សាបិ អនាបត្តិយេវ អនាមាសត្តេ វិសេសាភាវា.

តិណណ្ឌុបកន្តិ ហិរិវេរាទិមូលេហិ កេសាលង្ការត្ថាយ កតចុម្ពដកំ. បរិវត្តេត្វាតិ អត្តនោ និវាសនាទិភាវតោ អបនេត្វា. បូជាទិអត្ថំ បន តាវកាលិកម្បិ អាមសិតុំ វដ្ដតិ. សីសបសាធនកទន្តសូចិអាទីតិ ឥទំ សីសាលង្ការត្ថាយ បដបិលោតិកាទីហិ កតំ សីសបសាធនកញ្ចេវ ទន្តសូចិអាទិ ចាតិ ទ្វិធា យោជេត្វា សីសបសាធនំ សិបាដិកោបករណត្ថាយ ចេវ ទន្តសូចិឧបករណត្ថាយ ច គហេតព្ពន្តិ យថាក្កមំ អត្ថំ ទស្សេតិ. កេសកលាបំ ពន្ធិត្វា តត្ថ តិរិយំ បវេសនត្ថាយ កតា ទន្តសូចិ ឯវ សីសបសាធនកទន្តសូចីតិ ឯកមេវ កត្វា សិបាដិកាយ បក្ខិបិត្វា បរិហរិតព្ពសូចិយេវ តស្ស តស្ស កិច្ចស្ស ឧបករណន្តិ សិបាដិកាសូចិឧបករណន្តិ ឯវំ វា យោជនា កាតព្ពា. បោត្ថករូបន្តិ សុធាទីហិ កតំ, បារាជិកវត្ថុភូតានំ តិរច្ឆានគតិត្ថីនំ សណ្ឋានេន កតម្បិ អនាមាសមេវ. ឥត្ថិរូបាទីនិ ទស្សេត្វា កតំ, វត្ថភិត្តិអាទិញ្ច ឥត្ថិរូបំ អនាមសិត្វា វឡញ្ជេតុំ វដ្ដតិ. ឯវរូបេហិ អនាមាសេ កាយសំសគ្គរាគេ អសតិ កាយប្បដិពទ្ធេន អាមសតោ ទោសោ នត្ថិ. ភិន្ទិត្វាតិ ឯត្ថ អនាមាសម្បិ ទណ្ឌបាសាណាទីហិ ភេទនស្ស អដ្ឋកថាយំ វុត្តត្តា, បាឡិយម្បិ អាបទាសុ មោក្ខាធិប្បាយស្ស អាមសនេបិ អនាបត្តិយា វុត្តត្តា ច. សប្បិនីអាទីហិ វាឡមិគីហិ ច គហិតបាណកានំ មោចនត្ថាយ តំ សប្បិនីអាទិំ វត្ថទណ្ឌាទីហិ បរិក្ខិបិត្វា គហេតុំ, មាតុអាទិំ ឧទកេ មីយមានំ វត្ថាទីហិ គហេតុំ, អសក្កោន្តិំ កេសាទីសុ គហេត្វា ការុញ្ញេន ឧក្ខិបិតុំ វដ្ដតីតិ អយមត្ថោ គហេតព្ពោវ. អដ្ឋកថាយំ ‘‘ន ត្វេវ អាមសិតព្ពា’’តិ ឥទំ បន វចនំ អមីយមានវត្ថុំ សន្ធាយ វុត្តន្តិ អយំ អម្ហាកំ ខន្តិ.

មគ្គំ អធិដ្ឋាយាតិ ‘‘មគ្គោ អយ’’ន្តិ មគ្គសញ្ញំ ឧប្បាទេត្វាតិ អត្ថោ. បញ្ញបេត្វា ទេន្តីតិ ឥទំ សាមីចិវសេន វុត្តំ, តេហិ បន អាសនំ អបញ្ញបេត្វាវ និសីទថាតិ វុត្តេ សយមេវ បញ្ញបេត្វា និសីទិតុម្បិ វដ្ដតិ. តត្ថជាតកានីតិ អច្ឆិន្ទិត្វា ភូតគាមភាវេនេវ ឋិតានិ. កីឡន្តេនាតិ វុត្តត្តា សតិ បច្ចយេ អាមសន្តស្ស អនាបត្តិ. ភិក្ខុសន្តកំ បន បរិភោគារហំ សព្ពថា អាមសិតុំ ន វដ្ដតិ ទុរុបចិណ្ណត្តា. អនុបសម្បន្នានំ ទស្សាមីតិ ឥទំ អប្បដិគ្គហេត្វា គហណំ សន្ធាយ វុត្តំ. អត្តនោបិ អត្ថាយ បដិគ្គហេត្វា គហណេ ទោសោ នត្ថិ អនាមាសត្តាភាវា.

មណីតិ វេឡុរិយាទិតោ អញ្ញោ ជោតិរសាទិភេទោ សព្ពោបិ មណិ. វេឡុរិយោតិ អល្លវេឡុវណ្ណោមណិ, ‘‘មជ្ជារក្ខិ មណ្ឌលវណ្ណោ’’តិបិ វទន្តិ. សិលាតិ មុគ្គមាសវណ្ណា អតិសិនិទ្ធា កាឡសិលា, មណិវោហារំ អាគតា រត្តសេតាទិវណ្ណា សុមដ្ឋាបិ សិលា អនាមាសា ឯវាតិ វទន្តិ. រជតន្តិ កហាបណមាសាទិភេទំ ជតុមាសាទិំ ឧបាទាយ សព្ពំ វុត្តាវសេសំ រូបិយំ គហិតំ. លោហិតង្កោតិ រត្តមណិ. មសារគល្លន្តិ កពរវណ្ណោ មណិ, ‘‘មរកត’’ន្តិបិ វទន្តិ. ភេសជ្ជត្ថាយ បិសិត្វា យោជិតានំ មុត្តានំ រតនភាវវិរហតោ គហណក្ខណេបិ រតនាការេន អបេក្ខិតាភាវា ‘‘ភេសជ្ជត្ថាយ បន វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ. យាវ បន តា មុត្តា រតនរូបេន តិដ្ឋន្តិ, តាវ អាមសិតុំ ន វដ្ដតិ ឯវ. ឯវំ អញ្ញម្បិ រតនបាសាណំ បិសិត្វា ភេសជ្ជេ យោជនត្ថាយ គហេតុំ វដ្ដតិ ឯវ, ជាតរូបរជតំ បន បិសិត្វា យោជនភេសជ្ជត្ថាយបិ សម្បដិច្ឆិតុំ ន វដ្ដតិ, គហដ្ឋេហិ យោជេត្វា ទិន្នម្បិ យទិ ភេសជ្ជេ សុវណ្ណាទិរូបេន តិដ្ឋតិ, វិយោជេតុញ្ច សក្កា, តាទិសំ ភេសជ្ជម្បិ ន វដ្ដតិ. តំ អព្ពោហារិកត្តំ គតំ ចេ, វដ្ដតិ. ‘‘ជាតិផលិកំ ឧបាទាយា’’តិ វុត្តត្តា, សូរិយកន្តចន្ទកន្តាទិកំ ជាតិបាសាណំ មណិម្ហិ ឯវ សង្គហិតន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. ធមនសង្ខោ ច ធោតវិទ្ធោ ច រតនមិស្សោ ចាតិ យោជេតព្ពំ. វិទ្ធោតិ មណិអាទិភាវេន កតឆិទ្ទោ.

រតនមិស្សោតិ កញ្ចនលតាទិវិចិត្តោ, មុត្តាទិរតនខចិតោ ច, ឯតេន ធមនសង្ខតោ អញ្ញោ រតនមិស្សោវ អនាមាសោតិ ទស្សេតិ. សិលាយម្បិ ឯសេវ នយោ. បានីយសង្ខោតិ ឥមិនាវ ថាលកាទិអាការេន កតសង្ខមយភាជនានិ ភិក្ខូនំ សម្បដិច្ឆិតុំ វដ្ដតីតិ សិទ្ធំ. សេសាតិ រតនសំយុត្តំ ឋបេត្វា អវសេសា.

ពីជតោ បដ្ឋាយាតិ ធាតុបាសាណតោ បដ្ឋាយ. បដិក្ខិបីតិ សុវណ្ណមយធាតុករណ្ឌកស្ស, ពុទ្ធរូបាទិស្ស ច អត្តនោ សន្តកករណេ និស្សគ្គិយត្តា វុត្តំ. ‘‘រូបិយឆឌ្ឌកដ្ឋានេ’’តិ វុត្តត្តា រូបិយឆឌ្ឌកស្ស ជាតរូបរជតំ អាមសិត្វា ឆឌ្ឌេតុំ វដ្ដតីតិ សិទ្ធំ. កេឡាបយិតុន្តិ អាមសិត្វា ឥតោ ចិតោ ច សញ្ចារេតុំ. វុត្តន្តិ មហាអដ្ឋកថាយំ វុត្តំ. កចវរមេវ ហរិតុំ វដ្ដតីតិ គោបកា វា ហោន្តុ អញ្ញេ វា, ហត្ថេន បុញ្ឆិត្វា កចវរំ អបនេតុំ វដ្ដតិ, មលម្បិ បមជ្ជិតុំ វដ្ដតិ ឯវាតិ វទន្តិ, តំ អដ្ឋកថាយ ន សមេតិ កេឡាយនសទិសត្តា. អារកូដលោហន្តិ សុវណ្ណវណ្ណោ កិត្តិមលោហវិសេសោ. តិវិធញ្ហិ កិត្តិមលោហំ កំសលោហំ វដ្ដលោហំ ហារកូដលោហន្តិ. តត្ថ តិបុតម្ពេ មិស្សេត្វា កតំ កំសលោហំ នាម. សីសតម្ពេ មិស្សេត្វា កតំ វដ្ដលោហំ. រសតម្ពេ មិស្សេត្វា កតំ ហារកូដលោហំ នាម. តំ បន ‘‘ជាតរូបគតិក’’ន្តិ វុត្តត្តា ឧគ្គណ្ហតោ និស្សគ្គិយម្បិ ហោតីតិ កេចិ វទន្តិ. រូបិយេសុ បន អគណិតត្តា និស្សគ្គិយំ ន ហោតិ, អាមសនេ, សម្បដិច្ឆនេ ច ទុក្កដមេវាតិ វេទិតព្ពំ. សព្ពកប្បិយោតិ យថាវុត្តសុវណ្ណាទិមយានំ សេនាសនបរិក្ខារានំ អាមសនគោបនាទិវសេន បរិភោគោ សព្ពថា កប្បិយោតិ អធិប្បាយោ. តេនាហ ‘‘តស្មា’’តិអាទិ. ‘‘ភិក្ខូនំ ធម្មវិនយវណ្ណនដ្ឋានេ’’តិ វុត្តត្តា សង្ឃិកមេវ សុវណ្ណាទិមយំ សេនាសនំ, សេនាសនបរិក្ខារា ច វដ្ដន្តិ, ន បុគ្គលិកានីតិ គហេតព្ពំ.

ភិន្ទិត្វាតិ បឋមមេវ អនាមសិត្វា បាសាណាទិនា កិញ្ចិមត្តំ ភេទំ កត្វា បច្ឆា កប្បិយភណ្ឌត្ថាយ អធិដ្ឋហិត្វា ហត្ថេន គហេតុំ វដ្ដតិ. តេនាហ ‘‘កប្បិយភណ្ឌំ ករិស្សាមីតិ សព្ពម្បិ សម្បដិច្ឆិតុំ វដ្ដតី’’តិ. ឯត្ថាបិ កិញ្ចិ ភិន្ទិត្វា, វិយោជេត្វា វា អាមសិតព្ព.

ផលកជាលិកាទីនីតិ ឯត្ថ សរបរិត្តាណាយ ហត្ថេន គហេតព្ពំ កិដិកាផលកំ អក្ខិរក្ខណត្ថាយ អយលោហាទីហិ ជាលាការេន កត្វា សីសាទីសុ បដិមុញ្ចិតព្ពំ ជាលិកំ នាម. អាទិ-សទ្ទេន កវចាទិំ សង្គណ្ហាតិ. អនាមាសានីតិ មច្ឆជាលាទិបរូបរោធកំ សន្ធាយ វុត្តំ, ន សរបរិត្តាណំ តស្ស អាវុធភណ្ឌត្តាភាវា. តេនេវ វក្ខតិ ‘‘បរូបរោធនិវារណំ ហី’’តិអាទិ. អាសនស្សាតិ ចេតិយស្ស សមន្តា កតបរិភណ្ឌស្ស. ពន្ធិស្សាមីតិ កាកាទីហិ អទូសនត្ថាយ ពន្ធិស្សាមិ.

‘‘ភេរិសង្ឃាដោតិ សង្ឃដិតចម្មភេរី. វីណាសង្ឃាដោតិ សង្ឃដិតចម្មវីណា’’តិ សារត្ថទីបនិយំ (សារត្ថ. ដី. ២.២៨១) វុត្តំ. ‘‘ចម្មវិនទ្ធានិ វីណាភេរិអាទីនី’’តិ មហាអដ្ឋកថាយំ វុត្តវចនតោ វិសេសាភាវា, ‘‘កុរុន្ទិយំ បនា’’តិអាទិនា តតោ វិសេសស្ស វត្តុមារទ្ធត្តា ច ភេរិអាទីនំ វិនទ្ធនោបករណសមូហោ ភេរិវីណាសង្ឃាដោតិ វេទិតព្ពំ សង្ឃដិតព្ពោតិ សង្ឃាដោតិ កត្វា. តុច្ឆបោក្ខរន្តិ អវិនទ្ធចម្មភេរិវីណានំ បោក្ខរំ. អារោបិតចម្មន្តិ បុព្ពេ អារោបិតំ ហុត្វា បច្ឆា តតោ អបនេត្វា វិសុំ ឋបិតមុខចម្មមត្តំ, ន សេសោបករណសហិតំ. សហិតំ បន សង្ឃាដោតិ អយំ វិសេសោ. ឱនហិតុន្តិ ភេរិបោក្ខរាទីនិ ចម្មំ អារោបេត្វា ចម្មវដ្ដិអាទីហិ សព្ពេហិ ឧបករណេហិ វិនន្ធិតុំ.

បាឡិយំ បណ្ឌកស្សាតិ បណ្ឌកេន. បារាជិកប្បហោនកកាលេតិ អកុថិតកាលេ. កាយសំសគ្គរាគាទិភាវេ សព្ពាវត្ថាយបិ ឥត្ថិយា សណ្ឋានេ បញ្ញាយមានេ អនាមាសទុក្កដំ ន វិគច្ឆតីតិ ទដ្ឋព្ពំ. សង្កមាទីនំ ឋានាចាវនវសេន អចាលេតព្ពតាយ ន កាយប្បដិពទ្ធវោហារោតិ ទុក្កដំ វុត្តំ.

២៨២. ឯកបទិកសង្កមោតិ តនុកសេតុ. ‘‘អាវិញ្ឆន្តោ’’តិ វុត្តត្តា ចាលេតុំ យុត្តាយ ឯវ រជ្ជុយា ថុល្លច្ចយំ, ន ឥតរាយ ភិត្តិថម្ភាទិគតិកត្តាតិ អាហ ‘‘យា មហារជ្ជុ ហោតី’’តិអាទិ. តេន ចាលេតុំ យុត្តេ តនុករជ្ជុទណ្ឌកេ អចាលេត្វា ផុសន្តស្សាបិ ថុល្លច្ចយមេវាតិ ទីបិតន្តិ វេទិតព្ពំ. បដិច្ឆាទេតព្ពាតិ ឆាទនាទិវសេន គូហិតព្ពា. មនុស្សិត្ថី, មនុស្សិត្ថិសញ្ញិតា, កាយសំសគ្គរាគោ, វាយាមោ, តេន ហត្ថាទីសុ ផុសនន្តិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ.

កាយសំសគ្គសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.