៤. បដិបត្តិវគ្គវណ្ណនា

៣១-៤០. អយាថាវបដិបត្តិ, ន យថាបដិបត្តិ, ហេតុម្ហិបិ ផលេបិ អយាថាវវត្ថុសាធនតោ. ឯកំ សុត្តំ ធម្មវសេន កថិតំ បដិបត្តិវសេន. ឯកំ សុត្តំ បុគ្គលវសេន កថិតំ បដិបន្នកវសេន. សំសារមហោឃស្ស បរតីរភាវតោ យោ នំ អធិគច្ឆតិ, តំ បារេតិ គមេតីតិ បារំ, និព្ពានំ, តព្ពិធុរតាយ នត្ថិ ឯត្ថ បារន្តិ អបារំ, សំសារោតិ វុត្តំ – ‘‘អបារាបារន្តិ វដ្ដតោ និព្ពាន’’ន្តិ. បារង្គតាតិ អសេក្ខេ សន្ធាយ. យេបិ គច្ឆន្តីតិ សេក្ខេ. យេបិ គមិស្សន្តីតិ កល្យាណបុថុជ្ជនេ. បារគាមិនោតិ ឯត្ថ កិត-សទ្ទោ តិកាលវាចីតិ ឯវំ វុត្តំ.

តីរន្តិ ឱរិមតីរមាហ. តេន វុត្តំ ‘‘វដ្ដមេវ អនុធាវតី’’តិ. ឯកន្តកាឡកត្តា ចិត្តស្ស អបភស្សរភាវករណតោ កណ្ហាភិជាតិហេតុតោ ច វុត្តំ ‘‘កណ្ហន្តិ អកុសលធម្ម’’ន្តិ. វោទានភាវតោ ចិត្តស្ស បភស្សរភាវករណតោ សុក្កាភិជាតិហេតុតោ ច វុត្តំ – ‘‘សុក្កន្តិ កុសលធម្ម’’ន្តិ. កិលេសមារ-អភិសង្ខារមារ-មច្ចុមារានំ បវត្តិដ្ឋានតាយ ឱកំ វុច្ចតិ វដ្ដំ, តព្ពិធុរតាយ អនោកន្តិ និព្ពានន្តិ អាហ – ‘‘ឱកា អនោកន្តិ វដ្ដតោ និព្ពាន’’ន្តិ.

បរមត្ថតោ សមណា វុច្ចន្តិ អរិយា, សមណានំ ភាវោ សាមញ្ញំ, អរិយមគ្គោ, តេន អរណីយតោ ឧបគន្តព្ពតោ សាមញ្ញត្ថោ និព្ពានន្តិ អាហ – ‘‘សាមញ្ញត្ថន្តិ និព្ពានំ, តំ ហី’’តិអាទិ. ព្រហ្មញ្ញត្ថន្តិ ឯត្ថាបិ ឥមិនា នយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ. ព្រហ្មញ្ញេន អរិយមគ្គេន. រាគក្ខយោតិ ឯត្ថ ឥតិ-សទ្ទោ អាទិសទ្ទត្ថោ. តេន ‘‘ទោសក្ខយោ មោហក្ខយោ’’តិ បទទ្វយំ សង្គណ្ហាតិ. វដ្ដតិយេវាតិ វទន្តិ ‘‘រាគក្ខយោ’’តិ. បរិយាយេន ហិ អរហត្តស្ស វត្តព្ពត្តាតិ.

បដិបត្តិវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.