១៤. ទេវទហវគ្គោ

១. ទេវទហសុត្តវណ្ណនា

១៣៤. មនំ រមយន្តាតិ អាបាថគតា មនស្ស រមណវសេន បិយាយិតព្ពតាវសេន បវត្តន្តា.

២. ខណសុត្តវណ្ណនា

១៣៥. ឆផស្សាយតនិកាតិ ឆហិ ផស្សាយតនេហិ អនិដ្ឋសំវេទនិយា. ឆទ្វារផស្សបដិវិញ្ញត្តីតិ ឆហិបិ ទ្វារេហិ អារម្មណស្ស បដិសំវេទនា ហោតិយេវ សព្ពសោ ទុក្ខានុភវនត្ថំ. តាវតិំសបុរន្តិ សុទស្សនមហានគរំ. អភាវោ នាម នត្ថិ សព្ពថា សុខានុភវនតោ. និរយេតិ ឥមិនា ទុគ្គតិ ភវសាមញ្ញេន ឥតរាបាយាបិ គហិតា ឯវ. មគ្គព្រហ្មចរិយវាសំ វសិតុំ ន សក្កាតិ ឥមិនា បន សព្ពេសម្បិ អច្ឆិន្ទិកដ្ឋានានំ គហណំ ទដ្ឋព្ពំ. ឥមេវាតិ ឥមស្មិំ មនុស្សលោកេ ឯវ. អបាយោបិ បញ្ញាយតិ អបាយទុក្ខសទិសស្ស ទុក្ខស្ស កទាចិ បដិសំវេទនតោ. សគ្គោបិ បញ្ញាយតិ ទេវភោគសទិសសម្បត្តិយា កទាចិ បដិលភិតព្ពតោ.

អយំ កម្មភូមីតិ អយំ មនុស្សលោកោ បុរិសថាមករណាយ កម្មភូមិ នាម តាសំ យោគ្យដ្ឋានភាវតោ. តត្ថ បធានកម្មំ ទស្សេន្តោ ‘‘ឥធ មគ្គភាវនា’’តិ អាហ. ឋានានីតិ ការណានិ. សំវេជនិយានីតិ សំវេគជននានិ ពហូនិ ជាតិអាទីនិ. តថា ហិ ជាតិ, ជរា, ព្យាធិ, មរណំ, អបាយភវំ, តត្ថបិ និរយូបបត្តិហេតុកំ, តិរច្ឆានុបបត្តិហេតុកំ, អសូរកាយូបបត្តិហេតុកំ, អតីតេ វដ្ដមូលកំ, អនាគតេ វដ្ដមូលកំ, បច្ចុប្បន្នេ អាហារបរិយេដ្ឋិមូលកន្តិ ពហូនិ សំវេគវត្ថូនិ បច្ចវេក្ខិត្វា សំវេគជាតោ សញ្ជាតសំវេគោ យោនិសោ បធានមនុយុញ្ជស្សុ. សំវេគាតិ សំវេគមាបជ្ជស្សុ.

ខណសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. បឋមរូបារាមសុត្តវណ្ណនា

១៣៦. សម្មុទិតា សម្មោទប្បត្តា, បមោទិតា សញ្ជាតបមោទា. ទុក្ខាតិ ទុក្ខវន្តោ សញ្ជាតទុក្ខា. តេនាហ ‘‘ទុក្ខិតា’’តិ. សុខំ ឯតស្ស អត្ថីតិ សុខោ, សុខី. តេនាហ ‘‘សុខិតោ’’តិ. យត្តកា រូបាទយោ ធម្មា លោកេ អត្ថីតិ វុច្ចតិ. បស្សន្តានន្តិ សច្ចបដិវេធេន សម្មទេវ បស្សន្តានំ. ‘‘បច្ចនីកំ ហោតី’’តិ វត្វា តំ បច្ចនីកភាវំ ទស្សេតុំ ‘‘លោកោ ហី’’តិអាទិ វុត្តំ. អសុភាតិ ‘‘អាហូ’’តិបទំ អានេត្វា សម្ពន្ធោ. សព្ពមេតន្តិ ‘‘សុខំ ទិដ្ឋមរិយេភិ…បេ… តទរិយា សុខតោ វិទូ’’តិ ច វុត្តំ. សព្ពមេតំ និព្ពានមេវ សន្ធាយ វុត្តំ. និព្ពានមេវ ហិ ឯកន្តតោ សុខំ នាម.

បញ្ចនវុតិបាសណ្ឌិនោ តេសញ្ច បាសណ្ឌិភាវោ បបញ្ចសូទនិដ្ឋកថាយំ បកាសិតោ ឯវ. កិលេសនីវរណេន និវុតានន្តិ កិលេសខន្ធា កិលេសនីវរណំ, តេន និវារិតានំ. និព្ពានទស្សនំ នាម អរិយមគ្គោ, តេន តស្ស បដិវិជ្ឈនញ្ច កាឡមេឃអវច្ឆាទិតំ វិយ ចន្ទមណ្ឌលំ.

បរិច្ឆិន្ទិត្វាតិ អសុភភាវបរិច្ឆិន្ទនេន សម្មាវិញ្ញាណទស្សនេន ច បរិច្ឆិន្ទិត្វា. មគ្គធម្មស្សាតិ អរិយមគ្គធម្មស្ស.

អនុបន្នេហីតិ អនុ អនុ អវិហាយ បដិបន្នេហិ. កោ នុ អញ្ញោ ជានិតុំ អរហតិ, អញ្ញោ ន ជានាតីតិ ទស្សេតិ.

បឋមរូបារាមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤-១២. ទុតិយរូបារាមសុត្តាទិវណ្ណនា

១៣៧-១៤៥. សុទ្ធិកំ កត្វា គាថាពន្ធនេន វិនា កេវលំ ចុណ្ណិយបទវសេនេវ. តថា តថាតិ អជ្ឈត្តិកានិ ពាហិរានិ ច អាយតនានិ អនិច្ចលក្ខណេន ទុក្ខានត្តលក្ខណេហិ ច យោជេត្វា ទស្សនវសេន.

ទុតិយរូបារាមសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ទេវទហវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.