៥. សមនុបស្សនាសុត្តវណ្ណនា

៤៧. បរិបុណ្ណគាហវសេនាតិ បញ្ចក្ខន្ធេ អសេសេត្វា ឯកជ្ឈំ ‘‘អត្តា’’តិ គហណវសេន. ឯតេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ អញ្ញតរំ ‘‘អត្តា’’តិ សមនុបស្សន្តិ. ឥតីតិ ឯវំ. យស្ស បុគ្គលស្ស អយំ អត្តទិដ្ឋិសង្ខាតា សមនុបស្សនា អត្ថិ បដិបក្ខេន អវិហតត្តា សំវិជ្ជតិ. បញ្ចន្នំ ឥន្ទ្រិយានន្តិ ចក្ខាទីនំ ឥន្ទ្រិយានំ.

អារម្មណន្តិ កម្មវិញ្ញាណស្ស អារម្មណំ. មានវសេន ច ទិដ្ឋិវសេន ច ‘‘អស្មី’’តិ គាហេ សិជ្ឈន្តេ តំសហគតា តណ្ហាបិ តគ្គហិតាវ ហោតីតិ វុត្តំ ‘‘តណ្ហាមានទិដ្ឋិវសេន អស្មីតិ ឯវម្បិស្ស ហោតី’’តិ. គហេត្វាតិ អហំការវត្ថុវសេន គហេត្វា. អយំ អហមស្មីតិ អយំ ចក្ខាទិកោ, សុខាទិកោ វា អហមស្មិ. ‘‘រូបី អត្តា អរោគោ បរំ មរណា’’តិ ឯវមាទិគហណវសេន បវត្តនតោ វុត្តំ ‘‘រូបី ភវិស្សន្តិអាទីនិ សព្ពានិ សស្សតមេវ ភជន្តី’’តិ. វិបស្សនាភិនិវេសតោ បុព្ពេ យថេវាការានិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ, អថ វិបស្សនាភិនិវេសតោ បរំ តេនេវាការេន ឋិតេសុ ចក្ខាទីសុ ឥន្ទ្រិយេសុ អវិជ្ជា បហីយតិ វិបស្សនំ វឌ្ឍឯត្វា មគ្គស្ស ឧប្បាទនេន, អថ មគ្គបរម្បរាយ អរហត្តមគ្គវិជ្ជា ឧប្បជ្ជតិ. តណ្ហាមានទិដ្ឋិយោ កម្មសម្ភារភាវតោ. កម្មស្ស…បេ… ឯកោ សន្ធីតិ ហេតុផលសន្ធិ. បុន ឯកោ សន្ធីតិ ផលហេតុសន្ធិមាហ. តយោ បបញ្ចា អតីតោ អទ្ធា អតីតភវអទ្ធានំ តេសំ អធិប្បេតត្តា. អនាគតស្ស បច្ចយោ ទស្សិតោ អស្សុតវតោ បុថុជ្ជនស្ស វសេន. សុតវតោ បន អរិយសាវកស្ស វសេន វដ្ដស្ស វូបសមោ ទស្សិតោតិ.

សមនុបស្សនាសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.