៤. អនមតគ្គសំយុត្តំ

១. បឋមវគ្គោ

១. តិណកដ្ឋសុត្តវណ្ណនា

១២៤. ឧបសគ្គោ សមាសវិសយេ សសាធនំ កិរិយំ ទស្សេតីតិ វុត្តំ ‘‘ញាណេន អនុគន្ត្វាបី’’តិ. វស្សសតំ វស្សសហស្សន្តិ និទស្សនមត្តមេតំ, តតោ ភិយ្យោបិ អនុគន្ត្វា អនមតគ្គោ ឯវ សំសារោ. អគ្គ-សទ្ទោ ឥធ មរិយាទវចនោ, អនុទ្ទេសិកញ្ចេតំ វចនន្តិ អាហ ‘‘អបរិច្ឆិន្នបុព្ពាបរកោដិកោ’’តិ. អញ្ញថា អន្តិមភវិកបរិច្ឆិន្នកតវិមុត្តិបរិបាចនីយធម្មាទីនំ វសេន អបរិច្ឆិន្នបុព្ពាបរកោដិ ន សក្កា វត្តុំ. សំសរណំ សំសារោ. បច្ឆិមាបិ ន បញ្ញាយតិ អន្ធពាលានំ វសេនាតិ អធិប្បាយោ. តេនាហ ភគវា ‘‘ទីឃោ ពាលាន សំសារោ’’តិ (ធ. ប. ៦០). វេមជ្ឈេយេវ បន សត្តា សំសរន្តិ បុព្ពាបរកោដីនំ អលព្ភនីយត្តា. អត្ថោ បរិត្តោ ហោតិ យថាភូតាវពោធាភាវតោ. ពុទ្ធសមយេតិ សាសនេតិ អត្ថោ. អត្ថោ មហា យថាភូតាវពោធិសម្ភវតោ, អត្ថស្ស វិបុលតាយ តំសទិសា ឧបមា នត្ថីតិ បរិត្តំយេវ ឧបមំ អាហរន្តីតិ អធិប្បាយោ. ឥទានិ វុត្តមេវត្ថំ ‘‘បាឡិយំ ហី’’តិអាទិនា សមត្ថេតិ. មាតុ មាតរោតិ មាតុ មាតាមហិយោ. តស្សេវាតិ ទុក្ខស្សេវ. តិព្ពន្តិ ទុក្ខបរិយាយោតិ.

តិណកដ្ឋសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. បថវីសុត្តវណ្ណនា

១២៥. មហាបថវិន្តិ អវិសេសេន អនវសេសបរិយាទាយិនីតិ អាហ ‘‘ចក្កវាឡបរិយន្ត’’ន្តិ. បរិកប្បវចនញ្ចេតំ.

បថវីសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. អស្សុសុត្តវណ្ណនា

១២៦. កន្ទនំ សសទ្ទំ, រោទនំ បន កេវលមេវាតិ អាហ ‘‘កន្ទន្តានន្តិ សសទ្ទំ រុទមានាន’’ន្តិ. បវត្តន្តិ សន្ទនវសេន បវត្តំ. ‘‘សិនេរុរស្មីហិ បរិច្ឆិន្នេសូ’’តិ សង្ខេបេន វុត្តមត្ថំ វិវរន្តោ ‘‘សិនេរុស្សា’’តិអាទិមាហ. មណិមយន្តិ ឥន្ទនីលមណិមយំ. សិនេរុស្ស បុព្ពទក្ខិណកោណសមបទេសា ‘‘បុព្ពទក្ខិណបស្សា’’តិ អធិប្បេតា. តេហិ និក្ខន្តរជតរស្មិយោ ឥន្ទនីលរស្មិយោ ច ឯកតោ ហុត្វា. តាសំ រស្មីនំ អន្តរេសូតិ តាសំ ចតូហិ កោណេហិ និក្ខន្តរស្មីនំ ចតូសុ អន្តរេសុ. ចត្តារោតិ ទក្ខិណាទិភេទា ចត្តារោ មហាសមុទ្ទា ហោន្តិ. វិអសនន្តិ វិសេសេន ខេបនំ. កិំ បន តន្តិ អាហ ‘‘វិនាសោតិ អត្ថោ’’តិ.

អស្សុសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. ខីរសុត្តវណ្ណនា

១២៧. មាតុថញ្ញន្តិ បីតំ មាតុយា ថនតោ និព្ពត្តខីរំ ពហុតរន្តិ វេទិតព្ពំ.

ខីរសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. បព្ពតសុត្តវណ្ណនា

១២៨. ‘‘អនមតគ្គស្ស សំសារស្ស ទីឃតមត្តា ន សុករំ នសុករ’’ន្តិ អដ្ឋកថាបាឋោ. កថំ នច្ឆិន្ទតីតិ កថំ ន បរិយោសាបេតិ, កាយចិបិ គហណតាយាតិ អធិប្បាយោ. តយោ កប្បាសំសូតិ តយោ ឯកកប្បាសំសូ. យេហិ នំ ផុដ្ឋំ, តតោបិ សុខុមតរំ សាសបមត្តំ ខីយេយ្យ បព្ពតំ សព្ពភាគេហិ អតិចិរវេលំ បរិមជ្ជន្តេ.

បព្ពតសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. សាសបសុត្តវណ្ណនា

១២៩. នគរន្តិ នគរសង្ខេបេន បាការេន បរិក្ខិត្តតំ សន្ធាយ វុត្តំ. អន្តោ បន សព្ពសោ វិចិត្តសាសបេហិ ឯវ បុណ្ណំ, ឯវំ ចុណ្ណិកាពទ្ធំ. តេនាហ ‘‘ន បន…បេ… ទដ្ឋព្ព’’ន្តិ.

សាសបសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. សាវកសុត្តវណ្ណនា

១៣០. តស្ស ឋិតដ្ឋានតោតិ ភិក្ខុនោ អនុស្សរិត្វា ឋិតដ្ឋានតោ, តេន អនុស្សរិតស្ស សតសហស្សកប្បស្ស អនន្តរកប្បតោ បដ្ឋាយាតិ អត្ថោ. ឯវន្តិ វុត្តប្បការេន. ចត្តារោបិ ភិក្ខូ អភិញ្ញាលាភិនោ. ចត្តារិ កប្បសតសហស្សានិ ទិវសេ ទិវសេ អនុស្សរេយ្យុន្តិ បរិកប្បនវសេន វទន្តិ.

សាវកសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. គង្គាសុត្តវណ្ណនា

១៣១. ឯតស្មិំ អន្តរេតិ ឯតស្មិំ បភវសមុទ្ទបទេសបរិច្ឆិន្នេ អាយាមតោ បញ្ចយោជនសតិកេ អតិរេកយោជនសតិកេ វា ឋានេ.

គង្គាសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. ទណ្ឌសុត្តវណ្ណនា

១៣២. នវមេ ខិត្តោតិ បុនប្បុនំ ខិត្តោ. ឯកវារញ្ហិ ខិត្តោ មូលាទីសុ ឯកេនេវ និបតេយ្យ. តថា សតិ អធិប្បេតោ បាតស្ស អនិយមោ ន និទស្សិតោ សិយា. តត្ថ ច ធម្មំ សុណន្តា ភិក្ខូ មនុស្សលោកេ, តេ សន្ធាយ ‘‘អស្មា លោកា’’តិ អាហ, តទញ្ញំ សន្ធាយ ‘‘បរលោក’’ន្តិ. តស្ស តស្ស វា បុគ្គលស្ស យថាធិប្បេតោ អយំ លោកោ, តទញ្ញោ បរលោកោ.

ទណ្ឌសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. បុគ្គលសុត្តវណ្ណនា

១៣៣. សមដ្ឋិកាលោតិ សមេន អាការេន លទ្ធព្ពអដ្ឋិកាលោ. គិរិបរិក្ខេបេតិ បញ្ចហិ គិរីហិ បរិក្ខិត្តត្តា ‘‘គិរិបរិក្ខេបោ’’តិ លទ្ធនាមេ រាជគហេ.

បុគ្គលសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បឋមវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ទុតិយវគ្គោ

១. ទុគ្គតសុត្តវណ្ណនា

១៣៤. ទុគ្គតន្តិ កិច្ឆជីវិកត្តា សព្ពថា ទុក្ខំ គតំ ឧបគតំ. តថាភូតោ បន ទលិទ្ទោ វរាកោ នាម ហោតីតិ វុត្តំ ‘‘ទលិទ្ទំ កបណ’’ន្តិ. ហត្ថបាទេហីតិ និទស្សនមត្តំ, អញ្ញេហិបិ សរីរាវយវេហិ ទុស្សណ្ឋានេហិ ឧបេតោ ទុរុបេតោ ឯវាតិ.

ទុគ្គតសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. សុខិតសុត្តវណ្ណនា

១៣៥. សុខិតន្តិ សញ្ជាតសុខំ. តេនាហ ‘‘សុខសមប្បិត’’ន្តិអាទិ. សុសជ្ជិតន្តិ សុខុមុបករណេហិ សព្ពថា សជ្ជិតំ.

សុខិតសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. តិំសមត្តសុត្តវណ្ណនា

១៣៦. ធុតង្គសមាទានវសេន, ន អរញ្ញវាសាទិមត្តេន. សសំយោជនា សព្ពសោ សំយោជនានំ អប្បហីនត្តា, ន បុថុជ្ជនភាវតោ. ឯកេកវណ្ណកាលោវ គហេតព្ពោតិ ឯតេន មហិំសាទីនំ រស្សទីឃបិង្គលាទីសុ ឯកេកានេវ គហេត្វា ទស្សេតិ.

តិំសមត្តសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤-៩. មាតុសុត្តាទិវណ្ណនា

១៣៧-១៤២. លិង្គនិយមេន ចេវ ចក្កវាឡនិយមេន ចាតិ ‘‘បុរិសានញ្ហិ មាតុគាមកាលោ, មាតុគាមានញ្ច បុរិសកាលោ’’តិ យថា សត្តសន្តានេ លិង្គនិយមោ នត្ថិ, ឯវំ កទាចិ ឥមស្មិំ ចក្កវាឡេ និព្ពត្តន្តិ, កទាចិ អញ្ញតរស្មិន្តិ ចក្កវាឡនិយមោបិ នត្ថិ. ឯវមេវ ឋិតេ

ចក្កវាឡេ មាតុគាមកាលេ នមាតាភូតបុព្ពោ នត្ថីតិអាទិនា លិង្គនិយមេន ចក្កវាឡនិយមោ ច វេទិតព្ពោ. តេនាហ ‘‘តេសូ’’តិអាទិ.

មាតុសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. វេបុល្លបព្ពតសុត្តវណ្ណនា

១៤៣. ឯកំ អបទានំ អាហរិត្វា ទស្សេតិ ‘‘ឯវំ សំវេគំ ជនេត្វា ភិក្ខូ វិសេសំ បាបេស្សាមី’’តិ. ចតូហេន អារោហន្តិ ចតុយោជនុព្ពេធត្តា. ទ្វិន្នំ ពុទ្ធានន្តិ កកុសន្ធស្ស កោណាគមនស្ស ចាតិ ឥមេសំ ទ្វិន្នំ ពុទ្ធានំ. ‘‘តិវរា រោហិតស្សា សុប្បិយា’’តិ មនុស្សានំ តស្មិំ តស្មិំ កាលេ សមញ្ញា តត្ថ ទេសនាមវសេន ជាតាតិ វេទិតព្ពា, យថា ឯតរហិ មាគធាតិ.

បុន វស្សសតន្តិ បឋមវស្សសតតោ ឧបរិវស្សសតំ ជីវនកោ នាម មនុស្សោ នត្ថិ. បរិហីនសទិសំ កតំ ទេសនាយ. វឌ្ឍិត្វាតិ ទសវស្សាយុកភាវតោ បដ្ឋាយ យាវ អសង្ខ្យេយ្យាយុកភាវា វឌ្ឍិត្វា. ‘‘បរិហីន’’ន្តិ វត្វា តំ បរិហីនភាវំ ទស្សេន្តោ ‘‘កថ’’ន្តិអាទិមាហ. យំ អាយុប្បមាណេសូតិ យត្តកំ អាយុប្បមាណេសូតិ.

វេបុល្លបព្ពតសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ទុតិយវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សារត្ថប្បកាសិនិយា សំយុត្តនិកាយ-អដ្ឋកថាយ

អនមតគ្គសំយុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា.