១. បឋមវគ្គោ

១. តបោកម្មសុត្តវណ្ណនា

១៣៧. ឧរុវេលាយ សមីបេ គាមោ ឧរុវេលគាមោ, តំ ឧរុវេលគាមំ អភិមុខភាវេន សម្មទេវ សព្ពធម្មេ ពុជ្ឈតីតិ អភិសម្ពោធិ, សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ, តេន សមន្នាគតត្តា ច ភគវា អភិសម្ពុទ្ធោតិ វុច្ចតិ. តស្ស បញ្ចចត្តាលីសាយ វស្សេសុ អាទិតោ បន្នរស វស្សានិ បឋមពោធិ, ឥធ បន សត្តាហព្ភន្តរមេវ អធិប្បេតន្តិ អាហ ‘‘អភិសម្ពុទ្ធោ ហុត្វា អន្តោសត្តាហស្មិំ យេវា’’តិ. អសុខភាវេន អញ្ញេហិ កាតុំ អសក្កុណេយ្យត្តា ទុក្ករំ ករោតីតិ ទុក្ករការោ, សោ ឯវ ឥត្ថិលិង្គវសេន ទុក្ករការិកា. តាយ មុត្តោ វតម្ហីតិ ចិន្តេសិ. យទិ ឯវំ កស្មា តំ លោកនាថោ ឆព្ពស្សានិ សមនុយុញ្ជតិ? កម្មបីឡិតវសេន. វុត្តញ្ហេតំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.៣៩.៩២-៩៤) –

‘‘អវចាហំ ជោតិបាលោ, សុគតំ កស្សបំ តទា;

កុតោ នុ ពោធិ មុណ្ឌស្ស, ពោធិ បរមទុល្លភា.

‘‘តេន កម្មវិបាកេន, អចរិំ ទុក្ករំ ពហុំ;

ឆព្ពស្សានុរុវេលាយំ, តតោ ពោធិមបាបុណិំ.

‘‘នាហំ ឯតេន មគ្គេន, បាបុណិំ ពោធិមុត្តមំ;

កុម្មគ្គេន គវេសិស្សំ, បុព្ពកម្មេន វារិតោ’’តិ.

មារេតីតិ វិពាធេតិ. វិបត្តិអាទិសំយោជនញ្ហិ សាធូនំ បរមត្ថតោ មរណំ សច្ចបដិវេធមារណត្តា, បាបតរត្តា បាបតមោតិ បាបិមា. សា ចស្ស បាបតមតា បាបវុត្តិតាយាតិ អាហ ‘‘បាបេ និយុត្តោ’’តិ. អធិបតីតិ កាមាធិបតិ. អប្បហីនកាមរាគេ អត្តនោ វសេ វត្តេតីតិ វសវត្តី. តេសំយេវ កុសលកម្មានំ អន្តំ ករោតីតិ អន្តកោ. វដ្ដទុក្ខតោ អបរិមុត្តបច្ចយត្តា នមុចិ. មត្តានំ បមត្តានំ ពន្ធូតិ បមត្តពន្ធុ.

តបោកម្មាតិ អត្តកិលមថានុយោគតោ. អបរទ្ធោតិ វិរជ្ឈសិ. ‘‘អបរាធោ’’តិបិ អត្ថិ, សោយេវ អត្ថោ. កាយកិលមថំ អនុយុញ្ជន្តោ យេភុយ្យេន អមរត្ថាយ អនុយុញ្ជតិ, សោ ច កម្មវាទីហិ អនុយុញ្ជិយមានោ ទេវត្ថាយ សិយាតិ អាហ ‘‘អមរភាវត្ថាយា’’តិ. សព្ពំ តបន្តិ សព្ពំ អត្តបរិតាបនំ. អត្ថាវហំ ន ភវតិ ពោធិយា អនុបាយត្តា. កិញ្ចស្សាតិ កិញ្ចិ សិយាតិ អត្ថោ. ផិយារិត្តំវ ធម្មនីតិ ធម្មំ វុច្ចតិ វណ្ណុ, សោ ឥធ ‘‘ធម្ម’’ន្តិ វុត្តោ, ធម្មនិ វណ្ណុបទេសេតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘អរញ្ញេ’’តិ. ឧភោសុ បស្សេសុ ផិយាហិ អាកឌ្ឍេយ្យ ចេវ អរិត្តេហិ ឧប្បីឡេយ្យ ច.

សម្មាវាចាកម្មន្តាជីវា គហិតា មគ្គសីលស្ស អធិប្បេតត្តា. សមាធិនោ ហិ គហណេន សម្មាវាយាមសតិសមាធយោ គហិតា ឧបការភាវតោ. បញ្ញាយាតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ. ពុជ្ឈតិ ឯតេនាតិ ពោធោ. មគ្គោតិ អាហ ‘‘ពោធាយាតិ មគ្គត្ថាយា’’តិ. កថំ បន មគ្គំ មគ្គត្ថាយ ភាវេតីតិ អាហ ‘‘យថា ហី’’តិអាទិ. តេន យថា យាគុបចនារម្ភោ យាវទេវ យាគុអត្ថោ, ឯវំ មគ្គភាវនារម្ភោ មគ្គាធិគមត្ថាយាតិ ទស្សេតិ. អារម្ភោតិ ច អរិយមគ្គភាវនាយ ពន្ធាបនំ ទដ្ឋព្ពំ. កេចិ បន ‘‘មគ្គន្តិ អរិយមគ្គំ, ពោធាយាតិ អរហត្តសម្ពោធាយ, ឯវញ្ច កត្វា ‘បត្តោស្មិ បរមសុទ្ធិ’ន្តិ ឥទម្បិ វចនំ សមត្ថិត’’ន្តិ វទន្តិ, អបរេ បន ‘‘សព្ពញ្ញុតញ្ញាណសម្ពោធាយាតិ. សោ ហិ សព្ពស្មាបិ ពោធិតោ ឧត្តរិតរោ’’តិ. និហតោ និព្ពិសេវនភាវំ បាបិតោ. តេនាហ ‘‘បរាជិតោ’’តិ.

តបោកម្មសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ហត្ថិរាជវណ្ណសុត្តវណ្ណនា

១៣៨. អន្ធភាវការកេតិ បចុរជនស្ស ចក្ខុវិញ្ញាណុប្បត្តិនិវារណេន អន្ធភាវការកេ. មហាតមេតិ មហតិ តមសិ. បាសាណផលកេ មហាចីវរំ សីសេ ឋបេត្វាតិ ឯតេន តំ ផលកំ អបស្សាយ និសិន្នោតិ ទស្សេតិ. បធានន្តិ ភាវនំ. បរិគ្គណ្ហមានោតិ សព្ពសោ គណ្ហន្តោ អវិស្សជ្ជេន្តោ, ភាវនំ អនុយុញ្ជន្តោ អនុបុព្ពសមាបត្តិយោ ផលសមាបត្តិញ្ច មនសិករោន្តោតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘ននុ ចា’’តិអាទិ. អរិដ្ឋកោតិ អរិដ្ឋកវណ្ណោ. តេនាហ ‘‘កាឡកោ’’តិ.

ទីឃមទ្ធានន្តិ ចិរតរំ កាលំ. សំសរន្តិ អាសាទនាធិប្បាយេន សញ្ចរន្តោ, អលំ តុយ្ហំ ឯតេន និប្បយោជនន្តិ អធិប្បាយោ. ន ហិ តេន មារស្ស កាចិ អត្ថសិទ្ធីតិ.

ហត្ថិរាជវណ្ណសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. សុភសុត្តវណ្ណនា

១៣៩. សុសំវុតាតិ មគ្គសំវរេន សុដ្ឋុ សំវុតា. សុបិហិតាតិ សុដ្ឋុ បិហិតា. វសានុគាតិ កាយាទិទ្វារវសានុគា វសវត្តិនោ ន ហោន្តិ. ពទ្ធចរាតិ បដិពទ្ធចរិយាតិ.

សុភសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. បឋមមារបាសសុត្តវណ្ណនា

១៤០. ឧបាយមនសិការេនាតិ អនិច្ចាទីសុ អនិច្ចាទិតោ មនសិករណេន. ឧបាយវីរិយេនាតិ អនុប្បន្នាកុសលានំ អនុប្បាទនាយ វិធិនា បវត្តវីរិយេន. ការណវីរិយេនាតិ អនុប្បន្នានុប្បាទនាទិអត្ថស្ស ការណភូតេន វីរិយេន. អនុប្បន្នបាបកានុប្បាទនាទិអត្ថានិ ហិ វីរិយានិ យទត្ថំ ហោន្តិ, តំ អត្ថំ សាធេន្តិយេវាតិ ឯតស្ស អត្ថស្ស ទីបកោ សម្មា-សទ្ទោ. យោនិសោសម្មាសទ្ទេន ហិ ឧបាយការណត្ថទីបកតំ សន្ធាយ ‘‘ឧបាយវីរិយេន ការណវីរិយេនា’’តិ វុត្តំ. អរហត្តផលវិមុត្តិ ឧក្កដ្ឋនិទ្ទេសេន. មារេន ‘‘មយ្ហំ ខោ, ភិក្ខវេ’’តិអាទិកំ ភគវតោ វចនំ សុត្វា វុត្តំ ‘‘អរហត្តំ បត្វាបិ ន តុស្សតី’’តិអាទិ.

កិលេសបាសេនាតិ កិលេសមារស្ស ឧបាយភូតេន. កិលេសមារោ ហិ សត្តេ កាមគុណបាសេហិ និពន្ធតិ, ន បន សយមេវ. តេនាហ ‘‘យេ ទិព្ពា កាមគុណសង្ខាតា’’តិអាទិ. មារពន្ធនេតិ កិលេសមារស្ស ពន្ធនដ្ឋានេ, ភវចារកេតិ អត្ថោ. ន មេ សមណ មោក្ខសីតិ ឥទំ មារោ ‘‘អនុត្តរា វិមុត្តិ អនុប្បត្តា, វិមុត្តា សព្ពបាសេហី’’តិ ច ភគវតោ វចនំ អសទ្ទហន្តោ វទតិ សទ្ទហន្តោបិ វា ‘‘ឯវមយំ បរេសំ សត្តានំ មោក្ខាយ ឧស្សាហំ ន ករេយ្យា’’តិ អត្តនោ កោហញ្ញេ ឋត្វា វទតិ.

បឋមមារបាសសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. ទុតិយមារបាសសុត្តវណ្ណនា

១៤១. អនុបុព្ពគមនចារិកន្តិ គាមនិគមរាជធានីសុ អនុក្កមេន គមនសង្ខាតំ ចារិកំ. ឯវំ ហិ គតេសូតិ ឯវំ តុម្ហេសុ ពហូសុ ឯកជ្ឈំ គតេសុ.

អាទិម្ហិ កល្យាណំ ឯតស្សាតិ អាទិកល្យាណំ, តថា សេសេសុ. សាសនស្ស អាទិ សីលំ មូលកត្តា. តស្ស សមថាទយោ មជ្ឈំ សាសនសម្បត្តិយា វេមជ្ឈភាវតោ. ផលនិព្ពានានិ បរិយោសានំ តទធិគមតោ ឧត្តរិ ករណីយាភាវតោ. សាសនេ សម្មាបដិបត្តិ នាម បញ្ញាយ ហោតិ, តស្សា ច សីលំ សមាធិ ច មូលន្តិ អាហ ‘‘សីលសមាធយោ វា អាទី’’តិ. យស្មា បញ្ញា អនុពោធបដិវេធវសេន ទុវិធា, តស្មា តទុភយំ គណ្ហន្តោ ‘‘វិបស្សនាមគ្គា មជ្ឈ’’ន្តិ អាហ. បញ្ញានិប្ផត្តិ ផលកិច្ចំ, និព្ពានសច្ឆិកិរិយា បន សម្មាបដិបត្តិយា បរិយោសានំ តតោ បរំ កត្តព្ពាភាវតោតិ អាហ ‘‘ផលនិព្ពានានិ បរិយោសាន’’ន្តិ. ផលគ្គហណេន ហិ សឧបាទិសេសនិព្ពានំ គយ្ហតិ, ឥតរេន ឥតរំ, តទុភយវសេន បដិបត្តិយា ឱសានន្តិ អាហ ‘‘ផលនិព្ពានានិ បរិយោសាន’’ន្តិ. ‘‘តស្មាតិហ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាទិមេវ វិសោធេហិ កុសលេសុ ធម្មេសុ. កោ ចាទិ កុសលានំ ធម្មានំ? សីលញ្ច សុវិសុទ្ធំ, ទិដ្ឋិ ច ឧជុកា’’តិ (សំ. និ. ៥.៣៦៩) វចនតោ សីលទិដ្ឋុជុកតាយ មត្ថកភូតា វិបស្សនា, តទធិដ្ឋានា សីលសមាធីតិ ឥមេ តស្ស សាសនស្ស មូលន្តិ អាហ ‘‘សីលសមាធិវិបស្សនា វា អាទី’’តិ. សេសំ វុត្តនយមេវ.

កិញ្ចាបិ អវយវវិនិមុត្តោ សមុទាយោ នត្ថិ, យេសុ បន អវយវេសុ សមុទាយរូបេន អបេក្ខិតេសុ គាថាតិ សមញ្ញា, តំ តតោ ភិន្នំ វិយ កត្វា ទស្សេន្តោ ‘‘ចតុប្បទិកគាថាយ តាវ បឋមបាទោ’’តិអាទិមាហ. បញ្ចបទឆប្បទានំ គាថានំ អាទិបរិយោសានគ្គហណេន ឥតរេ ទុតិយាទយោ តយោ ចត្តារោ វា មជ្ឈន្តិ អវុត្តសិទ្ធមេវាតិ ន វុត្តំ. ឯកានុសន្ធិកសុត្តស្សាតិ ឥទំ ពហុវិភាគំ យថានុសន្ធិនា ឯកានុសន្ធិកំ សុត្តំ សន្ធាយ វុត្តំ, ឥតរស្ស បន តេយេវ ទេសេតព្ពធម្មវិភាគេន អាទិមជ្ឈបរិយោសានភាគា លព្ភន្តិ. និទានន្តិ កាលទេសកបរិសាទិ-អបទិសនលក្ខណាទិកោ អត្ថោ. ឥទមវោចាតិ ឥតិ-សទ្ទោ អាទិអត្ថោ. តេន តទវសេសនិគមនបាឡិំ សង្គណ្ហាតិ. អនេកានុសន្ធីកស្ស សហ និទានេន បឋមោ អនុសន្ធិ អាទិ. សហ និគមនេន បច្ឆិមោ បរិយោសានំ, ឥតរេន មជ្ឈិមន្តិអាទិមជ្ឈបរិយោសានានិ វេទិតព្ពានិ.

សាត្ថកន្តិ អត្ថសម្បត្តិយា សាត្ថកំ កត្វា. សព្យញ្ជនន្តិ ព្យញ្ជនសម្បត្តិយា សព្យញ្ជនំ. សម្បត្តិ ច នាម បរិបុណ្ណព្យញ្ជនតាតិ អាហ ‘‘ព្យញ្ជនេហិ…បេ… ទេសេតា’’តិ. សកលបរិបុណ្ណន្តិ សព្ពសោ បរិបុណ្ណំ សីលាទិបញ្ចធម្មក្ខន្ធបារិបូរិយា. និរុបក្កិលេសំ ទិដ្ឋិមានាទិឧបក្កិលេសាភាវតោ. អវិសេសតោ តិស្សោ សិក្ខា សកលេ សាសនេ ភវន្តិ. ធម្មោតិ បន ព្រហ្មចរិយំ វា សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘កតមេសានំ ខោ, ភន្តេ, ពុទ្ធានំ ភគវន្តានំ ព្រហ្មចរិយំ ចិរដ្ឋិតិកំ អហោសី’’តិអាទីសុ (បារា. ១៨) វិយ. ទុកូលសាណិយា បដិច្ឆន្នា វិយ, ន តុ បាការសេលាទិបដិច្ឆន្នា វិយ. តេន ធម្មនិរុត្តិយា សកលកិលេសានំ បហានានុភាវំ វទតិ. អលាភបរិហានិយា, ន លទ្ធបរិហានិយា. អឌ្ឍុឌ្ឍានីតិ បញ្ចសតាធិកានិ តីណិ បាដិហារិយសហស្សានិ. សាតន្តិ សុខំ.

ទុតិយមារបាសសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. សប្បសុត្តវណ្ណនា

១៤២. សុរាការកានន្តិ បិដ្ឋសុរាយោជនកានំ. កោសលានំ ឥស្សរោតិ កោសលោ, កោសលរាជស្ស អយន្តិ កោសលិកា. បរិភោគបាតីតិ ភត្តបរិភោជនត្ថាយ បាតិ បរិភោគបាតិ. កម្មារុទ្ធនបណាឡិយាតិ កម្មារុទ្ធនបណាឡិមុខេ. ធមមានាយាតិ ធមិយមានាយ. តំ បន យស្មា ភស្តវាតេហិ បូរិតំ នាម ហោតិ, តស្មា ‘‘ភស្តវាតេន បូរិយមានាយា’’តិ វុត្តំ. និយាមភូមិយន្តិ ភគវតោ បដិសល្លានដ្ឋានេ សញ្ចរន្តំ មារំ មំសចក្ខុនាវ ទិស្វា. តេនាហ ‘‘វិជ្ជុលតាលោកេនា’’តិ.

សេយ្យត្ថាយាតិ សេយ្យានិសំសាយ. តេនាហ ‘‘ឋស្សាមី’’តិអាទិ. អត្តសញ្ញតោតិ អត្តភាវេន សំយតោ. តេនាហ ‘‘សំយតត្តភាវោ’’តិ. តំសណ្ឋិតស្សាតិ តស្មិំ ហត្ថបាទកុក្កុច្ចរហិតេ ពុទ្ធមុនិស្មិំ អវដ្ឋិតស្ស. វោស្សជ្ជ ចរេយ្យ តត្ថ សោតិ ឥមិនា ភគវា តំ ព្យាករមានោ វិភិំសិតា ពុទ្ធានំ កិំ ករិស្សតិ ភយាភាវតោ? កេវលំ បន អនដ្ឋវលិកំ ឧប្បីឡេន្តោ វិយ ត្វមេវ អាយាសំ អាបជ្ជិស្សសីតិ មារំ សន្តជ្ជេតិ.

ភេរវាតិ អវីតរាគានំ ភយជនកា. តត្ថាតិ តំនិមិត្តំ. ផលេយ្យាតិ ភិជ្ជេយ្យ. សត្តិសល្លន្តិ សត្តិសង្ខាតំ បុថុសល្លំ. ឧរស្មិំ ចារយេយ្យុន្តិ ផាសុំ វិជ្ឈិតុំ ឋបេយ្យុំ ឧគ្គិរេយ្យុំ. ខន្ធុបធីសូតិ ខន្ធសង្ខាតេសុ ឧបធីសុ. តាណំ ករោន្តិ នាមាតិ តតោ ភយនិមិត្តតោ អត្តនោ តាណំ ករោន្តិ នាម.

សប្បសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. សុបតិសុត្តវណ្ណនា

១៤៣. ឧតុគាហាបនត្ថំ ធោវិត្វា, ន រជោជល្លវិក្ខាលនត្ថំ. តេនាហ ‘‘ពុទ្ធានំ បនា’’តិអាទិ. ធោតបាទកេ គេហេតិ ធោតបាទេហិ អក្កមិតព្ពកេ. វត្តភេទោ នាម នត្ថិ ធម្មស្សាមិភាវតោ. វត្តសីសេ ឋត្វា ធោវន្តិ អញ្ញេសំ ទិដ្ឋានុគតិអាបជ្ជនត្ថំ. សោប្បបរិគ្គាហកេនាតិ ឯត្ថ សោប្បំ នាម និទ្ទាយ អន្តរន្តរា បវត្តកិរិយមយចិត្តប្បវត្តិរហិតា និរន្តរភវង្គសន្តតីតិ តំ សភាវតោ បយោជនតោ កាលបរិច្ឆេទតោ បរិគ្គាហកំ ឧបរិនិទ្ទេសសតិសម្បជញ្ញំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘សោប្បបរិគ្គាហកេន សតិសម្បជញ្ញេនា’’តិ. កេចិ បន ‘‘និទ្ទាសោប្បនា’’តិ វទន្តិ, តំ ភគវតោ សោប្បំ ហីឡេន្តោ វទតិ.

កិំ នូតិ ឯត្ថំ កិន្តិ ហេតុនិស្សក្កេ បច្ចត្តវចនន្តិ អាហ ‘‘កស្មា នុ សុបសី’’តិ? ទុព្ភគោ វុច្ចតិ និស្សិរិកោ ភិន្នភគោ, សោ បន មតសទិសោ វិសញ្ញិសទិសោ ច ហោតីតិ អាហ ‘‘មតោ វិយ វិសញ្ញី វិយ ចា’’តិ.

អាទិនាតិ អាទិ-សទ្ទេន ‘‘ពាហិរស្ស ឧបាទាយ អដ្ឋារសា’’តិអាទិនា (វិភ. ៨៤២) អាគតំ តណ្ហាកោដ្ឋាសំ សង្គណ្ហាតិ. តត្ថ តត្ថ វិសត្តតាយាតិ តម្មិំ តស្មិំ អារម្មណេ វិសេសតោ អាសត្តភាវេន. វិសស្ស ទុក្ខនិព្ពត្តកកម្មស្ស ហេតុភាវតោ វិសមូលតា វិសំ វា ទុក្ខទុក្ខាទិភូតវេទនា មូលំ ឯតស្សាតិ វិសមូលា, តណ្ហា. តស្ស រូបាទិកស្ស ទុក្ខស្ស បរិភោគោ, ន អមតស្សាតិ វិសបរិភោគតា. កត្ថចិ នេតុន្តិ កត្ថចិ ភវេ សព្ពថា នេតុំ? បរិក្ខយាតិ សព្ពសោ ខីណត្តា. តុយ្ហំ កិំ ឯត្ថាតិ សព្ពុបធិបរិក្ខយា សុទ្ធស្ស មម បដិបត្តិយំ តុយ្ហំ កិំ ឧជ្ឈាយនំ? កេវលំ វិឃាតោយេវ តេតិ ទស្សេតិ.

សុបតិសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. នន្ទតិសុត្តវណ្ណនា

១៤៤. អដ្ឋមំ ឧត្តានត្ថមេវ.

នន្ទតិសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. បឋមអាយុសុត្តវណ្ណនា

១៤៥. បណ្ណាសំ វា វស្សានិ ជីវតិ វស្សសតតោ ឧបរិ សេយ្យថាបិ ថេរោ អនុរុទ្ធោ. សដ្ឋិ វា វស្សានិ សេយ្យថាបិ ថេរោ ពាកុលោ. បដិហរិត្វា បច្ចនីកភាវេ សាតំ សុខំ ឯតស្សាតិ បច្ចនីកសាតោ, តព្ភាវោ បច្ចនីកសាតតា, តាយ. អភិភវិត្វា អភាសិ បដិវចនំ ជានមានោវ.

ន ហីឡេយ្យ ន ជិគុច្ឆេយ្យ. ឯវន្តិ សោ ទារកោ វិយ កិញ្ចិ អចិន្តេន្តោ សប្បុរិសោ ចរេយ្យ, ឯវំ ហិស្ស ចិត្តទុក្ខំ ន ហោតីតិ អធិប្បាយោ. បជ្ជលិតសីសោ វិយ ចរេយ្យាតិ យថា បជ្ជលិតសីសោ បុរិសោ អញ្ញំ កិញ្ចិ អកត្វា តស្សេវ វូបសមាយ វាយមេយ្យ, ឯវំ សប្បុរិសោ អាយុំ បរិត្តន្តិ ញត្វា តេនេវ នយេន សព្ពសង្ខារគតំ អនិច្ចំ, អនិច្ចត្តា ឯវ ទុក្ខំ, អនត្តាតិ វិបស្សនម្បិ ឱតរិត្វា តំ ឧស្សុក្កាបេន្តោបិ សង្ខារវិគមាយ ចរេយ្យ បដិបជ្ជេយ្យ.

បឋមអាយុសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. ទុតិយអាយុសុត្តវណ្ណនា

១៤៦. នេមីវាតិ នេមិសីសេន ចក្កំ វទតិ. កុព្ពរំ អនុបរិយាយតីតិ កុព្ពរំ អនុបរិវត្តតិ. តថាភូតោ បន សោ តំ អជហន្តោវាតិ អាហ ‘‘ន វិជហតី’’តិ. អាយុ អនុបរិយាយតីតិ មច្ចានំ អាយុ គតម្បិ បច្ចាគច្ឆតីតិ ភគវតោ បដាណិ ហុត្វា វទតិ, ភគវា បន តំ អភិភវិត្វា ‘‘អច្ចយន្តិ អហោរត្តា’’តិអាទិនា អាយុនោ អច្ចយគមនមរណតំយេវ បវេទេសិ.

ទុតិយអាយុសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បឋមវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.