៣. សេរីសុត្តវណ្ណនា

១០៤. យំ ទានំ ទេមីតិ យំ ទេយ្យធម្មំ បរស្ស ទេមិ. តស្ស បតិ ហុត្វាតិ តព្ពិសយំ លោភំ សុដ្ឋុ អភិភវន្តោ តស្ស អធិបតិ ហុត្វា ទេមិ តេន អនាកឌ្ឍនីយត្តា. ‘‘ន ទាសោ ន សហាយោ’’តិ វត្វា តទុភយំ អន្វយតោ ព្យតិរេកតោ ទស្សេតុំ ‘‘យោ ហី’’តិអាទិ វុត្តំ. ទាសោ ហុត្វា ទេតិ តណ្ហាយ ទាសព្យស្ស ឧបគតត្តា. សហាយោ ហុត្វា ទេតិ តស្ស បិយភាវាវិស្សជ្ជនតោ. សាមី ហុត្វា ទេតិ តណ្ហាទាសព្យតោ អត្តានំ មោចេត្វា អភិភុយ្យ បវត្តនតោ. សាមិបរិភោគសទិសា ហេតស្សាយំ បវត្តតីតិ.

អថ វា យោ ទានសីលតាយ ទាយកោ បុគ្គលោ, សោ ទានេ បវត្តិភេទេន ទានទាសោ ទានសហាយោ ទានបតីតិ តិប្បការោ ហោតីតិ ទស្សេតិ. តទស្ស តិប្បការតំ វិភជិត្វា ទស្សេតុំ ‘‘យោ ហី’’តិអាទិ វុត្តំ. ទាតព្ពដ្ឋេន ទានំ, អន្នបានាទិ. តត្ថ យំ អត្តនា បរិភុញ្ជតិ តណ្ហាធិបន្នតាយ, តស្ស វសេ វត្តនតោ ទាសោ វិយ ហោតិ. យំ បរេសំ ទីយតិ, តត្ថបិ អន្នបានសាមញ្ញេន ឥទំ វុត្តំ ‘‘ទានសង្ខាតស្ស ទេយ្យធម្មស្ស ទាសោ ហុត្វា ទេតី’’តិ. សហាយោ ហុត្វា ទេតិ អត្តនា បរិភុញ្ជិតព្ពស្ស បរេសំ ទាតព្ពស្ស ច សមសមដ្ឋបនេន. បតិ ហុត្វា ទេតិ សយំ ទេយ្យធម្មស្ស វសេ អវត្តិត្វា តស្ស អត្តនោ វសេ វត្តាបនតោ.

អបរោ នយោ – យោ អត្តនា បណីតំ បរិភុញ្ជិត្វា បរេសំ និហីនំ ទេតិ, សោ ទានទាសោ នាម តន្និមិត្តនិហីនភាវាបត្តិតោ. យោ យាទិសំ អត្តនា បរិភុញ្ជតិ, តាទិសមេវ បរេសំ ទេតិ, សោ ទានសហាយោ នាម តន្និមិត្តនិហីនាធិកភាវវិស្សជ្ជនេន សទិសភាវាបត្តិតោ. យោ អត្តនា និហីនំ បរិភុញ្ជិត្វា បរេសំ បណីតំ ទេតិ, សោ ទានបតិ នាម តន្និមិត្តសេដ្ឋភាវប្បត្តិតោ. កម្មសរិក្ខកោ ហិ វិបាកោ, តស្មា ទេវបុត្តោ ‘‘ទានបតី’’តិ វទន្តោ ‘‘អហំ តាទិសោ អហោសិ’’ន្តិ ទស្សេតិ.

‘‘ចតូសុ ទ្វារេសុ ទានំ ទីយិត្ថា’’តិ បាឡិយំ សង្ខេបតោ វុត្តមត្ថំ វិត្ថារេត្វា ទស្សេតុំ ‘‘តស្ស កិរា’’តិអាទិ វុត្តំ. ទានន្តិ យិដ្ឋំ, តញ្ច ខោ សព្ពសាធារណវសេន កតន្តិ អាហ ‘‘សមណ …បេ… យាចកាន’’ន្តិ. បព្ពជ្ជូបគតាតិ យំ កិញ្ចិ បព្ពជ្ជំ ឧបគតា. ភោវាទិនោតិ ជាតិមត្តព្រាហ្មណេ វទតិ. នាលត្ថ ពុទ្ធសុញ្ញត្តា តទា លោកស្ស. ទុគ្គតាតិ ទុក្ខជីវិកកប្បកា កសិរវុត្តិកា. តេនាហ ‘‘ទលិទ្ទមនុស្សា’’តិ. កសិវាណិជ្ជាទិជីវិកំ អនុដ្ឋាតុំ អសមត្ថា ឥធ ‘‘កបណា’’តិ អធិប្បេតាតិ អាហ ‘‘កាណកុណិអាទយោ’’តិ. បថាវិនោតិ អទ្ធិកា. វនិព្ពកាតិ ទាយកានំ គុណកិត្តនកម្មផលកិត្តនវសេន យាចកា សេយ្យថាបិ នគ្គាទយោ. តេនាហ ‘‘ឥដ្ឋំ ទិន្ន’’ន្តិអាទិ. បសតមត្តន្តិ វីហិតណ្ឌុលាទិវសេន វុត្តំ. សរាវមត្តន្តិ យាគុភត្តាទិវសេន. យថា គាមលាភោ គាមេ ឧប្បជ្ជនកោ អាយលាភោ, ឯវំ តត្ថ ទ្វារលាភោតិ អាហ ‘‘តត្ថ ឧប្បជ្ជនកសតសហស្សេ’’តិ. មហន្តតរំ ទានំ អទំសុ អញ្ញស្សបិ ធនស្ស វិនិយោគំ គតត្តា. តំ សន្ធាយាតិ តំ មហន្តតរំ ទានំ កតំ សន្ធាយ. រញ្ញោ ហិ តត្ថ ទានំ ឥត្ថាគារស្ស ទានេន មហតា អភិភូតំ វិយ បដិនិវត្តំ ហោតីតិ អាហ ‘‘បដិនិវត្តី’’តិ. កោចីតិ ភុម្មត្ថេ បច្ចត្តវចនំ. តេនាហ ‘‘កត្ថចី’’តិ. អនេកវស្សសហស្សាយុកកាលេ តស្ស ឧប្បន្នត្តា អសីតិវស្សសហស្សានិ សោ រាជា ទានមទាសីតិ.

សេរីសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.