៧. អទ្ធវគ្គោ

១. នាមសុត្តវណ្ណនា

៦១. នាមន្តិ សាមញ្ញនាមាទិភេទំ នាមំ. សព្ពន្តិ សព្ពំ បញ្ញត្តិបថំ សព្ពំ ញេយ្យបវត្តិបថំ. អទ្ធភវីតិ កាមំ បាឡិយំ អតីតកាលនិទ្ទេសោ កតោ, តំ បន លក្ខណមត្តំ. អភិភវតិ អនុបតតីតិ ឯតេន អភិភវោ អនុបតនំ បវត្តិ ឯវាតិ ទស្សេតិ. តំ បនស្ស អភិភវនំ អប្បវិសយេ អនាមសិត្វា មហាវិសយានំ វសេន ទស្សេន្តោ ‘‘ឱបបាតិកេន វា’’តិអាទិមាហ. តស្ស នាមំ ហោតីតិ តស្ស រុក្ខបាសាណាទិកស្ស អនាមកោឥច្ចេវ សមញ្ញា ហោតិ, តថា នំ សញ្ជានន្តីតិ អត្ថោ.

នាមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ចិត្តសុត្តវណ្ណនា

៦២. យេ ចិត្តស្ស វសំ គច្ឆន្តីតិ យេ អបរិញ្ញាតវត្ថុកា, តេសំយេវ. អនវសេសបរិយាទានន្តិ អនវសេសគ្គហណំ. ន ហិ បរិញ្ញាតក្ខន្ធា បហីនកិលេសា ចិត្តស្ស វសំ គច្ឆន្តិ, តំ អត្តនោ វសេ វត្តេន្តិ.

ចិត្តសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. តណ្ហាសុត្តវណ្ណនា

៦៣. តតិយេ ‘‘សព្ពេវ វសមន្វគូ’’តិ យេ តណ្ហាយ វសំ គច្ឆន្តិ, តេសំ ឯវ អនវសេសបរិយាទានន្តិ ឥមមត្ថំ ‘‘ឯសេវ នយោ’’តិ ឥមិនា អតិទិស្សតិ.

តណ្ហាសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. សំយោជនសុត្តវណ្ណនា

៦៤. កិំ សុ សំយោជនោតិ សូតិ និបាតមត្តន្តិ អាហ ‘‘កិំ-សំយោជនោ’’តិ? វិចរន្តិ ឯតេហីតិ វិចារណា, បាទា. ពហុវចនេ ហិ វត្តព្ពេ ឯកវចនំ កតំ. តស្សាតិ លោកស្ស.

សំយោជនសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. ពន្ធនសុត្តវណ្ណនា

៦៥. ចតុត្ថេ អាគតអត្ថោ ឯវ អនន្តរេបិ វុត្តោ, ព្យញ្ជនមេវ នានន្តិ អាហ ‘‘បញ្ចមេបិ ឯសេវ នយោ’’តិ.

ពន្ធនសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. អត្តហតសុត្តវណ្ណនា

៦៦. ‘‘កេនស្សុព្ភាហតោ’’តិ បាឋោតិ អធិប្បាយេន ‘‘សុ-ការោ និបាតមត្ត’’ន្តិ អាហ, ‘‘កេនស្សព្ភាហតោ’’តិ បន បាឋេ ឧ-ការលោបេន បទសន្ធិ. ឥច្ឆាធូបាយិតោតិ អសម្បត្តវិសយិច្ឆាលក្ខណាយ តណ្ហាយ សន្តាបិតោ ទឌ្ឍោ. តេនាហ ‘‘ឥច្ឆាយ អាទិត្តោ’’តិ.

អត្តហតសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. ឧឌ្ឌិតសុត្តវណ្ណនា

៦៧. ឧល្លង្ឃិតោតិ ឧព្ពន្ធិត្វា លង្ឃិតោ. សទ្ទាទីសូតិ សទ្ទាទិនាគទន្តេសុ សោតាទីនិ ឧឌ្ឌិតានិ តណ្ហារជ្ជុនា ទឡ្ហពន្ធនេន ពទ្ធត្តា តទនតិវត្តនតោ. លោកោតិ អាយតនលោកោ. តថា អត្ថយោជនាយ កតត្តា ខន្ធាទិលោកវសេនបិ យោជនា កាតព្ពា. ន ទូរំ អនន្តរភវកត្តា. ចុតិចិត្តអន្តរិតត្តា ឯកចិត្តន្តរភវស្ស កម្មស្ស អពុជ្ឈនំ, ឯវំ សន្តេ កស្មា សត្តា ន ពុជ្ឈន្តីតិ អាហ ‘‘ពលវតិយា’’តិអាទិ.

ឧឌ្ឌិតសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. បិហិតសុត្តវណ្ណនា

៦៨. បញ្ហោតិ ញាតុំ ឥច្ឆិតោ អត្ថោ. បុច្ឆិតោតិ សត្តមសុត្តេ គាថាយ បុរិមទ្ធំ បច្ឆិមទ្ធំ, បច្ឆិមំ បុរិមំ កត្វា អដ្ឋមសុត្តេ ទេវតាយ បុច្ឆិតត្តា វុត្តំ ‘‘ហេដ្ឋុបរិយាយវសេន បុច្ឆិតោ’’តិ. បុច្ឆានុរូបំ វិស្សជ្ជនន្តិ អវុត្តម្បិ សិទ្ធមេតន្តិ អនាហដំ.

បិហិតសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. ឥច្ឆាសុត្តវណ្ណនា

៦៩. នវមេ វិនយាយាតិ វិនយេន. ករណត្ថេ ហិ ឥទំ សម្បទានវចនំ. កិស្សស្សូតិ កិស្ស, សុ-ការោ និបាតមត្តំ. សព្ពំ ឆិន្ទតិ ពន្ធនន្តិ សព្ពំ ទសវិធម្បិ សំយោជនំ សមុច្ឆិន្ទតិ. ន ហិ តំ កិញ្ចិ កិលេសពន្ធនំ អត្ថិ, យំ អសមុច្ឆិន្នំ ហុត្វា ឋិតំ អស្សា តណ្ហាយ សមុច្ឆិន្នាយ. ស្វាយមត្ថោ សុវិញ្ញេយ្យោតិ អាហ ‘‘សព្ពំ ឧត្តានមេវា’’តិ.

ឥច្ឆាសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. លោកសុត្តវណ្ណនា

៧០. កិស្មិន្តិ កិស្មិំ សតិ? តស្ស បន សន្តភាវោ ឧប្បត្តិវសេនេវាតិ អាហ ‘‘កិស្មិំ ឧប្បន្នេ’’តិ? លោកោ ឧប្បន្នោតិ វុច្ចតិ អនុបាទានត្តា លោកសមញ្ញាយ. ឆសូតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ សន្ថវន្តិ អធិកសិនេហំ ករោតិ អធិកសិនេហវត្ថុភាវតោ អជ្ឈត្តិកាយតនានំ. ឧបាទាយាតិ បុព្ពកាលកិរិយា អបរកាលកិរិយំ អបេក្ខតីតិ វចនសេសវសេន កិរិយាបទំ គហិតំ ‘‘បវត្តតី’’តិ. កិំ បន បវត្តតិ? លោកោ, លោកសមញ្ញាតិ អត្ថោ. ឆសូតិ ឥទំ និមិត្តត្ថេ ភុម្មំ. ឆឡាយតននិមិត្តញ្ហិ សព្ពទុក្ខំ. អយន្តិ សត្តលោកោ. ឧប្បន្នោ នាម ហោតិ ឆឡាយតនំ នាម មូលំ សព្ពទុក្ខានន្តិ កត្វា. ពាហិរេសុ អាយតនេសុ សន្ថវំ ករោតិ វិសេសតោ រូបាទីនំ តណ្ហាវត្ថុកត្តា. យស្មា ចក្ខាទីនំ សន្តប្បនវសេន រូបាទីនំ បរិគ្គហិតត្តា លោកស្ស និសេវិតាយ សំវត្តតិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘ឆន្នំ…បេ… វិហញ្ញតី’’តិ.

លោកសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

អទ្ធវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.