៣. នត្ថិបុត្តសមសុត្តវណ្ណនា

១៣. បុត្តបេមំ បុត្តគ្គហណេន គហិតំ ឧត្តរបទលោបេនាតិ អាហ ‘‘បុត្តបេមសម’’ន្តិ. គោសមិតន្តិ គោហិ សមំ កតំ. តេនាហ ‘‘គោហិ សម’’ន្តិ. សូរិយស្ស សមាតិ សូរិយសមា. អវយវសម្ពន្ធេ ចេតំ សាមិវចនំ. អវយវោ ចេត្ថ អាភា ឯវាតិ វិញ្ញាយតិ ‘‘អនន្តរំ អាភា’’តិ វុច្ចមានត្តាតិ អាហ ‘‘សូរិយាភាយ សមា’’តិអាទិ. មហោឃភាវេន សរន្តិ សវន្តីតិ សរា, មហន្តា ជលាសយា. សព្ពេ តេ សមុទ្ទបរមា ឱរិមជនេហិ អទិដ្ឋបរតីរត្តា តស្ស.

នត្ថិ អត្តសមំ បេមន្តិ គាថាយ បឋមគាថាយំ វុត្តនយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ. អត្តបេមេន សមំ បេមំ នាម នត្ថីតិ អយមត្ថោ. អនុទកកន្តារេ ឃម្មសន្តាបំ អសហន្តិយា អង្កេ ឋបិតបុត្តកំ កន្ទន្តំ ភូមិយំ និបជ្ជាបេត្វា តស្ស ឧបរិ ឋត្វា មតឥត្ថិវត្ថុនា ទីបេតព្ពំ. តេនាហ – ‘‘មាតាបិតាទយោ ហិ ឆឌ្ឌេត្វាបិ បុត្តធីតាទយោ’’តិ. តថា ចាហ –

‘‘សព្ពា ទិសា អនុបរិគម្ម ចេតសា,

នេវជ្ឈគា បិយតរមត្តនា ក្វចិ;

ឯវំ បិយោ បុថុ អត្តា បរេសំ,

តស្មា ន ហិំសេ បរមត្តកាមោ’’តិ. (សំ. និ. ១.១១៩; ឧទា. ៤១; នេត្តិ. ១១៣);

ធញ្ញេន សមំ ធនំ នាម នត្ថិ, យស្មា តប្បដិពទ្ធា អាហារូបជីវីនំ សត្តានំ ជីវិតវុត្តិ. តថារូបេ កាលេតិ ទុព្ភិក្ខកាលេ. ឯកទេសំយេវ ឱភាសន្តីតិ ឯកស្មិំ ខណេ ចតូសុ មហាទីបេសុ ឱភាសំ ផរិតុំ អសមត្ថត្តា សូរិយស្សបិ, បគេវ ឥតរេសំ. ពោធិសត្តស្ស ឧទយព្ពយស្ស ញាណានុភាវេន សកលជាតិខេត្តំ ឯកាលោកំ អហោសីតិ អាហ ‘‘បញ្ញា…បេ… សក្កោតី’’តិ. តមំ វិធមតីតិ បុព្ពេនិវាសញាណាទយោ បញ្ញា យត្ថ បវត្តន្តិ, តមនវសេសំ ព្យាបេត្វា ឯកប្បហារេន បវត្តនតោ. ‘‘វុដ្ឋិយា បន បវត្តមានាយ យាវ អាភស្សរភវនា’’តិ បចុរវសេន វុត្តំ.

នត្ថិបុត្តសមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.