ចោទនាកណ្ឌំ

អនុវិជ្ជកកិច្ចវណ្ណនា

៣៦០-១. ឥទានិ អារទ្ធន្តិ សម្ពន្ធោ. ឯកោ ភិក្ខុ ឯកេន មាតុគាមេនាតិ យោជនា. សោតិ បស្សន្តោ ភិក្ខុ. តន្តិ និក្ខមន្តំ បវិសន្តំ វា ភិក្ខុំ. ឥតរោតិ ចុទិតកោ. តស្សាតិ ចោទកស្ស. ន ឧបេតីតិ ន ឧបគច្ឆតិ. ន បដិជានាតីតិ ន បដិស្សវំ ករោតិ. ឯត្ថាតិ មាតុគាមេន និក្ខមន្តបវិសន្តដ្ឋានេ. យន្តិ កម្មំ. តេនាតិ ចោទកេន. តស្សាតិ ចោទកស្ស វចនេនាតិ សម្ពន្ធោ. ឥតរោតិ ចុទិតកោ. អសុទ្ធបរិសង្កិតោតិ អសុទ្ធាយ អដ្ឋានេ ឧប្បន្នាយ បរិសង្កាយ បរិសង្កិតោ. តទត្ថំ ទស្សេតិ ‘‘អមូលកបរិសង្កិតោ’’តិ ឥមិនា. តស្ស បុគ្គលស្សាតិ ចុទិតកស្ស បដិញ្ញាយាតិ សម្ពន្ធោ. សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ អនុវិជ្ជកកិច្ចេសុ.

ឥតិ អនុវិជ្ជកកិច្ចវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.

ចោទកបុច្ឆាវិស្សជ្ជនា

៣៦២-៣. សច្ចេ ច អកុប្បេ ចាតិ បធានំ សម្ពន្ធដ្ឋានំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បតិដ្ឋាតព្ព’’ន្តិ. ‘‘យ’’ន្តិអាទិនា សច្ចេ បតិដ្ឋាតព្ពភាវំ ទស្សេតិ. យន្តិ កម្មំ. ‘‘ន ចា’’តិអាទិនា អកុប្បេ បតិដ្ឋាតព្ពភាវំ ទស្សេតិ. ឱតិណ្ណញ្ចាតិ វិនិច្ឆយំ ឱតិណ្ណញ្ច. ‘‘វចន’’ន្តិ ឥមិនា ឱតិណ្ណានោតិណ្ណសរូបំ ទស្សេតិ. តត្រាតិ បុរិមវចនាបេក្ខំ. ‘‘ឱតិណ្ណានោតិណ្ណំ ជានិតព្ព’’ន្តិ វចនេតិ ហិ អត្ថោ. ចោទកស្ស បមាណន្តិ ‘‘ធម្មោ’’តិ វា ‘‘អធម្មោ’’តិ វា ‘‘ពាលោ’’តិ វា ‘‘បណ្ឌិតោ’’តិ វា ចោទកស្ស បមាណំ. ចុទិតកស្ស បមាណន្តិ ធម្មចុទិតកោ នុ ខោ, នោតិ ចុទិតកស្ស បមាណំ. អនុវិជ្ជកស្ស បមាណន្តិ សក្កា នុ ខោ វិនិច្ឆិតុំ, នោតិ អនុវិជ្ជកស្ស បមាណំ. អនុវិជ្ជកោ វត្តព្ពោតិ សម្ពន្ធោ. យេន ធម្មេនាតិអាទីសុ ធម្មាទីនំ សរូបំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ធម្មោតិ ភូតំ វត្ថូ’’តិអាទិ. ឯតេន ធម្មេន ច ឯតេន វិនយេន ច ឯតេន សត្ថុសាសនេន ចាតិ យោជនា. តស្មា អនុវិជ្ជកេន វូបសមេតព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ. ឯត្ថាតិ អនុវិជ្ជកស្ស បដិបជ្ជិតព្ពដ្ឋានេ.

អវញ្ញន្តិ អវជាននំ. ឥមេតិ ថេរា. ‘‘ខតត្តា’’តិ ឥមិនា អត្តនាវ អត្តា ខញ្ញតីតិ ខតោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ឧបហនិយន្តីតិ ឧបហតានិ, ឧបហតានិ ឥន្ទ្រិយានិ អនេនាតិ ឧបហតិន្ទ្រិយោ. ‘‘បញ្ញាយ អភាវតោ’’តិ ឥមិនា ទុម្មេធោតិ ឯត្ថ ទុសទ្ទោ អភាវត្ថោ, មេធាសទ្ទោ បញ្ញាបរិយាយោតិ ទស្សេតិ. នត្ថិ មេធា ឯតស្សាតិ ទុម្មេធោតិ និព្ពចនំ កាតព្ពំ. ខតោ…បេ… ទុម្មេធោ សោ អនុវិជ្ជកោ ឧបគច្ឆតីតិ យោជនា. តស្មាតិ យស្មា ឧបគច្ឆតិ, តស្មា វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ. តស្សាតិ បាឋស្ស, គាថាយ វា. វិត្ថារំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ចុទិតកចោទកេសុ ហី’’តិអាទិ. ឧភោបេតេតិ ឧភោបិ ឯតេ អាមិសបុគ្គលនិស្សយេ. ធម្មោតិ សាសនធម្មោ. ឥតីតិ អយមត្ថោ.

ឧបកណ្ណកំ ជប្បតីតិ ឯត្ថ កណ្ណស្ស សមីបំ ឧបកណ្ណំ, តទេវ ឧបកណ្ណកន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឯវំ កថេហី’’តិអាទិ. ‘‘កណ្ណមូលេ’’តិ ឥមិនា ឧបកណ្ណកន្តិ ឯត្ថ ឧបសទ្ទស្ស សមីបត្ថំ ទស្សេតិ. មន្តេតីតិ កថេតិ. ឥមិនា ជប្បធាតុយា កថនត្ថំ ទស្សេតិ. ជិម្ហំ បេក្ខតីតិ ឯត្ថ ជិម្ហសទ្ទោ កុដិលវាចកោ, កុដិលំ នាម អត្ថតោ ឥធ ទោសោតិ អាហ ‘‘ទោសមេវា’’តិ.

កថានុសន្ធីតិ ចុទិតកអនុវិជ្ជកានំ កថាយ អនុសន្ធិ. វិនិច្ឆយានុសន្ធីតិ អនុវិជ្ជកេន កតស្ស អាបត្តានាបត្តិវិនិច្ឆយស្ស អនុសន្ធិ. សព្ពត្ថាតិ ចោទនាកណ្ឌេ.

ឥតិ ចោទនាកណ្ឌវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.