២. អជបាលកថា

៤. ន ភគវាតិ ឯត្ថ នការោ ‘‘ឧបសង្កមី’’តិ បទេន យោជេតព្ពោ, ន ឧបសង្ខមីតិ ហិ អត្ថោ. តម្ហា សមាធិម្ហាតិ តតោ អរហត្តផលសមាបត្តិសមាធិតោ. អនន្តរមេវ អនុបសង្កមនំ ឧបមាយ អាវិករោន្តោ អាហ ‘‘យថា បនា’’តិអាទិ. ឥច្ចេវំ វុត្តំ ន ហោតីតិ យោជនា. ឥទន្តិ ឥទំ អត្ថជាតំ. ឯត្ថាតិ ‘‘ភុត្វា សយតី’’តិ វាក្យេ. ឯវន្តិ ឧបមេយ្យជោតកោ. ឥធាបីតិ ឥមិស្សំ ‘‘អថ ខោ ភគវា’’តិអាទិបាឡិយម្បិ. ឥទន្តិ អយមត្ថោ ទីបិតោ ហោតីតិ យោជនា. ឯត្ថាតិ ‘‘អថ ខោ ភគវា’’តិអាទិបាឋេ.

អបរានិបីតិ បល្លង្កសត្តាហតោ អញ្ញានិបិ. តត្រាតិ ‘‘អបរានិបី’’តិអាទិវចនេ. ភគវតិ និសិន្នេ សតីតិ យោជនា. កិរសទ្ទោ វិត្ថារជោតកោ. កិំ នុ ខោតិ បរិវិតក្កនត្ថេ និបាតោ. ឯកច្ចានន្តិ អប្បេសក្ខានំ ឯកច្ចានំ. តាសន្តិ ទេវតានំ. ពលាធិគមដ្ឋានន្តិ ពលេន តេជសា អធិគមដ្ឋានំ. អនិមិសេហីតិ ឧម្មិសេហិ. សត្តាហន្តិ កម្មត្ថេ ចេតំ ឧបយោគវចនំ, អច្ចន្តសំយោគេ វា. ឯវញ្ហិ សតិ ‘‘កាល’’ន្តិ កម្មំ វេទិតព្ពំ. តំ ឋានន្តិ អនិមិសេហិ អក្ខីហិ ឱលោកិយមានដ្ឋានំ. អថាតិ អនិមិសសត្តាហស្ស អនន្តរេ. រតនចង្កមេតិ រតនមយេ ចង្កមេ. តំ ឋានន្តិ ចង្កមដ្ឋានំ. តតោតិ ចង្កមសត្តាហតោ. រតនឃរន្តិ រតនមយំ គេហំ. តត្ថាតិ រតនឃរេ អភិធម្មបិដកំ វិចិនន្តោតិ សម្ពន្ធោ. ឯត្ថាតិ រតនឃរេ, អភិធម្មបិដកេ វា, និទ្ធារណេ ចេតំ ភុម្មវចនំ. តំ ឋានន្តិ អភិធម្មបិដកវិចិននដ្ឋានំ.

ឯវន្តិអាទិ បុព្ពវចនស្ស និគមវសេន បច្ឆិមវចនស្ស អនុសន្ធិនិទស្សនំ. តេនាតិ អជបាលានំ និសីទនការណេន. អស្សាតិ និគ្រោធស្ស. ‘‘អជបាលនិគ្រោធោត្វេវ នាម’’ន្តិ ឥមិនា ឧបចារវសេន នាមលភនំ ទស្សេតិ. អជបា ព្រាហ្មណា លន្តិ និវាសំ គណ្ហន្តិ ឯត្ថាតិ អជបាលោ, ឧណ្ហកាលេ វា អន្តោបវិដ្ឋេ អជេ អត្តនោ ឆាយាយ បាលេតីតិ អជបាលោ, អជបាលោ ច សោ និគ្រោធោ ចេតិ អជបាលនិគ្រោធោតិ វចនត្ថានិបិ បករណន្តរេសុ (ឧទា. អដ្ឋ. ៤) ទស្សិតានិ. តត្រាបីតិ អជបាលនិគ្រោធេបិ. ពោធិតោតិ ពោធិរុក្ខតោ. ឯត្ថាតិ អជបាលនិគ្រោធេ. ភគវតិ និសិន្នេតិ យោជនា. តត្ថាតិ ‘‘អថ ខោ អញ្ញតរោ’’តិអាទិវចនេ. សោតិ ព្រាហ្មណោ. ទិដ្ឋមង្គលិកោ នាមាតិ ទិដ្ឋសុតមុតសង្ខាតេសុ តីសុ មង្គលិកេសុ ទិដ្ឋមង្គលិកោ នាម កិរាតិ អត្ថោ. ‘‘មានវសេន…បេ… វុច្ចតី’’តិ ឥមិនា ‘‘ហុំហុ’’ន្តិ ករោតីតិ ហុំហុង្កោ, ហុំហុង្កោ ជាតិ សភាវោ ឥមស្សាតិ ហុំហុង្កជាតិកោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ.

តេនាតិ ព្រាហ្មណេន. សិខាប្បត្តន្តិ អគ្គប្បត្តំ. តស្សាតិ ឧទានស្ស. យោតិ បុគ្គលោ, បដិជានាតីតិ សម្ពន្ធោ. ‘‘ន ទិដ្ឋមង្គលិកតាយា’’តិ ឥមិនា អវធារណផលំ ទស្សេតិ. ‘‘ពាហិតបាបធម្មត្តា’’តិ ឥមិនា ពាហិតោ បាបោ ធម្មោ អនេនាតិ ពាហិតបាបធម្មោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘ហុំហុង្ការបហានេនា’’តិ ឥមិនា នត្ថិ ហុំហុង្ការោ ឥមស្សាតិ និហុំហុង្កោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. រាគាទិកសាវាភាវេនាតិ ឥមិនា នត្ថិ រាគាទិកសាវោ ឥមស្សាតិ និក្កសាវោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘ភាវនានុយោគយុត្តចិត្តតាយា’’តិ ឥមិនា យតំ អនុយុត្តំ អត្តំ ចិត្តំ ឥមស្សាតិ យតត្តោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ឯត្ថ ហិ យតសទ្ទោ វីរិយវាចកោ, យតធាតុយា និប្ផន្នោ, អត្តសទ្ទោ ចិត្តបរិយាយោ. យតសទ្ទស្ស យមុធាតុយា ច និប្ផន្នភាវំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘សីលសំវរេន វា’’តិអាទិ. ‘‘សញ្ញតចិត្តតាយា’’តិ ឥមិនា យមតិ សំយមតីតិ យតំ, យតំ អត្តំ ចិត្តំ ឥមស្សាតិ យតត្តោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. សច្ចានិ វិទន្តិ ជានន្តីតិ វេទានីតិ វចនត្ថេន មគ្គញាណានិ វេទានិ នាមាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ចតុមគ្គញាណសង្ខាតេហិ វេទេហី’’តិ. ‘‘ចតុមគ្គញាណសង្ខាតាន’’ន្តិ វិភត្តិបរិណាមំ កត្វា ‘‘វេទាន’’ន្តិបទេន យោជេតព្ពោ. អន្តន្តិ និព្ពានំ. តញ្ហិ យស្មា សង្ខារានំ អវសានេ ជាតំ, តស្មា អន្តន្តិ វុច្ចតិ. បុន អន្តន្តិ អរហត្តផលំ. តញ្ហិ យស្មា មគ្គស្ស បរិយោសានេ បវត្តំ, តស្មា អន្តន្តិ វុច្ចតិ. ‘‘មគ្គព្រហ្មចរិយស្ស វុសិតត្តា’’តិ ឥមិនា វុសិតំ មគ្គសង្ខាតំ ព្រហ្មចរិយំ អនេនាតិ វុសិតព្រហ្មចរិយោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ធម្មេន ព្រហ្មវាទំ វទេយ្យាតិ វុត្តវចនស្ស អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ព្រាហ្មណោ អហន្តិ ឯតំ វាទំ ធម្មេន វទេយ្យា’’តិ. ធម្មេនាតិ ភូតេន សភាវេន. លោកេតិ ឯត្ថ សត្តលោកោវាធិប្បេតោតិ អាហ ‘‘សកលេ លោកសន្និវាសេ’’តិ.