៣. មោហនសិក្ខាបទំ

៤៤៤. តតិយេ អនុសទ្ទោ បដិបាដិអត្ថំ អន្តោកត្វា វិច្ឆត្ថវាចកោតិ អាហ ‘‘អនុបដិបាដិយា អទ្ធមាសេ អទ្ធមាសេ’’តិ. សោតិ បាតិមោក្ខោ. ឧបោសថេ ឧបោសថេ ឧទ្ទិសិតព្ពន្តិ អនុបោសថិកំ. ឯត្ថាបិ ហិ អនុសទ្ទោ វិច្ឆត្ថវាចកោ. សោតិ បាតិមោក្ខោ. ឧទ្ទិសិយមានោ នាម ហោតីតិ យោជនា. ‘‘តស្មិំ អនាចារេ’’តិ បទេន ‘‘តត្ថា’’តិ បទស្សត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘យំ អាបត្តិ’’ន្តិ បទេន យំសទ្ទស្ស វិសយំ ទស្សេតិ. យថាធម្មោតិ ឯត្ថ ធម្មសទ្ទេន ធម្មោ ច វិនយោ ច អធិប្បេតោតិ អាហ ‘‘ធម្មោ ច វិនយោ ចា’’តិ. យថាតិ យេនាការេន. សាធុសទ្ទោ សុន្ទរត្ថោ, កសទ្ទោ បទបូរណោតិ អាហ ‘‘សុដ្ឋូ’’តិ. អដ្ឋិន្តិ ច ‘‘កត្វា’’តិ ច ទ្វេ បទានិ ទដ្ឋព្ពានិ. ‘‘អដ្ឋិកត្វា’’តិ វា ឯកំ បទំ. តត្ថ បុព្ពនយេ អត្ថោ យស្សត្ថីតិ អដ្ឋិ ត្ថការស្ស ដ្ឋការំ កត្វា, តំ អដ្ឋិំ. កត្វាតិ ត្វាបច្ចយន្តឧត្តរបទេន សមាសោ ន ហោតិ. អដ្ឋិកភាវន្តិ ឯត្ថ ឥកសទ្ទេន ‘‘អដ្ឋី’’តិ ឯត្ថ ឦបច្ចយំ ទស្សេតិ. ‘‘ភាវ’’ន្តិបទេន ភាវបច្ចយេន វិនា ភាវត្ថស្ស ញាបេតព្ពតំ ទស្សេតិ. អត្ថោ បនេវំ ទដ្ឋព្ពោ – អដ្ឋិភាវំ កត្វាតិ. បច្ឆិមនយេ អត្ថោ យស្សត្ថីតិ អដ្ឋិកោ បុរិមនយេនេវ ត្ថការស្ស ដ្ឋការំ កត្វា. អត្ថយិតព្ពោ ឥច្ឆិតព្ពោតិ វា អដ្ឋិកោ, អដ្ឋិកឥតិ នាមសទ្ទតោ ត្វាបច្ចយោ កាតព្ពោ. ‘‘អដ្ឋិកត្វា’’តិ ឥទំ បទំ កិរិយាវិសេសនំ. កិរិយាវិសេសនេ វត្តមានេ ករធាតុ វា ភូធាតុ វា យោជេតព្ពាតិ ទស្សេភុំ វុត្តំ ‘‘កត្វា ហុត្វា’’តិ. តំ សព្ពំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អដ្ឋិកត្វាតិ អដ្ឋិកភាវំ កត្វា, អដ្ឋិកោ ហុត្វា’’តិ. តតិយំ.