១. បឋមបាដិទេសនីយសិក្ខាបទ-អត្ថយោជនា

ខុទ្ទកានំ អនន្តរា បាដិទេសនីយា យេ ធម្មា សង្គីតិការេហិ ឋបិតា, ឥទានិ តេសំ ធម្មានំ អយំ វណ្ណនា ភវតីតិ យោជនា.

៥៥២. បឋមបាដិទេសនីយេ តាវ អត្ថោ ឯវំ វេទិតព្ពោតិ យោជនា. បដិអាគមនកាលេតិ បិណ្ឌាយ ចរណដ្ឋានតោ បក្កមិត្វា, បដិនិវត្តិត្វា វា អាគមនកាលេ. សព្ពេវាតិ ឯត្ថ និគ្គហីតលោបវសេន សន្ធិ ហោតីតិ អាហ ‘‘សព្ពមេវា’’តិ. ‘‘កម្បមានា’’តិ ឥមិនា បបុព្ពវិធធាតុយា កម្បនត្ថំ ទស្សេតិ. អបេហីតិ ឯត្ថ អបបុព្ពឥធាតុ គត្យត្ថោតិ អាហ ‘‘អបគច្ឆា’’តិ.

៥៥៣. បដិទេសេតព្ពាការំ ទស្សេតិ អនេនាតិ បដិទេសេតព្ពាការទស្សនំ. ទ្វិន្នំ សទ្ទានំ បរិយាយភាវំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘រថិកាតិ រច្ឆា’’តិ. រថស្ស ហិតា រថិកា. ណ្យបច្ចយេ កតេ ‘‘រច្ឆា’’តិ (មោគ្គល្លានេ ៤.៧២ សុត្តេ) វុច្ចតិ. រច្ឆន្តរេន អនិព្ពិទ្ធា រច្ឆា ព្យូហោ នាមាតិ អាហ ‘‘អនិព្ពិជ្ឈិត្វា’’តិអាទិ. ព្យូហេតិ សម្បិណ្ឌេតិ ជនេ អញ្ញត្ថ គន្តុមបទានវសេនាតិ ព្យូហោ. សិង្ឃាដកំ នាម មគ្គសន្ធីតិ អាហ ‘‘មគ្គសមោធានដ្ឋាន’’ន្តិ. សិង្ឃតិ មគ្គសមោធានំ ករោតិ ឯត្ថាតិ សិង្ឃាដកំ. ឯតេសូតិ រថិកាទីសុ. ឯសេវ នយោតិ ទុក្កដបាដិទេសនីយេ អតិទិសតិ. ហីតិ សច្ចំ. ‘‘វចនតោ’’តិ បទំ ‘‘វេទិតព្ពោ’’តិ បទេ ញាបកហេតុ. ទទមានាយ ភិក្ខុនិយា វសេនាតិ យោជនា. ឯត្ថាតិ សិក្ខាបទេ. តស្មាតិ យស្មា អបមាណំ, តស្មា.

ឥទន្តិ វចនំ វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ. សម្ភិន្នេ ឯករសេ កាលិកត្តយេតិ យោជនា.

៥៥៦. ‘‘ទាបេតី’’តិ ហេតុត្ថកិរិយាយ ការិតកត្តុការិតកម្មានិ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘អញ្ញាតិកាយ អញ្ញេន កេនចី’’តិ. អញ្ញេនាតិ អត្តនា អញ្ញេន. ‘‘តាយ ឯវ វា ភិក្ខុនិយា អញ្ញេន វា កេនចី’’តិ បទានិ ‘‘បដិគ្គហាបេត្វា’’តិបទេ ការិតកម្មានីតិ. បឋមំ.