៧. ធម្មទេសនាសិក្ខាបទំ

៦០. សត្តមេ មហាទ្វារេតិ ពហិ ឋិតេ មហាទ្វារេ. អាគម្ម, បវិសិត្វា វា វសនដ្ឋានត្តា ឱវរកោ អាវសថោ នាមាតិ អាហ ‘‘ឱវរកទ្វារេ’’តិ. សុនិគ្គតេនាតិ សុដ្ឋុ ពហិ និក្ខមិត្វា គតេន សទ្ទេន. ‘‘អញ្ញាតុ’’ន្តិ បទស្ស ‘‘ន ញាតុ’’ន្តិ អត្ថំ បដិក្ខិបន្តោ អាហ ‘‘អាជានិតុ’’ន្តិ. ឥមិនា នការវិការោ អឥតិ និបាតោ ន ហោតិ, អាឥតិ ឧបសគ្គោតិ បន ទស្សេតិ. ‘‘វិញ្ញុនា បុរិសេនា’’តិ ឯត្តកមេវ អវត្វា ‘‘បុរិសវិគ្គហេនា’’តិ វទន្តោ មនុស្សបុរិសវិគ្គហំ គហេត្វា ឋិតេន យក្ខេន បេតេន តិរច្ឆានគតេន សទ្ធិំ ឋិតាយ មាតុគាមស្ស ទេសេតុំ ន វដ្ដតីតិ ទស្សេតិ. ន យក្ខេនាតិ យក្ខេន សទ្ធិំ ឋិតាយ មាតុគាមស្ស ទេសេតុំ ន វដ្ដតីតិ យោជនា. ឯស នយោ ‘‘ន បេតេន, ន តិរច្ឆានគតេនា’’តិ ឯត្ថាបិ.

៦៦. ឆប្បញ្ចវាចាហីតិ ឯត្ថ ‘‘បញ្ចា’’តិ វាចាសិលិដ្ឋវសេន វុត្តំ កស្សចិ បយោជនស្សាភាវា. តត្ថាតិ ‘‘ឆប្បញ្ចវាចាហី’’តិ បទេ. ឯកោ គាថាបាទោ ឯកា វាចាតិ វទន្តោ ចុណ្ណិយេ វិភត្យន្តំ ឯកំ បទំ ឯកា វាចា នាមាតិ ទស្សេតិ, អត្ថជោតកបទំ វា វាក្យបទំ វា ន គហេតព្ពំ. ‘‘ឯកំ បទំ បាឡិតោ, បញ្ច អដ្ឋកថាតោ’’តិ ឥមិនា ‘‘ទ្វេ បទានិ បាឡិតោ, ចត្តារិ អដ្ឋកថាតោ’’តិអាទិនយោបិ គហេតព្ពោ. ឆបទានតិក្កមោយេវ ហិ បមាណំ. តស្មិន្តិ ឯត្ថ សតិ វិភត្តិវិបល្លាសេ លិង្គស្សាបិ វិបល្លាសោ ហោតិ ‘‘តស្មិ’’ន្តិ បុល្លិង្គេន វុត្តត្តា. សតិ ច វិភត្តិវិបល្លាសេ ‘‘តស្សា’’តិ ឥត្ថិលិង្គភាវេន បវត្តា. ‘‘មាតុគាមស្សា’’តិ និយតបុល្លិង្គាបេក្ខនស្ស អសម្ភវតោ អត្ថវសេន ‘‘ឯកិស្សា’’តិ ឥត្ថិលិង្គភាវេន វុត្តំ. ឥមិនា ភេទលិង្គនិស្សិតោ វិសេសនវិសេស្យោបិ អត្ថីតិ ទស្សេតិ. តុម្ហាកន្តិ និទ្ធារណសមុទាយោ. ‘‘សុណាថា’’តិ អវត្វា អាភោគោបិ វដ្ដតីតិ អាហ ‘‘បឋម’’ន្តិអាទិ. បឋមន្តិ ច បឋមមេវ. តេន វុត្តំ ‘‘ន បច្ឆា’’តិ. បុដ្ឋោ ហុត្វា ភិក្ខុ កថេតីតិ យោជនាតិ. សត្តមំ.