១០. បថវីខណនសិក្ខាបទំ

៨៦. ទសមេ ភគវា ទស្សេតីតិ យោជនា. ឯត្ថាតិ បថវិយំ. តត្ថាតិ តេសុ បាសាណាទីសុ. មុដ្ឋិប្បមាណតោតិ ខដកបមាណតោ. សាតិ អទឌ្ឍបថវី. ហត្ថិកុច្ឆិយន្តិ ឯវំនាមកេ ឋានេ. ឯកបច្ឆិបូរំ បថវិន្តិ សម្ពន្ធោ. តេសំយេវាតិ អប្បបំសុអប្បមត្តិកាបទានំ ឯវ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា. ឯតន្តិ យេភុយ្យេនបាសាណាទិបញ្ចកំ. តន្តិ កុសីតំ. អាណាបេត្វាតិ ឯត្ថ ‘‘អាណ បេសនេ’’តិ ធាតុបាឋេសុ វុត្តត្តា អាណធាតុយេវ បេសនសង្ខាតំ ហេត្វត្ថំ វទតិ, ន ណាបេបច្ចយោ, សោ បន ធាត្វត្ថេយេវ វត្តតិ. ន ហិ តស្ស វិសុំ វុត្តោ អភិធេយ្យោ អត្ថិ ធាត្វត្ថតោ អញ្ញស្ស អភិធេយ្យស្សាភាវា. តាវាតិ បឋមំ បាឡិមុត្តកវិនិច្ឆយស្ស, តតោ វា.

បោក្ខរំ បទុមំ នេតីតិ បោក្ខរណី. ‘‘សោធេន្តេហី’’តិ បទំ ‘‘ឧស្សិញ្ចិតុំ អបនេតុ’’ន្តិ បទេសុ ភាវកត្តា. យោតិ ‘‘តនុកទ្ទមោ’’តិ បទេន យោជេតព្ពោ. យោ តនុកទ្ទមោតិ ហិ អត្ថោ. កុដេហីតិ ឃដេហិ. ឧស្សិញ្ចិតុន្តិ ឧក្ខិបិត្វា, ឧទ្ធរិត្វា វា សិញ្ចិតុំ. តត្រាតិ សុក្ខកទ្ទមេ, ‘‘យោ’’តិ បទេ អវយវីអាធារោ. យោតិ សុក្ខកទ្ទមោ.

តដន្តិ កូលំ. ឧទកសាមន្តាតិ ឧទកស្ស សមីបេ. ឱមកចតុមាសន្តិ ចតុមាសតោ ឩនកំ. ឱវដ្ឋន្តិ ទេវេន ឱវស្សិតំ ហោតិ សចេតិ យោជនា. បតតីតិ តដំ បតតិ. ឧទកេយេវាតិ បកតិឧទកេយេវ. ឧទកស្សាតិ វស្សោទកស្ស. តត្ថាតិ បាសាណបិដ្ឋិយំ. បឋមមេវាតិ សោណ្ឌិខណនតោ បឋមំ ឯវ. ឧទកេ បរិយាទិណ្ណេតិ ឧទកេ សុក្ខេ. បច្ឆាតិ ឧទកបូរតោ បច្ឆា. តត្ថាតិ សោណ្ឌិយំ. ឧទកេយេវាតិ មូលឧទកេយេវ. ឧទកន្តិ អាគន្តុកឧទកំ. អល្លីយតីតិ បិដ្ឋិបាសាណេ លគ្គតិ. តម្បីតិ សុខុមរជម្បិ. អកតបព្ភារេតិ វឡញ្ជេន អកតេ បព្ភារេ. ឧបចិកាហិ វមីយតិ, ឃរគោឡិកាទយោ វា សត្តេ វមតីតិ វម្មិកោ.

គាវីនំ ខុរោ កណ្ដកសទិសត្តា គោកណ្ដកោ នាម, តេន ឆិន្នោ កទ្ទមោ ‘‘គោកណ្ដកោ’’តិ វុច្ចតិ. អច្ឆទនំ វា វិនដ្ឋច្ឆទនំ វា បុរាណសេនាសនំ ហោតីតិ យោជនា. តតោតិ បុរាណសេនាសនតោ, គណ្ហិតុំ វដ្ដតីតិ សម្ពន្ធោ. អវសេសន្តិ វិនដ្ឋច្ឆទនតោ. អវសេសំ ឥដ្ឋកំ គណ្ហាមិ ឥតិ សញ្ញាយាតិ យោជេតព្ពោ. តេនាតិ ឥដ្ឋកាទិនា. យា យាតិ មត្តិកា. អតិន្តាតិ អនល្លា, អកិលិន្នាតិ អត្ថោ.

តស្មិន្តិ មត្តិកាបុញ្ជេ. សព្ពោតិ សកលោ មត្តិកាបុញ្ជោ. អស្សាតិ មត្តិកាបុញ្ជស្ស. ‘‘កប្បិយការកេហី’’តិ បទំ ‘‘អបនាមេត្វា’’តិ បទេ ការិតកម្មំ. កស្មា វដ្ដតីតិ អាហ ‘‘ឧទកេនា’’តិអាទិ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា.

តត្ថាតិ មត្តិកាបាការេ. អញ្ញម្បីតិ មណ្ឌបថម្ភតោ អញ្ញម្បិ. តេន អបទេសេនាតិ តេន បាសាណាទិបវដ្ដនលេសេន.

បស្សាវធារាយាតិ មុត្តសោតាយ. កត្តរយដ្ឋិយាតិ កត្តរទណ្ឌេន. ឯត្ថ ហិ កត្តរយតិ អង្គបច្ចង្គានំ សិថិលភាវេន សិថិលោ ហុត្វា ភវតីតិ កត្វា កត្តរោ វុច្ចតិ ជិណ្ណមនុស្សោ, តេន ឯកន្តតោ គហេតព្ពត្តា កត្តរេន គហិតា យដ្ឋិ, កត្តរស្ស យដ្ឋីតិ វា កត្វា កត្តរយដ្ឋិ វុច្ចតិ កត្តរទណ្ឌោ. ទន្តជបឋមក្ខរេន សជ្ឈាយិតព្ពោ. វីរិយសម្បគ្គហណត្ថន្តិ វីរិយស្ស សុដ្ឋុ បគ្គណ្ហនត្ថំ, វីរិយស្ស ឧក្ខិបនត្ថន្តិ អត្ថោ. កេចិ ភិក្ខូតិ យោជនា.

៨៧. តត្រាបីតិ ឥដ្ឋកកបាលាទីសុបិ. ហីតិ សច្ចំ. តេសំ អនុបាទានត្តាតិ តេសំ ឥដ្ឋកាទីនំ អគ្គិស្ស អនិន្ធនត្តា. ហីតិ សច្ចំ, យស្មាវា. តានីតិ ឥដ្ឋកាទីនិ. អវិសយត្តាតិ អាបត្តិយា អនោកាសត្តា. តិណុក្កន្តិ តិណមយំ ឧក្កំ. តត្ថេវាតិ មហាបច្ចរិយំ ឯវ. អរីយតិ អគ្គិនិប្ផាទនត្ថំ ឃំសីយតិ ឯត្ថាតិ អរណី, ហេដ្ឋា និមន្ថនីយទារុ. សហ ធនុនា ឯតិ បវត្តតីតិ សហិតោ, ឧបរិ និមន្ថនទារុ. អរណី ច សហិតោ ច អរណីសហិតោ, តេន អគ្គិំ និព្ពត្តេត្វាតិ យោជនា. យថា ករិយមានេ ន ឌយ្ហតិ, តថា ករោហីតិ សម្ពន្ធោ.

៨៨. អាវាដំ ជានាតិ អាវាដំ កាតុំ, ខណិតុំ វា ជានាហីតិ អត្ថោ. ‘‘ឯវំ មហាមត្តិកំ ជាន, ថុសមត្តិកំ ជានា’’តិ ឯត្ថាបិ យថាលាភំ សម្បទានវាចកបទំ អជ្ឈាហរិត្វា យោជនា កាតព្ពា. សាតិ បថវី. តេនាតិ បវដ្ដនាទិនាតិ. ទសមំ.

មុសាវាទវគ្គោ បឋមោ.