១១. សច្ចវិភង្គសុត្តវណ្ណនា

៣៧១. អាចិក្ខនាតិ – ‘‘ឥទំ ទុក្ខំ អរិយសច្ចំ, អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា អរិយសច្ច’’ន្តិ អាទិតោ កថនំ. ទេសនាតិ តស្សេវ អត្ថស្ស អតិសជ្ជនំ បពោធនំ. បញ្ញាបនាតិ បការេហិ ញាបនា, សា បន យស្មា ឥត្ថមិទន្តិ វេនេយ្យានំ បច្ចក្ខតោ ទស្សនា, តេសំ វា សន្តានេ បតិដ្ឋាបនា ហោតិ, តស្មា អាហ – ‘‘ទុក្ខសច្ចាទីនំ ឋបនា’’តិ. បដ្ឋបនាតិ បតិដ្ឋាបនា. យស្មា បដ្ឋបិយមានសភាវា ទេសនា ភាជនំ ឧបគច្ឆន្តី វិយ ហោតិ, តស្មា វុត្តំ – ‘‘បញ្ញាបនា’’តិ, ជានាបនាតិ អត្ថោ. វិវដករណាតិ ទេសិយមានស្ស អត្ថស្ស វិវដភាវករណំ. វិភាគកិរិយាតិ យថាវុត្តស្ស អត្ថវិភាគស្ស វិត្ថារករណំ. បាកដភាវករណន្តិ អគម្ភីរភាវាបាទនំ. អបរោ នយោ – ចតុសច្ចសញ្ញិតស្ស អត្ថស្ស បច្ចេកំ សរូបតោ ទស្សនវសេន ឥទន្តិ អាទិតោ សិក្ខាបនំ កថនំ អាចិក្ខនា, ឯវំ បរសន្តានេ បពោធនវសេន បវត្តាបនា ទេសនា, ឯវំ វិនេយ្យានំ ចិត្តបរិតោសជននេន តេសំ ពុទ្ធិបរិបាចនំ ‘‘បញ្ញាបនា’’តិ វុច្ចតិ. ឯវំ បញ្ញាបេន្តី ច សា ទេសិយមានំ អត្ថំ វេនេយ្យសន្តានេ បការតោ ឋបេតិ បតិដ្ឋបេតីតិ ‘‘បដ្ឋបនា’’តិ វុច្ចតិ. បការតោ ឋបេន្តី បន សំខិត្តស្ស វិត្ថារតោ បដិវុត្តស្ស បុនាភិធានតោ ‘‘វិវរណា’’តិ, តស្សេវត្ថស្ស វិភាគករណតោ ‘‘វិភជនា’’តិ, វុត្តស្ស វិត្ថារេនាភិធានតោ វិភត្តស្ស ហេតុទាហរណទស្សនតោ, ‘‘ឧត្តានីកម្ម’’ន្តិ វុច្ចតិ. តេនាហ – ‘‘បាកដភាវករណ’’ន្តិ, ហេតូបមាវសេនត្ថស្ស បាកដភាវករណតោតិ អត្ថោ.

អនុគ្គាហកាតិ អនុគ្គណ្ហនកាមា. ស្វាយមនុគ្គហោ សង្គហវត្ថុវសេន បាកដោ ហោតីតិ អាហ ‘‘អាមិសសង្គហេនា’’តិអាទិ. ជនេតា ជនេត្តីតិ អាហ ‘‘ជនិកា មាតា’’តិ. វុទ្ធិំ បរិសំ អាបាទេតីតិ អាបាទេតា. តេនាហ ‘‘បោសេតា’’តិ. ឥទានិ ទ្វិន្នំ មហាថេរានំ យថាក្កមំ សព្រហ្មចារីនំ ភគវតា វុត្តេហិ ជនិកបោសិកមាតុដ្ឋានិយេហិ សង្គាហកតំ វិត្ថារតោ ទស្សេតុំ, ‘‘ជនិកមាតា ហី’’តិអាទិ វុត្តំ. បរតោឃោសេន វិនាបិ ឧបរិមគ្គាធិគមោ ហោតីតិ ‘‘បច្ចត្តបុរិសការេនា’’តិ វុត្តំ. បឋមមគ្គោ ឯវ ហិ សាវកានំ ឯកន្តតោ ឃោសាបេក្ខោតិ. បត្តេសុបីតិ បិ-សទ្ទេន បគេវ អប្បត្តេសូតិ ទស្សេតិ. ភវស្ស អប្បមត្តកតា នាម ឥត្តរកាលតាយាតិ អាហ ‘‘អច្ឆរាសង្ឃាតមត្តម្បី’’តិ. ជនេតាតិ ជនកោ, ថេរោ បន អរិយាយ ជនយិតា. អាបាទេតាតិ វឌ្ឍេតា បរិព្រូហេតា. បុរិមស្មិំ សច្ចទ្វយេ សម្មសនគ្គហណំ លោកិយត្តា តស្ស, ឥតរស្មិំ តស្ស អគ្គហណំ លោកុត្តរត្តា.

កាមេហិ និក្ខន្តោ សង្កប្បោ នេក្ខម្មសង្កប្បោ. ស្វាយមស្ស តតោ និក្ខមនត្ថោ តេសំ បដិបក្ខភាវតោ តេហិ វិសំសគ្គតោ វិរជ្ជនតោ សមុច្ឆិន្ទនតោ សព្ពសោ វិវិត្តភាវតោ ច ហោតីតិ ទស្សេតុំ, ‘‘កាមបច្ចនីកដ្ឋេនា’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ កាមបទឃាតន្តិ យថា កាមោ បទំ បតិដ្ឋំ ន លភតិ, ឯវំ ហននំ, កាមសមុច្ឆេទន្តិ អត្ថោ. កាមេហិ សព្ពសោ វិវិត្តត្តា កាមវិវិត្តោ, អរិយមគ្គោ, តស្ស អន្តោ, អរិយផលំ, តស្មិំ កាមវិវិត្តន្តេ. ឯសេវ នយោតិ ឥមិនា ‘‘ព្យាបាទបច្ចនីកដ្ឋេនា’’តិអាទិយោជនំ អតិទិសតិ. សព្ពេ ចេតេ នេក្ខម្មសង្កប្បាទយោ នានាចិត្តេសុ លព្ភន្តីតិ យោជនា. យទិ ឯកចិត្តេ លព្ភន្តិ, កថំ តិវិធមិច្ឆាសង្កប្បានំ សមុគ្ឃាតោតិ អាហ ‘‘តត្រ ហី’’តិអាទិ. ន នានា លព្ភតីតិ ឥមិនា តិវិធកិច្ចការិតំ សម្មាសង្កប្បស្ស ទស្សេតិ. កិច្ចវសេន ហិ តស្ស នាមស្ស លាភោ. សម្មាវាចាទីនម្បិ មគ្គក្ខណេ ឯកចិត្តេ លព្ភមានានម្បិ ចតុកិច្ចការិតាយ ចតុព្ពិធនាមាទិតា វេទិតព្ពា. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

សច្ចវិភង្គសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា.