៩. កាយគតាសតិសុត្តវណ្ណនា

១៥៣-៤. តប្បដិសរណានំ កាមាវចរសត្តានំ បដិសរណដ្ឋេន គេហា កាមគុណា, គេហេ សិតា អារព្ភ បវត្តិយា អល្លីនាតិ គេហស្សិតា. សរន្តីតិ វេគសា បវត្តន្តិ. វេគេន ហិ បវត្តិ ធាវតីតិ វុច្ចតិ. សង្កប្បាតិ យេ កេចិ មិច្ឆាសង្កប្បា, ព្យាបាទវិហិំសាសង្កប្បាទយោបិ កាមគុណសិតា ឯវាតិ. គោចរជ្ឈត្តស្មិំយេវាតិ បរិគ្គហិតេ កម្មដ្ឋានេ ឯវ វត្តន្តិ. តញ្ហិ ធម្មវសេន ឧបដ្ឋិតាយ ភាវនាយ គោចរភាវតោ ‘‘គោចរជ្ឈត្ត’’ន្តិ វុត្តំ. អស្សាសបស្សាសកាយេ គតា បវត្តាតិ កាយគតា, តំ កាយគតាសតិំ. សតិសីសេន តំសហគតេ ភាវនាធម្មេ វទតិ អស្សាសបស្សាសកាយាទិកេ តំតំកោដ្ឋាសេ សមថវត្ថុភាវេន បរិគ្គហេត្វា សតិយា បរិគ្គហិតត្តា; តថាបរិគ្គហិតេ វា តេ អារព្ភ អនិច្ចាទិមនសិការវសេន បវត្តា កាយារម្មណា សតី សតិភាវេន វត្វា ឯកជ្ឈំ ទស្សេន្តោ ‘‘កាយបរិគ្គាហិក’’ន្តិអាទិមាហ.

សតិបដ្ឋានេតិ មហាសតិបដ្ឋានសុត្តេ (ទី. និ. ២.៣៧៨; ម. និ. ១.១១១), ចុទ្ទសវិធេន កាយានុបស្សនា កថិតា, ចុណ្ណកជាតានិ អដ្ឋិកានិ បរិយោសានំ កត្វា កាយានុបស្សនា និទ្ទិដ្ឋា, ឥធ បន កេសាទីសុ វណ្ណកសិណវសេន និព្ពត្តិតានំ ចតុន្នំ ឈានានំ វសេន ឧបរិទេសនាយ វឌ្ឍិតត្តា អដ្ឋារសវិធេន កាយគតាសតិភាវនា.

១៥៦. តស្ស ភិក្ខុនោតិ យោ កាយគតាសតិភាវនាយ វសីភូតោ, តស្ស ភិក្ខុនោ. សម្បយោគវសេន វិជ្ជំ ភជន្តីតិ សហជាត-អញ្ញមញ្ញ-និស្សយ-សម្បយុត្ត-អត្ថិ-អវិគតបច្ចយវសេន វិជ្ជំ ភជន្តិ, តាយ សហ ឯកីភាវមិវ គច្ឆន្តីតិ អត្ថោ. វិជ្ជាភាគេ វិជ្ជាកោដ្ឋាសេ វត្តន្តីតិ វិជ្ជាសភាគតាយ តទេកទេសេ វិជ្ជាកោដ្ឋាសេ វត្តន្តិ. តាហិ សម្បយុត្តធម្មា ផស្សាទយោ. ននុ ចេត្ថ វិជ្ជានំ វិជ្ជាភាគិយតា ន សម្ភវតីតិ? នោ ន សម្ភវតិ. យាយ ហិ វិជ្ជាយ វិជ្ជាសម្បយុត្តានំ វិជ្ជាភាគិយតា, សា តំនិមិត្តាយ វិជ្ជាយ ឧបចរីយតីតិ. ឯកា វិជ្ជា វិជ្ជា, សេសា វិជ្ជាភាគិយាតិ អដ្ឋសុ វិជ្ជាសុ ឯកំ ‘‘វិជ្ជា’’តិ គហេត្វា ឥតរា តស្សា ភាគតាយ ‘‘វិជ្ជាភាគិយា’’តិ វេទិតព្ពា. សទ្ធិំ បវត្តនសភាវាសុ អយមេវ វិជ្ជាតិ វត្តព្ពាតិ និយមស្ស អភាវតោ វិជ្ជាភាគោ វិយ វិជ្ជាភាគិយាបិ បវត្តតិ ឯវាតិ វត្តព្ពំ. អាបោផរណន្តិ បដិភាគនិមិត្តភូតេន អាបោកសិណេន សព្ពសោ មហាសមុទ្ទផរណំ អាបោផរណំ នាម. ទិព្ពចក្ខុញាណស្ស កិច្ចំ ផរណន្តិ កត្វា, ទិព្ពចក្ខុអត្ថំ វា អាលោកផរណំ ទិព្ពចក្ខុផរណន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. ឧភយស្មិម្បិ បក្ខេ សមុទ្ទង្គមានំ កុន្នទីនំ សមុទ្ទន្តោគធត្តា តេសំ ចេតសា ផុដតា វេទិតព្ពា. កុន្នទិគ្គហណញ្ចេត្ថ កញ្ចិមេវ កាលំ សន្ទិត្វា តាសំ ឧទកស្ស សមុទ្ទបរិយាបន្នភាវូបគមនត្តា, ន ពហិ មហានទិយោ វិយ បរិត្តកាលដ្ឋិតិកាតិ.

ឱតារន្តិ កិលេសុប្បត្តិយា អវសរំ, តំ បន វិវរំ ឆិទ្ទន្តិ ច វុត្តំ. អារម្មណន្តិ កិលេសុប្បត្តិយា ឱលម្ពនំ. យាវ បរិយោសានាតិ មត្តិកាបុញ្ជស្ស យាវ បរិយោសានា.

១៥៨. អភិញ្ញាយាតិ ឥទ្ធិវិធាទិអភិញ្ញាយ. សច្ឆិកាតព្ពស្សាតិ បច្ចក្ខតោ កាតព្ពស្ស អធិដ្ឋានវិកុព្ពនាទិធម្មស្ស. អភិញ្ញាវ ការណន្តិ អាហ – ‘‘សច្ឆិកិរិយាបេក្ខាយ, អភិញ្ញាការណស្ស បន សិទ្ធិយា បាកដា’’តិ. មរិយាទពទ្ធាតិ ឧទកមាតិកាមុខេ កតា.

យុត្តយានំ វិយ កតាយ ឥច្ឆិតិច្ឆិតេ កាលេ សុខេន បច្ចវេក្ខិតព្ពត្តា. បតិដ្ឋាកតាយាតិ សម្បត្តីនំ បតិដ្ឋាភាវំ បាបិតាយ. អនុប្បវត្តិតាយាតិ ភាវនាពហុលីការេហិ អនុប្បវត្តិតាយ. បរិចយកតាយាតិ អាសេវនទឡ្ហតាយ សុចិរំ បរិចយាយ. សុសម្បគ្គហិតាយាតិ សព្ពសោ ឧក្កំសំ បាបិតាយ. សុសមារទ្ធាយាតិ អតិវិយ សម្មទេវ និព្ពត្តិកតាយ. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

កាយគតាសតិសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា.