៦. ឥសិគិលិសុត្តវណ្ណនា

១៣៣. សមញ្ញាយតិ ឯតាយាតិ សមញ្ញា, នាមន្តិ អត្ថោ. អយមយំ នាមាតិ បញ្ញាបេន្តិ ឯតាយ, តថាបញ្ញាបនមត្តន្តិ វា បញ្ញត្តិ, នាមមេវ. តេនាហ ‘‘បុរិមបទស្សេវ វេវចន’’ន្តិ. សេសេសុបីតិ ‘‘បណ្ឌវស្ស បព្ពតស្សា’’តិអាទីសុ តីសុ វារេសុបិ.

សមុដ្ឋានំ តាវ សុត្តស្ស កថេត្វា អត្ថសំវណ្ណនំ កាតុំ ‘‘តទា កិរា’’តិអាទិ វុត្តំ. ន បព្ពតេហិ អត្ថោតិ ន ភគវតោ បព្ពតេហិ កថិតេហិ អត្ថោ អត្ថិ. ឥសិគិលិភាវោតិ ឥសិគិលិនាមតា. ឥតីតិ ឥមិនា ការណេន, ឥមំ អដ្ឋុប្បត្តិំ អវេក្ខន្តោតិ អត្ថោ.

ចេតិយគព្ភេតិ ចេតិយឃរេ ចេតិយស្ស អព្ភន្តរេ. យមកមហាទ្វារន្តិ យមកកវាដយុត្តំ មហន្តំ ទ្វារំ. ទ្វេធា កត្វាតិ បព្ពតស្ស អព្ភន្តរេ មណ្ឌបសង្ខេបេន លេណំ និម្មិនិត្វា ទ្វេធា កត្វា តទា តេ តត្ថ វសិំសុ.

វសិតកាលញ្ច កថេន្តោ តេសំ មាតុយា យាវ តតិយភវតោ បដ្ឋាយ សមុទាគមំ ទស្សេតុំ, ‘‘អតីតេ កិរា’’តិអាទិ វុត្តំ. បត្ថេសីតិ តស្សា កិរ ខេត្តកុដិយា វីហយោ ភជ្ជន្តិយា តត្ថ មហាករញ្ជបុប្ផប្បមាណា មហន្តា មនោហរា បញ្ចសតមត្តា លាជា ជាយិំសុ. សា តា គហេត្វា មហន្តេ បទុមិនិបត្តេ ឋបេសិ. តស្មិញ្ច សមយេ ឯកោ បច្ចេកពុទ្ធោ តស្សា អនុគ្គហត្ថំ អវិទូរេ ខេត្តបាឡិយា គច្ឆតិ. សា តំ ទិស្វា បសន្នមានសា សុបុប្ផិតំ មហន្តំ ឯកំ បទុមំ គហេត្វា តត្ថ លាជេ បក្ខិបិត្វា បច្ចេកពុទ្ធំ ឧបសង្កមិត្វា បញ្ចបតិដ្ឋិតេន វន្ទិត្វា, ‘‘ឥមស្ស, ភន្តេ, បុញ្ញស្ស អានុភាវេន អានុភាវសម្បន្នេ បញ្ចសតបុត្តេ លភេយ្យ’’ន្តិ បញ្ច បុត្តសតានិ បត្ថេសិ. តស្មិំយេវ ខណេតិ យទា សា យថាវុត្តំ បត្ថនំ បដ្ឋបេសិ; តស្មិំយេវ ខណេ បញ្ចសតា មិគលុទ្ទកា សម្ភតសម្ភារា បរិបក្កបច្ចេកពោធិញាណា តស្សេវ បច្ចេកពុទ្ធស្ស មធុរមំសំ ទត្វា, ‘‘ឯតិស្សា បុត្តា ភវេយ្យាមា’’តិ បត្ថយិំសុ. អតីតាសុ អនេកជាតីសុ តស្សា បុត្តភាវេន អាគតត្តា តថា តេសំ អហោសីតិ វទន្តិ. បាទុទ្ធារេតិ បាទុទ្ធារេ បាទុទ្ធារេ. បាទុទ្ធារសីសេន ចេត្ថ និក្ខិបនំ អាហ.

គព្ភមលំ និស្សាយាតិ ពហិ និក្ខន្តំ គព្ភមលំ និស្សយំ កត្វា សំសេទជភាវេន និព្ពត្តា. ឱបបាតិកភាវេនាតិ កេចិ. ខយវយំ បដ្ឋបេត្វាតិ វិបស្សនំ អារភិត្វា. វិបស្សនាតិ អនិច្ចានុបស្សនាបុព្ពិកា សប្បច្ចយនាមរូបទស្សនបុព្ពិកា ច, សង្ខារេ សម្មសន្តស្ស អនិច្ចលក្ខណេ ទិដ្ឋេ, ‘‘យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ, យំ ទុក្ខំ តទនត្តា’’តិ សេសលក្ខណានិ សុវិញ្ញេយ្យានេវ ហោន្តិ. បច្ចេកពោធិញាណំ និព្ពត្តយិំសូតិ ទ្វេ អសង្ខ្យេយ្យានិ កប្បានំ សតសហស្សញ្ច បច្ចេកពោធិបារមិតាយ បរិនិប្ផន្នត្តា ញាណស្ស បរិបាកត្តា វុត្តនយេន សយមេវ វិបស្សនំ បវត្តេត្វា មត្ថកំ បាបេត្វា បច្ចេកពោធិញាណំ អធិគច្ឆិំសុ. សព្ពេបិ តេ តំយេវ គាថំ អភាសិំសូតិ អាហ – ‘‘អយំ តេសំ ព្យាករណគាថា អហោសី’’តិ.

សរោរុហន្តិ សរសិ ជាតំ. បទុមបលាសបត្តជន្តិ ខុទ្ទកមហន្តេហិ កមលទលេហិ សហជាតំ. ខុទ្ទកមហន្តកមលទលសង្ខាតានិ វា បទុមបលាសបត្តានិ ឯត្ថ សន្តីតិ បទុមបលាសបត្តំ, បទុមគច្ឆំ. តត្ថ ជាតន្តិ បទុមបលាសបត្តជំ. សុបុប្ផិតន្តិ សុដ្ឋុ បុប្ផិតំ សម្មា វិកសិតំ. ភមរគណានុចិណ្ណន្តិ ភមរគណេហិ អនុកុលញ្ចេវ អនុបរិព្ភមិតញ្ច. អនិច្ចតាយុបគតន្តិ ខណេ ខណេ វណ្ណភេទាទិវសេន អនិច្ចតាយ ឧបគតំ. វិទិត្វាតិ វិបស្សនាបញ្ញាសហិតាយ មគ្គបញ្ញាយ ជានិត្វា. ឯកោ ចរេតិ តស្មា អញ្ញោបិ មាទិសោ ហោតុកាមោ ឯវំ បដិបជ្ជិត្វា ឯកោ ចរេ ខគ្គវិសាណកប្បោតិ.

១៣៥. សតិសារសីលសារាទិសមន្នាគមនេន សត្តេសុ សារភូតា. សព្ពសោ វដ្ដទុក្ខស្ស វិគតត្តា និទ្ទុក្ខា. សមុច្ឆិន្នតណ្ហតាយ និត្តណ្ហា. មានច្ឆិទោតិ ថុតិវចនំ.

ឯតេសំ ឯកនាមកាយេវាតិ ឯតេសំ អាគតានំ បច្ចេកពុទ្ធានំ បាឡិយំ អនាគតា អញ្ញេ បច្ចេកពុទ្ធា សមាននាមកា ឯវ. វុត្តមេវត្ថំ បាកដីករណត្ថំ ‘‘ឥមេសុ ហី’’តិអាទិ វុត្តំ. វិសុំ វិសុំ អវត្វាតិ បច្ចេកំ សរូបតោ អវត្វា. អញ្ញេ ចាតិ អសាធារណត្តា អាហ. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

ឥសិគិលិសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា.