១០. ចូឡបុណ្ណមសុត្តវណ្ណនា

៩១. តុណ្ហីភូតំ តុណ្ហីភូតន្តិ អាមេឌិតវចនំ ព្យាបនិច្ឆាវសេន វុត្តន្តិ អាហ – ‘‘យំ យំ ទិស’’ន្តិអាទិ. អនុវិលោកេត្វាតិ ឯត្ថ អនុសទ្ទោបិ ព្យាបនិច្ឆាយមេវាតិ អនុ អនុ វិលោកេត្វាតិ អត្ថោ. តេនេវាហ – ‘‘តតោ តតោ វិលោកេត្វា’’តិ. អសន្តោ នីចោ បុរិសោតិ អសប្បុរិសោតិ អាហ – ‘‘បាបបុរិសោ លាមកបុរិសោ’’តិ. សោតិ អសប្បុរិសោ. តន្តិ អសប្បុរិសំ ជានិតុំ ន សក្កោតិ អសប្បុរិសធម្មានំ យាថាវតោ អជាននតោ. បាបធម្មសមន្នាគតោតិ កាយទុច្ចរិតាទិអសន្តុដ្ឋិតាទិលាមកធម្មសមន្នាគតោ. អសប្បុរិសេ ភត្តិ ឯតស្សាតិ អសប្បុរិសភត្តិ. តេនាហ – ‘‘អសប្បុរិសសេវនោ’’តិ. អសប្បុរិសធម្មោ អសប្បុរិសោ ឧត្តរបទលោបេន, តេសំ ចិន្តនសីលោតិ អសប្បុរិសចិន្តី. តេនាហ ‘‘អសប្បុរិសចិន្តាយ ចិន្តកោ’’តិ, ទុច្ចិន្តិតចិន្តីតិ អត្ថោ. អសប្បុរិសមន្តនន្តិ អសាធុជនវិចារំ អសប្បុរិសវីមំសំ. អសប្បុរិសវាចន្តិ ចតុព្ពិធំ ទុព្ភាសិតំ. អសប្បុរិសកម្មំ នាម តិវិធម្បិ កាយទុច្ចរិតំ. អសប្បុរិសទិដ្ឋិ នាម វិសេសតោ ទសវត្ថុកា មិច្ឆាទិដ្ឋិ, តាយ សមន្នាគតោ អសប្បុរិសទិដ្ឋិយា សមន្នាគតោ, អសប្បុរិសទានំ នាម អសក្កច្ចទានាទិ. សព្ពោបាយមត្ថោ បាឡិតោ ឯវ វិញ្ញាយតិ.

‘‘បាណំ ហនិស្សាមី’’តិអាទិកា ចេតនា កាមំ បរព្យាពាធាយបិ ហោតិយេវ, យថា បន សា អត្តនោ ពលវតរទុក្ខត្ថាយ ហោតិ, តថា ន បរស្សាតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេតុំ, ‘‘អត្តនោ ទុក្ខត្ថាយ ចិន្តេតិ’’ឥច្ចេវ វុត្តោ. យថា អសុកោ អសុកន្តិអាទីហិ បាបកោ បាបវិបាកេកទេសំ ពលវំ គរុតរំ វា បច្ចនុភោន្តោបិ យថា បរោ បច្ចនុភោតិ, ន តថា សយន្តិ ទស្សេតិ. តេនាហ ‘‘បរព្យាពាធាយា’’តិ. គហេត្វាតិ បាបកិរិយាយ សហាយភាវេន គហេត្វា.

អសក្កច្ចន្តិ អនាទរំ កត្វា. ទេយ្យធម្មស្ស អសក្ករណំ អប្បសន្នាការោ, បុគ្គលស្ស អសក្ករណំ អគរុករណន្តិ ឥមមត្ថំ ទស្សេន្តោ, ‘‘ទេយ្យធម្មំ ន សក្ករោតិ នាមា’’តិអាទិមាហ. អចិត្តីកត្វាតិ ន ចិត្តេ កត្វា, ន បូជេត្វាតិ អត្ថោ. បូជេន្តោ ហិ បូជេតព្ពវត្ថុំ ចិត្តេ ឋបេតិ, តតោ ន ពហិ ករោតិ. ចិត្តំ វា អច្ឆរិយំ កត្វា បដិបត្តិ ចិត្តីករណំ, សម្ភាវនកិរិយា. តប្បដិក្ខេបតោ អចិត្តីករណំ, អសម្ភាវនកិរិយា. អបវិទ្ធន្តិ ឧច្ឆិដ្ឋាទិឆឌ្ឌនីយធម្មំ វិយ អវខិត្តកំ. តេនាហ – ‘‘ឆឌ្ឌេតុកាមោ វិយា’’តិអាទិ. រោគំ បក្ខិបន្តោ វិយាតិ រោគិកសរីរំ ឱទនាទីហិ បមជ្ជិត្វា វម្មិកេ រោគំ បក្ខិបន្តោ វិយ. អទ្ធា ឥមស្ស ទានស្ស ផលំ មមេវ អាគច្ឆតីតិ ឯវំ យស្ស តថា ទិដ្ឋិ អត្ថិ, សោ អាគមនទិដ្ឋិកោ, អយំ បន ន តាទិសោតិ អាហ ‘‘អនាគមនទិដ្ឋិកោ’’តិ. តេនាហ – ‘‘នោ ផលបាដិកង្ខី ហុត្វា ទេតី’’តិ.

កាមញ្ចាយំ យថាវុត្តបុគ្គលោ អសទ្ធម្មាទីហិ បាបធម្មេហិ សមន្នាគតោ, តេហិ បន សព្ពេហិបិ មិច្ឆាទស្សនំ មហាសាវជ្ជន្តិ ទស្សេតុំ, ‘‘តាយ មិច្ឆាទិដ្ឋិយា និរយេ ឧបបជ្ជតី’’តិ វុត្តំ. វុត្តបដិបក្ខនយេនាតិ កណ្ហបក្ខេ វុត្តស្ស អត្ថស្ស វិបរិយាយេន សុក្កបក្ខេ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. ‘‘សទេវកំ លោក’’ន្តិអាទីសុ (បារា. ១) ទេវសទ្ទោ ឆកាមាវចរទេវេសុ, ឯវមិធាតិ អាហ ‘‘ឆកាមាវចរទេវា’’តិ. តត្ថ ព្រហ្មានំ វិសុំ គហិតត្តា កាមាវចរទេវគ្គហណន្តិ ចេ? ឥធ ទានផលស្ស អធិប្បេតត្តា កាមាវចរទេវគ្គហណំ, តត្ថាបិ ឆកាមាវចរគ្គហណំ ទដ្ឋព្ពំ ទេវមហត្តតាទិវចនតោ. តិណ្ណំ កុលានំ សម្បត្តីតិ ខត្តិយមហត្តាទីនំ តិណ្ណំ កុលានំ សម្បត្តិ, ន កេវលំ កុលសម្បទា ឯវ អធិប្បេតា, អថ ខោ តត្ថ អាយុវណ្ណយសភោគឥស្សរិយាទិសម្បទាបិ អធិប្បេតាតិ ទដ្ឋព្ពំ ឧឡារស្ស ទានមយបុញ្ញស្ស វសេន តេសម្បិ សមិជ្ឈនតោ. សុទ្ធវដ្ដវសេនេវ កថិតំ សុក្កបក្ខេបិ សព្ពសោ វិវដ្ដស្ស អនាមដ្ឋត្តា. សទ្ធាទយោ ហិ លោកិយកុសលសម្ភារា ឯវេត្ថ អធិប្បេតាតិ. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

ចូឡបុណ្ណមសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា.

និដ្ឋិតា ច ទេវទហវគ្គវណ្ណនា.