៩. បរិវត្តហារវណ្ណនា

‘‘សព្ពធម្មមូលបរិយាយ’’ន្តិ ឯត្ថ ‘‘សព្ពធម្មា’’តិ បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា គហិតា, តេសំ មូលការណន្តិ ច តណ្ហាមានទិដ្ឋិយោ. តថា អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ…បេ… សប្បុរិសធម្មេ អវិនីតោតិ. យាវកីវញ្ច បញ្ចសុ ឧបាទានក្ខន្ធេសុ សុភតោ សុខតោ និច្ចតោ អត្តតោ សមនុបស្សនវសេន ‘‘ឯតំ មម, ឯសោហមស្មិ, ឯសោ មេ អត្តា’’តិ តណ្ហាមានទិដ្ឋិគាហា ន សមុច្ឆិជ្ជន្តិ, តាវ នេសំ បពន្ធូបរមោ សុបិនន្តេបិ ន កេនចិ លទ្ធបុព្ពោ. យទា បន នេសំ អសុភតោ ទុក្ខតោ អនិច្ចតោ អនត្តតោ សមនុបស្សនវសេន ‘‘នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេសោ អត្តា’’តិ បវត្តមានា អប្បណិហិតានិមិត្តសុញ្ញតានុបស្សនា ឧស្សក្កិត្វា អរិយមគ្គាធិគមាយ សំវត្តន្តិ, អថ នេសំ បពន្ធូបរមោ ហោតិ អច្ចន្តអប្បញ្ញត្តិកភាវូបគមនតោ. តេន វុត្តំ ‘‘សព្ពធម្មាតិ បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា គហិតា, តេសំ មូលការណន្តិ ច តណ្ហាមានទិដ្ឋិយោ’’តិ. តថា អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ…បេ… សប្បុរិសធម្មេ អវិនីតោ តីហិបិ មញ្ញនាហិ បថវិំ មញ្ញតិ យាវ និព្ពានំ អភិនន្ទតិ, តីហិបិ បរិញ្ញាហិ តស្ស តំ វត្ថុ អបរិញ្ញាតន្តិ កត្វា. យស្ស បន តំ វត្ថុ តីហិ បរិញ្ញាហិ បរិញ្ញាតំ, ន សោ ឥតរោ វិយ តំ មញ្ញតិ. តេនាហ ភគវា ‘‘សុតវា ច ខោ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ…បេ… សប្បុរិសធម្មេ សុវិនីតោ រូបំ ‘នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេសោ អត្តា’តិ សមនុបស្សតិ, វេទនំ…បេ… អសតិ ន បរិតស្សតី’’តិ (ម. និ. ១.២៤១). សេក្ខោ បថវិំ មា មញ្ញិ, យាវ និព្ពានំ មាភិនន្ទិ, អរហា សម្មាសម្ពុទ្ធោ ច បថវិំ ន មញ្ញតិ, យាវ និព្ពានំ នាភិនន្ទតិ, មញ្ញនាមញ្ញិតេសុ វត្ថូសុ មត្តសោ សព្ពសោ ច បរិញ្ញាភិសមយសំសិទ្ធិយា បហានាភិសមយនិព្ពត្តិតោ. យស្ស បន តេសុ វត្ថូសុ សព្ពសោ មត្តសោ វា បរិញ្ញា ឯវ នត្ថិ, កុតោ បហានំ, សោ យថាបរិកប្បំ និរង្កុសាហិ មញ្ញនាហិ ‘‘ឯតំ មមា’’តិអាទិនា មញ្ញតេវ. តេនាហ ភគវា ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ…បេ… សប្បុរិសធម្មេ អវិនីតោ រូបំ ‘ឯតំ មម, ឯសោហមស្មិ, ឯសោ មេ អត្តា’តិ សមនុបស្សតិ, វេទនំ…បេ…, សញ្ញ…បេ…’’ន្តិអាទិ (ម. និ. ១.២៤១). អយំ បរិវត្តោ ហារោ.