៨. វិភត្តិហារវណ្ណនា

‘‘សព្ពធម្មមូលបរិយាយ’’ន្តិ ឯត្ថ សព្ពធម្មា នាម តេភូមកា ធម្មា សក្កាយស្ស អធិប្បេតត្តា. តេសំ មញ្ញនា បទដ្ឋានំ បបញ្ចសង្ខានិមិត្តត្តា លោកវិចិត្តស្ស. តយិមេ កុសលា អកុសលា អព្យាកតាតិ តិវិធា. តេសុ កុសលានំ យោនិសោមនសិការាទិ បទដ្ឋានំ, អកុសលានំ អយោនិសោមនសិការាទិ, អព្យាកតានំ កម្មភវអាវជ្ជនភូតរូបាទិ បទដ្ឋានំ. តត្ថ កុសលា កាមាវចរាទិវសេន ភូមិតោ តិវិធា, តថា អព្យាកតា ចិត្តុប្បាទសភាវា, អចិត្តុប្បាទសភាវា បន កាមាវចរាវ តថា អកុសលា. បរិយត្តិបដិបត្តិបដិវេធសុតកិច្ចាភាវេន តិវិធោ អស្សុតវា. អន្ធកល្យាណវិភាគេន ទុវិធោ បុថុជ្ជនោ. សម្មាសម្ពុទ្ធបច្ចេកពុទ្ធសាវកភេទេន តិវិធា អរិយា. មំសចក្ខុទិព្ពចក្ខុបញ្ញាចក្ខូហិ ទស្សនាភាវេន តិវិធោ អទស្សាវី. មគ្គផលនិព្ពានភេទេន តិវិធោ, នវវិធោ វា អរិយធម្មោ. សវនធារណបរិចយមនសិការបដិវេធវសេន បញ្ចវិធា អរិយធម្មស្ស កោវិទតា. តទភាវតោ អកោវិទោ. សំវរបហានភេទេន ទុវិធោ, ទសវិធោ វា អរិយធម្មវិនយោ, តទភាវតោ អរិយធម្មេ អវិនីតោ. ឯត្ថ បទដ្ឋានវិភាគោ ហេដ្ឋា ទស្សិតោយេវ. ‘‘សប្បុរិសានំ អទស្សាវី’’តិអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. ‘‘បថវិំ មញ្ញតី’’តិអាទីសុ មញ្ញនាវត្ថុវិភាគោ បាឡិយំ អាគតោវ, តថា អជ្ឈត្តិកពាហិរាទិកោ ច អន្តរវិភាគោ.

មញ្ញនា បន តណ្ហាមានទិដ្ឋិវសេន សង្ខេបតោ តិវិធា, វិត្ថារតោ បន តណ្ហាមញ្ញនា តាវ កាមតណ្ហាទិវសេន អដ្ឋសតវិធា, តថា ‘‘អស្មីតិ សតិ ឥត្ថំស្មីតិ ហោតី’’តិអាទិនា. ឯវំ មានមញ្ញនាបិ. ‘‘អស្មីតិ សតិ ឥត្ថំស្មីតិ ហោតី’’តិអាទិនា បបញ្ចត្តយំ ឧទ្ទិដ្ឋំ និទ្ទិដ្ឋញ្ចាតិ. ឯតេន ទិដ្ឋិមញ្ញនាយបិ អដ្ឋសតវិធតា វុត្តាតិ វេទិតព្ពា. អបិច សេយ្យស្ស ‘‘សេយ្យោហមស្មី’’តិអាទិនា មានមញ្ញនាយ នវវិធតា តទន្តរភេទេន អនេកវិធតា ច វេទិតព្ពា. អយញ្ច អត្ថោ ហីនត្តិកត្ថវណ្ណនាយ វិភាវេតព្ពោ. ទិដ្ឋិមញ្ញនាយ បន ព្រហ្មជាលេ អាគតនយេន ទ្វាសដ្ឋិវិធតា តទន្តរភេទេន អនេកវិធតា ច វេទិតព្ពា. ‘‘អបរិញ្ញាត’’ន្តិ ឯត្ថ ញាតបរិញ្ញាទិវសេន ចេវ រូបមុខាទិអភិនិវេសភេទាទិវសេន ច បរិញ្ញានំ អនេកវិធតា វេទិតព្ពា. តថា អដ្ឋមកាទិវសេន សេក្ខវិភាគោ បញ្ញាវិមុត្តាទិវសេន អសេក្ខវិភាគោ ច. អយមេត្ថ ធម្មវិភាគោ. បទដ្ឋានវិភាគោ ច ភូមិវិភាគោ ច វុត្តនយានុសារេន វេទិតព្ពាតិ. អយំ វិភត្តិហារោ.