១៤. បរិក្ខារហារវណ្ណនា

‘‘សព្ពធម្មមូលបរិយាយ’’ន្តិ ឯត្ថ សព្ពធម្មា នាម បរិយាបន្នធម្មា, តេ កុសលាកុសលាព្យាកតភេទេន តិវិធា. តេសុ កុសលានំ យោនិសោមនសិការោ អលោភាទយោ ច ហេតូ, អកុសលានំ អយោនិសោមនសិការោ លោភាទយោ ច ហេតូ, អព្យាកតេសុ វិបាកានំ យថាសកំ កម្មំ, ឥតរេសំ ភវង្គមាវជ្ជនសមន្នាហារាទិ ច ហេតូ. ឯត្ថ ច សប្បុរិសូបនិស្សយាទិកោ បច្ចយោ ហេតុម្ហិ ឯវ សមវរុឡ្ហោ, សោ តត្ថ អាទិ-សទ្ទេន សង្គហិតោតិ ទដ្ឋព្ពោ. ‘‘មូល’’ន្តិ វុត្តានំ មញ្ញនានំ ហេតុភាវោ បាឡិយំ វុត្តោ ឯវ. មញ្ញនាសុ បន តណ្ហាមញ្ញនាយ អស្សាទានុបស្សនា ហេតុ. ‘‘សញ្ញោជនិយេសុ ធម្មេសុ អស្សាទានុបស្សិនោ តណ្ហា បវឌ្ឍតី’’តិ (សំ. និ. ២.៥២) ហិ វុត្តំ. មានមញ្ញនាយ ទិដ្ឋិវិប្បយុត្តលោភោ ហេតុ កេវលំ សំសគ្គវសេន ‘‘អហមស្មី’’តិ បវត្តនតោ. ទិដ្ឋិមញ្ញនាយ ឯកត្តនយាទីនំ អយាថាវគ្គាហោ ហេតុ, អស្សុតភាវោ បុថុជ្ជនភាវស្ស ហេតុ, សោ អរិយានំ អទស្សនសីលតាយ, សា អរិយធម្មស្ស អកោវិទតាយ, សា អរិយធម្មេ អវិនីតតាយ ហេតុ, សព្ពា ចាយំ ហេតុបរម្បរា បថវីអាទីសុ ‘‘ឯតំ មម, ឯសោហមស្មិ, ឯសោ មេ អត្តា’’តិ តិស្សន្នំ មញ្ញនានំ ហេតុ, សេក្ខារហាទិភាវា បន មត្តសោ សព្ពសោ ច មញ្ញនាភាវស្ស ហេតូតិ. អយំ បរិក្ខារោ ហារោ.