១៤. អធិដ្ឋានហារវណ្ណនា

‘‘សព្ពធម្មមូលបរិយាយ’’ន្តិ ឯត្ថ សព្ពធម្មគ្គហណំ សាមញ្ញតោ អធិដ្ឋានំ. ‘‘បថវិំ អាប’’ន្តិអាទិ បន តំ អវិកប្បេត្វា វិសេសវចនំ. តថា ‘‘មូលបរិយាយ’’ន្តិ សាមញ្ញតោ អធិដ្ឋានំ, តំ អវិកប្បេត្វា វិសេសវចនំ ‘‘បថវិំ មញ្ញតិ…បេ… អភិនន្ទតី’’តិ. ‘‘បថវិំ មញ្ញតី’’តិ ច សាមញ្ញតោ អធិដ្ឋានំ តណ្ហាទិគ្គាហានំ សាធារណត្តា មញ្ញនាយ, តំ អវិកប្បេត្វា វិសេសវចនំ ‘‘ឯតំ មម, ឯសោហមស្មិ, ឯសោ មេ អត្តា’’តិ, ឯវំ សុត្តន្តរបទានិបិ អានេត្វា វិសេសវចនំ និទ្ធារេតព្ពំ. សេសវារេសុបិ ឯសេវ នយោ. ‘‘សេក្ខោ’’តិ សាមញ្ញតោ អធិដ្ឋានំ, តំ អវិកប្បេត្វា វិសេសវចនំ ‘‘កាយសក្ខី ទិដ្ឋិប្បត្តោ សទ្ធាវិមុត្តោ សទ្ធានុសារី ធម្មានុសារី’’តិ. តថា ‘‘សេក្ខោ’’តិ សាមញ្ញតោ អធិដ្ឋានំ, តំ អវិកប្បេត្វា វិសេសវចនំ ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សេក្ខាយ សម្មាទិដ្ឋិយា សមន្នាគតោ ហោតិ…បេ… សេក្ខេន សម្មាសមាធិនា សមន្នាគតោ ហោតី’’តិ (សំ. និ. ៥.១៣). ‘‘អរហ’’ន្តិ សាមញ្ញតោ អធិដ្ឋានំ, តំ អវិកប្បេត្វា វិសេសវចនំ ‘‘ឧភតោភាគវិមុត្តោ បញ្ញាវិមុត្តោ (បុ. ប. ១៣.២; ១៥.១ មាតិកា), តេវិជ្ជោ ឆឡភិញ្ញោ’’តិ (បុ. ប. ៧.២៦, ២៧ មាតិកា) ច. ‘‘ខីណាសវោ’’តិ សាមញ្ញតោ អធិដ្ឋានំ, តំ អវិកប្បេត្វា វិសេសវចនំ ‘‘កាមាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចិត្ថ, ភវាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចិត្ថា’’តិអាទិ (បារា. ១៤). សេសបទេសុបិ ឯសេវ នយោ. ‘‘អភិជានាតី’’តិ សាមញ្ញតោ អធិដ្ឋានំ, តំ អវិកប្បេត្វា វិសេសវចនំ ‘‘មញ្ញតី’’តិ. មញ្ញនាភាវោ ហិស្ស បហានបដិវេធសិទ្ធោ, បហានបដិវេធោ ច បរិញ្ញាសច្ឆិកិរិយាភាវនាបដិវេធេហិ ន វិនាតិ សព្ពេបិ អភិញ្ញាវិសេសា មញ្ញនាបដិក្ខេបេន អត្ថតោ គហិតាវ ហោន្តីតិ. តថា ‘‘អរហ’’ន្តិ សាមញ្ញតោ អធិដ្ឋានំ, តំ អវិកប្បេត្វា វិសេសវចនំ ‘‘វីតរាគត្តា វីតទោសត្តា វីតមោហត្តា’’តិ. ឥមិនា នយេន សេសបទេសុបិ សាមញ្ញវិសេសនិទ្ធារណា វេទិតព្ពា. អយំ អធិដ្ឋានោ ហារោ.