១២. ឱតរណហារវណ្ណនា

‘‘សព្ពធម្មមូលបរិយាយ’’ន្តិ ឯត្ថ សព្ពធម្មា នាម លោកិយា បញ្ចក្ខន្ធា ទ្វាទសាយតនានិ អដ្ឋារស ធាតុយោ ទ្វេ សច្ចានិ ឯកូនវិសតិ ឥន្ទ្រិយានិ ទ្វាទសបទិកោ បច្ចយាការោតិ, អយំ សព្ពធម្មគ្គហណេន ខន្ធាទិមុខេន ទេសនាយ ឱតរណំ. ‘‘មូល’’ន្តិ វា ‘‘មូលបរិយាយ’’ន្តិ វា មញ្ញនា វុត្តា, តា អត្ថតោ តណ្ហា មានោ ទិដ្ឋិ ចាតិ តេសំ សង្ខារក្ខន្ធសង្គហោតិ អយំ ខន្ធមុខេន ឱតរណំ. តថា ‘‘ធម្មាយតនធម្មធាតូហិ សង្គហោ’’តិ អយំ អាយតនមុខេន ធាតុមុខេន ច ឱតរណំ. ‘‘អស្សុតវា’’តិ ឥមិនា សុតស្ស វិពន្ធភូតា អវិជ្ជាទយោ គហិតា, ‘‘បុថុជ្ជនោ’’តិ ឥមិនា យេសំ កិលេសាភិសង្ខារានំ ជននាទិនា បុថុជ្ជនោតិ វុច្ចតិ, តេ កិលេសាភិសង្ខារាទយោ គហិតា, ‘‘អរិយានំ អទស្សាវី’’តិអាទិនា យេសំ កិលេសធម្មានំ វសេន អរិយានំ អទស្សាវិអាទិភាវោ ហោតិ, តេ ទិដ្ឋិមានាវិជ្ជាទយោ គហិតាតិ សព្ពេហិ តេហិ សង្ខារក្ខន្ធសង្គហោតិ បុព្ពេ វុត្តនយេនេវ ឱតរណំ វេទិតព្ពំ. ‘‘សញ្ជានាតិ មញ្ញតិ អភិជានាតិ ន មញ្ញតី’’តិ ឯត្ថាបិ សញ្ជាននមញ្ញនាអភិជាននានុបស្សនានំ សង្ខារក្ខន្ធបរិយាបន្នត្តា វុត្តនយេនេវ ឱតរណំ វេទិតព្ពំ. តថា សេក្ខគ្គហណេន សេក្ខា, ‘‘អរហ’’ន្តិអាទិនា អសេក្ខា សីលក្ខន្ធាទយោ គហិតាតិ ឯវម្បិ ខន្ធមុខេន ឱតរណំ, អាយតនធាតាទិមុខេន ច ឱតរណំ វេទិតព្ពំ. តថា ‘‘ន មញ្ញតី’’តិ តណ្ហាគាហាទិបដិក្ខេបេន ទុក្ខានុបស្សនាទយោ គហិតា, តេសំ វសេន អប្បណិហិតវិមោក្ខមុខាទីហិ ឱតរណំ វេទិតព្ពំ. ‘‘បរិញ្ញាត’’ន្តិ ឥមិនា បរិជាននកិច្ចេន បវត្តមានា ពោធិបក្ខិយធម្មា គយ្ហន្តីតិ សតិបដ្ឋានាទិមុខេន ឱតរណំ វេទិតព្ពំ. នន្ទិគ្គហណេន ភវគ្គហណេន តណ្ហាគហណេន ច សមុទយសច្ចំ, ទុក្ខគ្គហណេន ជាតិជរាមរណគ្គហណេន ច ទុក្ខសច្ចំ, ‘‘តណ្ហានំ ខយា’’តិអាទិនា និរោធសច្ចំ, អភិសម្ពោធិយា គហណេន មគ្គសច្ចំ គហិតន្តិ អរិយសច្ចេហិ ឱតរណន្តិ. អយំ ឱតរណោ ហារោ.