១២. ឱតរណហារវិភង្គវណ្ណនា

៤២. ឥន្ទ្រិយេហីតិ ករណេ ករណវចនំ ‘‘មគ្គេន គច្ឆតី’’តិអាទីសុ វិយ, ‘‘ផរសុនា ឆិន្ទតី’’តិ ឯវមាទីសុ វិយ ច. ឱតរណាតិ អនុប្បវេសនា.

បញ្ញាក្ខន្ធេ សង្គណ្ហនវសេន សម្មាសង្កប្បោ វិយាតិ យោជនា. អធិចិត្តអនុយុត្តានំ សទ្ទហនុស្សហនុបដ្ឋានសមាទហនេហិ សទ្ធាទីសុ ឧបករោន្តេសុ ឯវ បញ្ញា ទស្សនកិច្ចំ សាធេតីតិ ទស្សេន្តោ ‘‘សទ្ធា..បេ… វុត្តានី’’តិ អាហ. នោ ច ភវង្គាតិ តេសំ សង្ខារានំ បវត្តិការណតាភាវំ ទស្សេតិ.

៤៣. តថា វុត្តោតិ ‘‘និស្សយោ’’តិ វុត្តោ. ចេតនាសីសេន តណ្ហំ ឯវ វទតិ ចេតនាសហចរណតោ.

រត្តស្សាតិ មគ្គេន អសមុច្ឆិន្នរាគស្ស. យេន បុគ្គលោ ‘‘រត្តោ’’តិ វុច្ចតិ, តស្ស រាគស្ស សម្ពន្ធិនី សុខា វេទនា វុត្តា តត្ថ តស្ស អនុសយនតោ. តេនាហ ‘‘សុខាយ…បេ… វុត្ត’’ន្តិ. ឯស នយោ សេសេសុបិ. តេនាហ ‘‘តថា’’តិអាទិ.

តានិ ឯវ ឥន្ទ្រិយានីតិ សុខសោមនស្សុបេក្ខិន្ទ្រិយានិ. ‘‘សង្ខារបរិយាបន្នានី’’តិ វចនំ សន្ធាយាហ ‘‘ឥធ វេទនាសីសេន ចេតនា វុត្តា’’តិ. ន ហិ វេទនា សង្ខារក្ខន្ធបរិយាបន្នា ហោតិ. តណ្ហាយ, ទិដ្ឋិយាតិ ច ឧបយោគេ ករណវចនន្តិ ទស្សេន្តោ ‘‘តណ្ហាយា’’តិអាទិមាហ. ឥទានិ ឧបយោគវសេនេវ ‘‘តណ្ហាយា’’តិអាទីនំ អត្ថំ ទស្សេតុំ ‘‘យថា វា’’តិអាទិមាហ. តត្ថ សេសធម្មានន្តិ តណ្ហាវជ្ជិតអវិសិដ្ឋធម្មានំ. តណ្ហាយ និស្សយភាវេតិ យទា តណ្ហា តេសំ និស្សយោ ហោតិ.

តណ្ហាយ សេសធម្មានំ បច្ចយភាវេតិ យទា សេសធម្មា តណ្ហាបច្ចយា ហោន្តិ. ‘‘ករជកាយសន្និស្សិតា’’តិ ឥមិនា វេទនាទិក្ខន្ធត្តយនិស្សិតាបិ គហិតា កាយប្បស្សទ្ធិភាវតោ. ការណភាវន្តិ បរម្បរហេតុភាវំ. តណ្ហាទិដ្ឋិឧបយេនាតិ ទិដ្ឋិឧបយេន ច ទិដ្ឋិសហគតតណ្ហាឧបយេន ច.

‘‘អាគតីតិ ឥធាគតិ, គតីតិ បេច្ចភវោ’’តិ បទទ្វយេន វុត្តមេវត្ថំ បាកដតរំ កាតុំ បាឡិយំ ‘‘អាគតិគតីបិ ន ភវន្តី’’តិ វុត្តំ. ឥធ ហុរន្តិ ទ្វារារម្មណធម្មា ទស្សិតា អាសន្នទូរភាវេហិ ទ្វារារម្មណេហិ វិនិវត្តេត្វា គហិតត្តា. ឥធ ទ្វារប្បវត្តធម្មា ‘‘ឧភយមន្តរេនា’’តិ បទស្ស អត្ថភាវេន វុត្តា. ចតុព្យូហហារេ បន អនិន្ទ្រិយពទ្ធរូបធម្មា តថា វុត្តា. ការណភូតេន អនន្តរបច្ចយភូតេន, ឧបនិស្សយបច្ចយភូតេន ច. យេ ធម្មា ឧបាទាយ ‘‘អត្តា’’តិ សមញ្ញា, តេសំ វិញ្ញាណាទិធម្មានំ អភាវេន អនុប្បាទធម្មតំ អាបាទិតត្តាតិ អត្ថោ. ‘‘អនិស្សិតស្ស ចលិតំ នត្ថី’’តិអាទិនា បដិលោមតោ បច្ចយភាវោ ទស្សិតោតិ ទស្សេន្តោ បាឡិយំ ‘‘ឯសេវន្តោ ទុក្ខស្សាតិ បដិច្ចសមុប្បាទោ’’តិ វត្វា ននុ ‘‘អវិជ្ជាបច្ចយា សង្ខារា’’តិអាទិកោ បដិច្ចសមុប្បាទោតិ ចោទនំ សន្ធាយ យថាវុត្តស្ស បដិច្ចសមុប្បាទភាវំ ទស្សេតុំ ‘‘សោ ទុវិធោ’’តិអាទិនា លោកិយលោកុត្តរវសេន បដិច្ចសមុប្បាទោ វិភត្តោ. តទត្ថតាយាតិ វីតរាគវិមុត្តិអត្ថតាយ. តព្ភាវន្តិ លោកុត្តរបដិច្ចសមុប្បាទភាវំ.

ឱតរណហារវិភង្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.