៤៦. សំវរនិទ្ទេសវណ្ណនា

៤៥៣. ចក្ខុសោតាទិភេទេហីតិ (ទី. និ. ១.២១៣, ៤៥៤; ម. និ. ១.៤១១; អ. និ. ៤.១៩៨; ធ. ស. ១៣៥២-១៣៥៤; មហានិ. ១៩៦) ចក្ខុសោតឃានជិវ្ហាកាយមនសង្ខាតេហិ ឆហិ ឥន្ទ្រិយេហីតិ អត្ថោ. រូបសទ្ទាទិគោចរេតិ រូបសទ្ទគន្ធរសផោដ្ឋព្ពធម្មសង្ខាតេសុ ឆសុ គោចរេសូតិ អត្ថោ. ឯត្ថ បន ហត្ថបាទហសិតកថិតវិលោកិតាទិភេទំ សុភាការំ គហេត្វា អយោនិសោ មនសិ ករោន្តស្ស អភិជ្ឈា ឧប្បជ្ជតិ. ‘‘អនត្ថំ មេ អចរិ, ចរតិ, ចរិស្សតី’’តិអាទិនា (បរិ. អដ្ឋ. ៣២៩) នយេន បដិឃនិមិត្តំ គហេត្វា អយោនិសោ មនសិ ករោន្តស្ស ព្យាបាទោ ឧប្បជ្ជតិ. ឯត្ថ បន ឥត្ថិបុរិសនិមិត្តំ វា សុភនិមិត្តាទិកំ កិលេសវត្ថុភូតំ និមិត្តំ អគ្គណ្ហិត្វា ទិដ្ឋេ ទិដ្ឋមត្តាទិនា បដិបជ្ជិត្វា អសុភនិមិត្តេ យោនិសោ មនសិការំ ពហុលីករោន្តស្ស អភិជ្ឈាយ បហានំ ហោតិ. ‘‘អនត្ថំ មេ អចរិ, តំ កុតេត្ថ លព្ភា’’តិអាទិនា វា មេត្តាភាវនាទិវសេន វា យោនិសោ មនសិ ករោន្តស្ស ព្យាបាទប្បហានំ ហោតិ. ឯវមិទំ សង្ខេបតោ រូបាទីសុ កិលេសានុពន្ធនិមិត្តាទិគ្គាហបរិវជ្ជនលក្ខណំ ឥន្ទ្រិយសំវរសីលន្តិ វេទិតព្ពំ.

៤៥៤. និគ្គណ្ហេយ្យាតិ និវារេយ្យ;

‘‘យានិ សោតានិ លោកស្មិំ; (អជិតាតិ ភគវា,)

សតិ តេសំ និវារណំ;

សោតានំ សំវរំ ព្រូមិ;

បញ្ញាយេតេ បិធិយ្យរេ’’តិ –. (សុ. និ. ១០៤១);

វុត្តត្តា ‘‘សតិមា សម្បជានោ វា’’តិ វុត្តំ. ឯត្ថ បន ចតុព្ពិធំ សម្បជញ្ញំ សាត្ថកសប្បាយគោចរអសម្មោហវសេន. សំវរវិនិច្ឆយោ.

សំវរនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.