៣៤. បថវីនិទ្ទេសវណ្ណនា

២៤២. ជាតា (បាចិ. ៨៦; បាចិ. អដ្ឋ. ៨៦-៨៨; កង្ខា. អដ្ឋ. បថវីខណនសិក្ខាបទវណ្ណនា) អជាតាតិ ទុវិធា បថវីតិ អត្ថោ. ឥទានិ តទុភយំ ទស្សេតុំ ‘‘សុទ្ធមត្តិកបំសុកា’’តិអាទិមាហ. តត្ថ សុទ្ធមត្តិកបំសុកា ច អទឌ្ឍា ច ពហុមត្តិកបំសុកា ច ចាតុមាសាធិកោវដ្ឋបំសុមត្តិករាសិ ច ជាតបថវីតិ សម្ពន្ធោ. ឯត្ថ បន អទឌ្ឍាតិ ឧទ្ធនបចនកុម្ភការាវាបភាជនបចនាទិវសេន តថា តថា អទឌ្ឍា. អយំ បន វិសុំ នត្ថិ, សុទ្ធបំសុអាទីសុ អញ្ញតរាវ វេទិតព្ពា. សុទ្ធបំសុ សុទ្ធមត្តិកា យេភុយ្យេនបំសុ យេភុយ្យេនមត្តិកា អតិរេកចាតុមាសាធិកោវដ្ឋមត្តិកាបំសុបុញ្ជា ច អទឌ្ឍា ចាតិ អយំ សព្ពាបិ ជាតបថវីតិ វេទិតព្ពា.

២៤៣. ទុតិយាតិ អជាតបថវីតិ អត្ថោ. វុត្តរាសីតិ មត្តិករាសិ ច បំសុរាសិ ច ចាតុមាសោមវដ្ឋកោ អជាតបថវីតិ អត្ថោ.

២៤៤. ឥទានិ យេភុយ្យេនមត្តិកា យេភុយ្យេនបំសុកា យេភុយ្យេនសក្ខរាតិ ឯវំ វុត្តាសុ កិត្តាវតា យេភុយ្យតា ហោតីតិ តំ ទស្សេតុំ ‘‘ទ្វេ ភាគា’’តិអាទិមាហ. តត្ថ តីសុ ភាគេសុ ទ្វេ ភាគា មត្តិកា យស្សា ភូមិយា, ឯសា យេភុយ្យមត្តិកាតិ សម្ពន្ធោ. ឧបឌ្ឍបំសុអាទយោបិ កប្បិយា ឯវ អកប្បិយភាគស្ស អនតិរេកតោ. ‘‘យេភុយ្យេនមត្តិកា យេភុយ្យេនបំសុកា’’តិ (បាចិ. ៨៦) ហិ វុត្តំ, ន ‘‘ឧបឌ្ឍមត្តិកា, ឧបឌ្ឍបំសុកា’’តិ. សេសេសុបីតិ យេភុយ្យបំសុកាទីសុបិ.

២៤៥. ជាតសញ្ញិស្ស បាចិត្តីតិ សម្ពន្ធោ. ទ្វេឡ្ហស្ស វិមតិស្ស ទុក្កដំ. ជាតេ អជាតសញ្ញិស្ស អនាបត្តិ.

២៤៦. ឯកាយាណត្តិយា ឯកាតិ សចេ សកិំ អាណត្តោ ទិវសម្បិ ខណតិ, អាណាបកស្ស ឯកា ឯវាតិ អត្ថោ. វាចសោតិ វាចាយ វាចាយាតិ អត្ថោ.

២៤៧. ឯត្ថ ‘‘ជាលេហិ អគ្គិ’’ន្តិ វា វត្តុំ ន វដ្ដតិ. អនិយមេត្វា បន ‘‘បោក្ខរណិំ ខណ, បថវិំ ខណ, វាបិំ ខណ, អាវាដំ ខណ, កន្ទំ ខណា’’តិ វត្តុំ វដ្ដតិ.

២៤៨. ឯទិសន្តិ ឯត្ថ អញ្ញម្បិ ឯវរូបំ កប្បិយវោហារវចនំ វដ្ដតីតិ អធិប្បាយោ.

២៤៩. កោបេតុំ លព្ភន្តិ សម្ពន្ធោ, ឃដាទីហិ គហេតុំ សក្កុណេយ្យកំ ឧស្សិញ្ចនីយកទ្ទមំ.

២៥១-២. ឧទកសន្តិកេ បតិតេតិ សម្ពន្ធោ. ឧទកេ បតិតំ បន សព្ពកាលំ កប្បិយមេវ, តស្មា អកប្បិយំ ទស្សេតុំ ‘‘ឧទកសន្តិកេ’’តិ វុត្តំ. បាសាណេ លគ្គេ រជេ ច នវសោណ្ឌិយា បតិតេ រជេ ចាតិ សម្ពន្ធោ. អព្ភោកាសុដ្ឋិតេ វម្មិកេ ច មត្តិកាកុដ្ដេ ចាតិ អត្ថោ, តថា ឯតេបិ សព្ពេ ចាតុមាសាធិកោវដ្ឋា ន កោបេតព្ពាតិ អត្ថោ.

២៥៣-៥. ភូមិំ វិកោបយំ ថម្ភាទិំ គណ្ហិតុំ ន ច កប្បតីតិ សម្ពន្ធោ. ធារាយាតិ បស្សាវធារាយ. បទំ ទស្សេស្សាមីតិ សម្ពន្ធោ.

២៥៧. សេកោតិ សិញ្ចនំ. ភូមិយា អល្លហត្ថំ ឋបេត្វាតិ សម្ពន្ធោ.

២៥៨. អវសេ សតីតិ ហត្ថទាហាទីសុ អាបទាសូតិ អត្ថោ. បថវីវិនិច្ឆយោ.

បថវីនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.