៥. ចិត្តាគារវគ្គោ

១. រាជាគារសិក្ខាបទវណ្ណនា

កីឡនចិត្តសាលន្តិ ន រញ្ញោវ កីឡនចិត្តសាលំ, អថ ខោ យេសំ កេសញ្ចិ មនុស្សានំ កីឡនត្ថំ យត្ថ កត្ថចិ កតសាលំ. ឯស នយោ ‘‘កីឡនឧបវន’’ន្តិអាទីសុបិ. យថាហ ‘‘រាជាគារំ នាម យត្ថ កត្ថចិ រញ្ញោ កីឡិតុំ រមិតុំ កតំ ហោតី’’តិអាទិកោ (បាចិ. ៩៧៩) វិត្ថារោ. តត្ថ កីឡនឧបវនន្តិ កីឡនត្ថំ អន្តោនគរេ កតំ អារាមំ. កីឡនុយ្យានន្តិ តថេវ ពហិនគរេ កតំ ឧយ្យានំ.

រាជាគារសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. អាសន្ទិបរិភុញ្ជនសិក្ខាបទវណ្ណនា

អតិក្កន្តប្បមាណាតិ អដ្ឋង្គុលតោ អតិក្កន្តប្បមាណបាទកា. វុត្តោតិ បទភាជនិយំ វុត្តោ. ‘‘អកប្បិយរូបាកុលោ អកប្បិយមញ្ចោ បល្លង្កោ’’តិ (សារត្ថ. ដី. មហាវគ្គ ៣.២៥៤) សារសមាសាចរិយោ.

អាសន្ទិបរិភុញ្ជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. សុត្តកន្តនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ឧជ្ជវុជ្ជវេតិ ឧគ្គិរិត្វា ឧគ្គិរិត្វា វេឋនេ. កន្តិតសុត្តំ កន្តន្តិយាតិ ទសិកសុត្តាទិំ សង្ឃាដេត្វា កន្តន្តិយា, ទុក្កន្តិតំ វា បដិកន្តន្តិយា.

សុត្តកន្តនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. គិហិវេយ្យាវច្ចសិក្ខាបទវណ្ណនា

អត្តនោ វេយ្យាវច្ចករស្ស ចាតិ សចេបិ មាតាបិតរោ អាគច្ឆន្តិ, យំ កិញ្ចិ ពីជនិំ វា សម្មុញ្ជនិទណ្ឌកំ វា ការាបេត្វា វេយ្យាវច្ចករដ្ឋានេ ឋបេត្វា យំ កិញ្ចិ វា បចិតុំ វដ្ដតិ.

គិហិវេយ្យាវច្ចសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥-៦. អធិករណាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា

អនន្តរាយិកិនីតិ ទសវិធេសុ អន្តរាយេសុ ឯកេនាបិ អនន្តរាយិកិនី. ធុរំ និក្ខិបិត្វា បច្ឆា វិនិច្ឆិនន្តី អាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វាវ វិនិច្ឆិនាតិ.

ឆដ្ឋំ ឧត្តានត្ថមេវ.

អធិករណាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. អាវសថចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា

អាបទាសូតិ មហគ្ឃចីវរំ សរីរតោ មោចេត្វា សុប្បដិសាមិតម្បិ ចោរា ហរន្តិ, ឯវរូបាសុ អាបទាសុ អនិស្សជ្ជិត្វា និវាសេន្តិយា អនាបត្តិ.

អាវសថចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. អាវសថវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា

កវាដពទ្ធវិហារន្តិ ទ្វារពទ្ធវិហារំ. គិលានាយាតិ វចីភេទំ កាតុំ អសមត្ថាយ. អាបទាសូតិ រដ្ឋេ ភិជ្ជន្តេ អាវាសេ ឆឌ្ឌេត្វា គច្ឆន្តិ, ឯវរូបាសុ អាបទាសុ.

អាវសថវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. តិរច្ឆានវិជ្ជាបរិយាបុណនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ហត្ថិអាទីសុបិ (សារត្ថ. ដី. បាចិត្តិយ ៣.១០១៥) សិប្បសទ្ទោ បច្ចេកំ យោជេតព្ពោ, តថា អាថព្ពណាទីសុ មន្តសទ្ទោ. តត្ថ ថរូតិ ខគ្គមុដ្ឋិ. អាថព្ពណមន្តោ នាម អាថព្ពណវេទវិហិតោ បរូបឃាតករោ មន្តោ. ខិលនមន្តោ នាម ទារុសារខិលំ មន្តេត្វា បថវិយំ បវេសេត្វា មារណមន្តោ. អគទប្បយោគោ នាម វិសយោជនំ.

តិរច្ឆានវិជ្ជាបរិយាបុណនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. តិរច្ឆានវិជ្ជាវាចនសិក្ខាបទវណ្ណនា

លេខេតិ លិខសិប្បេ. ធារណាយ វាតិ ធារណសត្ថេ, យស្មិំ វុត្តនយេន បដិបជ្ជន្តា ពហូនិបិ គន្ថានិ ធារេន្តិ. នាគមណ្ឌលាទិកេតិ ឯត្ថ នាគមណ្ឌលំ នាម សប្បានំ បវេសនិវារណត្ថំ មណ្ឌលពទ្ធមន្តោ.

តិរច្ឆានវិជ្ជាវាចនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ចិត្តាគារវគ្គោ បញ្ចមោ.