៩. នវមវគ្គវណ្ណនា
តតិយេ ‘‘សេសំ វុត្តនយេន វេទិតព្ពំ, ឥទំ បន អកុសលចិត្ត’’ន្តិ បាឋោ.
ចតុត្ថេ វុត្តនយេនាតិ តតិយេ វុត្តនយេន.
ឯកាទសមេ ‘‘សមុដ្ឋានាទីនិ កថិនសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយ’’ន្តិ បាឋោ.
ទ្វាទសមេ ‘‘សមុដ្ឋានាទីនិ បទសោធម្មសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយ’’ន្តិ បាឋោ.
តេរសមេ ‘‘សំកច្ចិកំ នាម អធក្ខកំ ឧព្ភនាភិ, តស្សា បដិច្ឆាទនត្ថាយា’’តិ (បាចិ. ១២២៦) បាឡិយំ វុត្តត្តា ឥធាបិ ‘‘អធក្ខកឧព្ភនាភិសង្ខាតស្ស សរីរស្ស បដិច្ឆាទនត្ថ’’ន្តិ បាឋោ. អបរិក្ខេបេ អាបត្តិបរិច្ឆេទំ សមន្តបាសាទិកវសេន អគ្គហេត្វា ឥធ វុត្តនយេន គហេតព្ពន្តិ លិខិតំ.
នវមវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
សុទ្ធបាចិត្តិយវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
សមុដ្ឋានវិនិច្ឆយវណ្ណនា
សមុដ្ឋានានំ វិនិច្ឆយេ បន គិរគ្គសមជ្ជាទីនិ ‘‘អចិត្តកានិ លោកវជ្ជានី’’តិ វុត្តត្តា ‘‘នច្ច’’ន្តិ វា ‘‘គន្ធ’’ន្តិ វា អជានិត្វាបិ ទស្សនេន, វិលិម្បនេន វា អាបជ្ជនតោ វត្ថុអជាននចិត្តេន អចិត្តកានិ. ‘‘នច្ច’’ន្តិ វា ‘‘គន្ធ’’ន្តិ វា ជានិត្វា បស្សន្តិយា, វិលិម្បន្តិយា វា អកុសលត្តា ឯវ លោកវជ្ជានិ. ចោរិវុដ្ឋាបនាទីនិ ‘‘ចោរី’’តិអាទិនា វត្ថុំ ជានិត្វា ករណេយេវ អាបជ្ជនត្តា សចិត្តកានិ. ឧបសម្បទាទីនំ ឯកន្តាកុសលចិត្តេនេវ អកត្តព្ពត្តា បណ្ណត្តិវជ្ជានិ. ‘‘ឥធ សចិត្តកាចិត្តកតា បណ្ណត្តិជាននាជាននតាយ អគ្គហេត្វា វត្ថុជាននាជាននតាយ គហេតព្ព’’ន្តិ លិខិតំ. អធិប្បេតត្តា សង្ខេបតោ ទស្សនាភាវា –
អចិត្តកត្តំ ទ្វិធា មតំ, វត្ថុបណ្ណត្តិអញ្ញាណា;
វុត្តំ ញាណំ ទ្វិធា ឥធ, សកនាមេន អញ្ញាតំ.
បរនាមញ្ច ជាននំ, វត្ថុស្សេកំ ពលក្ការេ;
ឯកធា សមចារិកេ, តស្មិំ តប្បដិពន្ធោតិ.
បរនាមេន ជាននំ, ទ្វិធា មុត្តាទិកេ ឯកំ;
ឯកំ លោមាទិកេ មតន្តិ, អយំ ភេទោ វេទិតព្ពោ.
សេសមេត្ថ ឧត្តានំ, អនុត្តានត្ថេ វុត្តវិនិច្ឆយត្តា ន ឧទ្ធដន្តិ;
សមុដ្ឋានវិនិច្ឆយវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
ភិក្ខុនីបាតិមោក្ខវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា និដ្ឋិតា.
នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស