៦. កុដិការសិក្ខាបទវណ្ណនា

ឆដ្ឋេ សញ្ញាចិកាយ បនាតិ ឯត្ថ សញ្ញាចិកា នាម សយំ បវត្តិតយាចនា វុច្ចតិ, តស្មា សញ្ញាចិកាយាតិ អត្តនោ យាចនាយាតិ វុត្តំ ហោតិ, សយំ យាចិតកេហិ ឧបករណេហីតិ អត្ថោ. ឯត្ថ ច យំកិញ្ចិ បរបរិគ្គហិតកំ មូលច្ឆេទវសេន យាចិតុំ ន វដ្ដតិ, តាវកាលិកំ បន វដ្ដតិ. សហាយត្ថាយ កម្មករណត្ថាយ ‘‘បុរិសំ ទេថា’’តិ វត្តុំ វដ្ដតិ, បុរិសត្តករម្បិ យាចិតុំ វដ្ដតិ, បុរិសត្តករោ នាម វឌ្ឍកិអាទិនា បុរិសេន កាតព្ពំ ហត្ថកម្មំ. តំ ‘‘បុរិសត្តករំ ទេហី’’តិ វា ‘‘ហត្ថកម្មំ ទេហី’’តិ វា វត្វា យាចិតុំ វដ្ដតិ. ហត្ថកម្មំ នាម កិញ្ចិ វត្ថុ ន ហោតិ, តស្មា ‘‘កិំ, ភន្តេ, អាគតត្ថា’’តិ បុច្ឆិតេ វា អបុច្ឆិតេ វា យាចិតុំ វដ្ដតិ, វិញ្ញត្តិបច្ចយា ទោសោ នត្ថិ, មិគលុទ្ទកាទយោ បន សកកម្មំ ន យាចិតព្ពា. កុដិន្តិ ឧល្លិត្តាទីសុ អញ្ញតរំ. តត្ថ ឧល្លិត្តា នាម ឋបេត្វា ថម្ភតុលាបិដ្ឋសង្ឃាដវាតបានធូមច្ឆិទ្ទាទិភេទំ អលេបោកាសំ អវសេសេ លេបោកាសេ កុដ្ដេហិ សទ្ធិំ ឃដេត្វា ឆទនស្ស អន្តោ សុធាយ វា មត្តិកាយ វា លិត្តា. អវលិត្តា នាម តថេវ វុត្តនយេនេវ ឆទនស្ស ពហិ លិត្តា. ឧល្លិត្តាវលិត្តា នាម តថេវ ឆទនស្ស អន្តោ ច ពហិ ច លិត្តា. ការយមានេនាតិ សយំ វា ករោន្តេន, អាណត្តិយា វា ការាបេន្តេន. អសាមិកន្តិ ការេតា ទាយកេន វិរហិតំ. អត្តុទ្ទេសន្តិ ‘‘មយ្ហំ វាសាគារំ ឯសា’’តិ ឯវំ អត្តា ឧទ្ទេសោ ឯតិស្សាតិ អត្តុទ្ទេសា, តំ អត្តុទ្ទេសំ. បមាណិកា ការេតព្ពាតិ បមាណយុត្តា ការេតព្ពា. តត្រិទំ បមាណន្តិ តស្សា កុដិយា ឥទំ បមាណំ. ទីឃសោតិ ទីឃតោ. ទ្វាទស វិទត្ថិយោ សុគតវិទត្ថិយាតិឯត្ថ សុគតវិទត្ថិ នាម ឥទានិ មជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស តិស្សោ វិទត្ថិយោ, វឌ្ឍកិហត្ថេន ទិយឌ្ឍោ ហត្ថោ ហោតិ. មិនន្តេន បន កុដិយា ពហិកុដ្ដេ បឋមំ ទិន្នំ មហាមត្តិកបរិយន្តំ អគ្គហេត្វា ថុសបិណ្ឌបរិយន្តេន ទ្វាទស វិទត្ថិយោ មិនេតព្ពា, សចេ ថុសបិណ្ឌកេន អនត្ថិកោ ហោតិ, មហាមត្តិកលេបេនេវ និដ្ឋាបេតិ, ស្វេវ បរិច្ឆេទោ. តិរិយន្តិ វិត្ថារតោ. សត្តន្តរាតិ កុដ្ដស្ស ពហិអន្តំ អគ្គហេត្វា អព្ភន្តរិមេន អន្តេន សត្ត សុគតវិទត្ថិយោ បមាណន្តិ វុត្តំ ហោតិ. ឯត្ថ ច កេសគ្គមត្តម្បិ ទីឃតោ ហាបេត្វា តិរិយំ, តិរិយតោ វា ហាបេត្វា ទីឃំ វឌ្ឍេតុំ ន វដ្ដតិ, កោ បន វាទោ ឧភតោវឌ្ឍនេ. យា បន ទីឃតោ សដ្ឋិហត្ថាបិ ហោតិ, តិរិយតោ តិហត្ថា វា ឩនកចតុហត្ថា វា, យត្ថ បមាណយុត្តោ មញ្ចោ ឥតោ ចិតោ ច ន បរិវដ្ដតិ, បច្ឆិមកោដិយា ចតុហត្ថវិត្ថារា ន ហោតិ, អយំ កុដិសង្ខ្យំ ន គច្ឆតិ, តស្មា វដ្ដតិ. ភិក្ខូ អភិនេតព្ពា វត្ថុទេសនាយាតិ យស្មិំ បទេសេ កុដិំ ការេតុកាមោ ហោតិ, តំ សោធេត្វា បទភាជនេ (បារា. ៣៤៩) វុត្តនយេន សង្ឃំ តិក្ខត្តុំ យាចិត្វា សព្ពេ វា សង្ឃបរិយាបន្នា សង្ឃេន វា សម្មតា ទ្វេ តយោ ភិក្ខូ តត្ថ វត្ថុទេសនត្ថាយ នេតព្ពា. តេហិ ភិក្ខូហិ វត្ថុ ទេសេតព្ពំ អនារម្ភំ សបរិក្កមនន្តិ តេហិ ភិក្ខូហិ កិបិល្លិកាទីនំ អាសយាទីហិ តេរសហិ, បុព្ពណ្ណាបរណ្ណនិស្សិតាទីហិ សោឡសហិ ឧបទ្ទវេហិ វិរហិតត្តា អនារម្ភំ, ទ្វីហិ វា ចតូហិ វា ពលិពទ្ធេហិ យុត្តេន សកដេន ឯកំ ចក្កំ និព្ពោទកបតនដ្ឋានេ ឯកំ ពហិ កត្វា អាវិជ្ឈិតុំ សក្កុណេយ្យតាយ សបរិក្កមនន្តិ សល្លក្ខេត្វា សចេ សង្ឃបហោនកា ហោន្តិ, តត្ថេវ, នោ ចេ, សង្ឃមជ្ឈំ គន្ត្វា តេន ភិក្ខុនា យាចិតេហិ ញត្តិទុតិយេន កម្មេន វត្ថុ ទេសេតព្ពំ. សារម្ភេ ចេតិអាទិ បដិបក្ខនយេន វេទិតព្ពំ.

អាឡវិយំ អាឡវិកេ ភិក្ខូ អារព្ភ សញ្ញាចិកាយ កុដិករណវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អសាធារណបញ្ញត្តិ, សាណត្តិកំ, ‘‘អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ កុដិំ ការេស្សាមី’’តិ ឧបករណត្ថំ អរញ្ញំ គមនតោ បដ្ឋាយ សព្ពបយោគេសុ ទុក្កដំ, ‘‘ឥទានិ ទ្វីហិ បិណ្ឌេហិ និដ្ឋានំ គមិស្សតី’’តិ តេសុ បឋមបិណ្ឌទានេ ថុល្លច្ចយំ, ទុតិយទានេន លេបេ ឃដិតេ សចេ អទេសិតវត្ថុកា ឯវ វា បមាណាតិក្កន្តា ឯវ វា ហោតិ, ឯកោ សង្ឃាទិសេសោ, ទ្វេ ច ទុក្កដានិ. ឧភយវិប្បន្នា, ទ្វេ សង្ឃាទិសេសា, ទ្វេ ច ទុក្កដានិ. សចេ បន ទ្វារពន្ធំ វា វាតបានំ វា អដ្ឋបេត្វាវ មត្តិកាយ លិម្បតិ, ឋបិតេ ច តស្មិំ លេបោ ន ឃដិយតិ, រក្ខតិ តាវ. បុន លិម្បន្តស្ស បន ឃដិតមត្តេ សង្ឃាទិសេសោ. សចេ តំ ឋបិយមានំ បឋមទិន្នលេបេន សទ្ធិំ និរន្តរមេវ ហុត្វា តិដ្ឋតិ, បឋមមេវ សង្ឃាទិសេសោ. កេវលំ សារម្ភាយ ទុក្កដំ, តថា អបរិក្កមនាយ. វិប្បកតំ កុដិំ អញ្ញស្ស ទទតោ ច, ភូមិំ សមំ កត្វា ភិន្ទន្តស្ស ច, លេណគុហាតិណកុដិបណ្ណច្ឆទនគេហេសុ អញ្ញតរំ ការេន្តស្ស, កុដិម្បិ អញ្ញស្ស វាសត្ថាយ, វាសាគារំ ឋបេត្វា ឧបោសថាគារាទីសុ អញ្ញតរត្ថាយ ការេន្តស្ស ច ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. សីលវិបត្តិ, ឧល្លិត្តាទីនំ អញ្ញតរតា, ហេដ្ឋិមបមាណសម្ភវោ, អទេសិតវត្ថុកតា, បមាណាតិក្កន្តតា, អត្តុទ្ទេសិកតា, វាសាគារតា, លេបឃដនាតិ ឥមានេត្ថ ឆ វា សត្ត វា អង្គានិ. ឆសមុដ្ឋានំ, កិរិយញ្ច, កិរិយាកិរិយញ្ច. ឥទញ្ហិ វត្ថុំ ទេសាបេត្វា បមាណាតិក្កន្តំ វា ករោតោ កិរិយតោ សមុដ្ឋាតិ, អទេសាបេត្វា ករោតោ កិរិយាកិរិយតោ សមុដ្ឋាតិ. សេសមេត្ថ សញ្ចរិត្តេ វុត្តសទិសមេវាតិ.

កុដិការសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.