២. រត្តន្ធការវគ្គោ

១. រត្តន្ធការសិក្ខាបទវណ្ណនា

អន្ធការវគ្គស្ស បឋមេ រត្តន្ធការេតិ រត្តិអន្ធការេ. អប្បទីបេតិ បជ្ជោតចន្ទសូរិយអគ្គីសុ ឯកេកេនាបិ អនោភាសិតេ. បុរិសេនាតិ សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុញ្ច វិញ្ញុនា មនុស្សបុរិសេន សទ្ធិំ. សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិ ហត្ថបាសេ ឋិតមត្តាយ បាចិត្តិយំ. សល្លបេយ្យាតិ តត្ថ ឋត្វា គេហសិតកថំ កថេន្តិយាបិ បាចិត្តិយមេវ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ ឯវំ សន្តិដ្ឋនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, បុរិសស្ស ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា, យក្ខាទីនំ ហត្ថបាសំ អវិជហិត្វាបិ សន្តិដ្ឋន្តិយា, សល្លបេន្តិយា វា ទុក្កដំ, យំកិញ្ចិ វិញ្ញុំ ទុតិយំ គហេត្វា ឯវំ ករោន្តិយា, អរហោបេក្ខាយ, អញ្ញវិហិតាយ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. រត្តន្ធការតា, បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋានំ វា សល្លបនំ វា, សហាយាភាវោ, រហោបេក្ខតាតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ. ថេយ្យសត្ថសមុដ្ឋានំ, កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, តិវេទនន្តិ.

រត្តន្ធការសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. បដិច្ឆន្នោកាសសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទុតិយេ បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេតិ កុដ្ដាទីសុ យេន កេនចិ បដិច្ឆន្នេ, ឥទមេវេត្ថ នានត្តំ.

បដិច្ឆន្នោកាសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. អជ្ឈោកាសសល្លបនសិក្ខាបទវណ្ណនា

តតិយេ អជ្ឈោកាសេតិ នានំ, សេសំ ឧភយត្ថាបិ បឋមសទិសមេវាតិ.

អជ្ឈោកាសសល្លបនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. ទុតិយិកឧយ្យោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ចតុត្ថេ រថិកាយាតិ រច្ឆាយំ. ព្យូហេតិ អនិវិទ្ធរច្ឆាយំ. សិង្ឃាដកេតិ ចច្ចរេ. និកណ្ណិកំ វា ជប្បេយ្យាតិ កណ្ណមូលេ កិញ្ចិ ជប្បេយ្យ. ឧយ្យោជេយ្យាតិ អនាចារំ ចរិតុកាមតាយ ‘‘គច្ឆ ត្វ’’ន្តិ ទុតិយិកំ ឧយ្យោជេយ្យ. បាចិត្តិយន្តិ បុរិមនយេនេវ តាវ សន្តិដ្ឋនាទីសុ តីណិ បាចិត្តិយានិ, ឧយ្យោជេន្តិយា បន ឧយ្យោជនេ ច ហត្ថបាសវិជហនេ ច ទុក្កដំ, វិជហិតេ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ ឯវំ សន្តិដ្ឋនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសំ បុរិមត្តយសទិសមេវ. អនាបត្តិយំ បន ‘‘ន អនាចារំ អាចរិតុកាមា, សតិ ករណីយេ ទុតិយិកំ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេតី’’តិ (បាចិ. ៨៥២) ឯត្តកំ អធិកន្តិ.

ទុតិយិកឧយ្យោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. អនាបុច្ឆាបក្កមនសិក្ខាបទវណ្ណនា

បញ្ចមេ បុរេភត្តន្តិ អរុណុគ្គមនំ ឧបាទាយ យាវ មជ្ឈន្ហិកំ. អាសនេតិ បល្លង្កស្សោកាសភូតេ. សាមិកេ អនាបុច្ឆាតិ តស្មិំ កុលេ យំកិញ្ចិ វិញ្ញុំ មនុស្សំ អនាបុច្ឆា. បក្កមេយ្យាតិ ឯត្ថ ឆន្នស្ស អន្តោ និសីទិត្វា អនោវស្សកំ អជ្ឈោកាសេ ឧបចារំ អតិក្កាមេន្តិយា បឋមបាទេ ទុក្កដំ, ទុតិយេ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ អនាបុច្ឆា បក្កមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, បល្លង្កស្ស អនោកាសេ ទុក្កដំ, តថា អាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញាយ ចេវ វេមតិកាយ ច. អាបុច្ឆិតសញ្ញាយ បន, អសំហារិមេ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. បុរេភត្តតា, អន្តរឃរេ និសជ្ជា, អាសនស្ស បល្លង្កោកាសតា, អញ្ញត្រ អនុញ្ញាតការណា អនាបុច្ឆនំ, វុត្តបរិច្ឆេទាតិក្កមោតិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ កថិនសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយន្តិ.

អនាបុច្ឆាបក្កមនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. អនាបុច្ឆាអភិនិសីទនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ឆដ្ឋេ បច្ឆាភត្តន្តិ មជ្ឈន្ហិកេ វីតិវត្តេ យាវ សូរិយស្ស អត្ថង្គមា. អភិនិសីទេយ្យ វាតិ អាទិម្ហិ និសីទិត្វា គច្ឆន្តិយា ឯកា អាបត្តិ, អនិសីទិត្វា និបជ្ជិត្វាវ គច្ឆន្តិយាបិ ឯកា, និសីទិត្វា និបជ្ជន្តិយា ទ្វេ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អាសនេ អភិនិសីទនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសំ បញ្ចមសទិសមេវ. យថា បន តត្ថ អសំហារិមេ, ឯវមិធ ធុវបញ្ញត្តេ អនាបត្តីតិ.

អនាបុច្ឆាអភិនិសីទនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. អនាបុច្ឆាសន្ថរណសិក្ខាបទវណ្ណនា

សត្តមេ វិកាលេតិ អត្ថង្គតេ សូរិយេ. សេយ្យន្តិ អន្តមសោ បណ្ណសន្ថារម្បិ, សេសំ ឆដ្ឋសទិសមេវ.

ឥទំ បន សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆិត្វា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អភិនិសីទនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អនាបត្តិយញ្ចេត្ថ ធុវបញ្ញត្តំ នាម នត្ថីតិ.

អនាបុច្ឆាសន្ថរណសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. បរឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា

អដ្ឋមេ ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេនាតិ យំ វុត្តំ, តតោ អញ្ញថា គហិតេន ច ឧបធារិតេន ច. បរន្តិ ‘‘អហំ កិរយ្យេ អយ្យំ ន សក្កច្ចំ ឧបដ្ឋហាមី’’តិអាទិនា (បាចិ. ៨៦៩) នយេន ឧបសម្បន្នំ ឧជ្ឈាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ ឯវំ បរំ ឧជ្ឈាបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អនុបសម្បន្នាយ តិកទុក្កដំ, ឧម្មត្តិកាទីនំយេវ អនាបត្តិ. ទុគ្គហិតតា, ឧជ្ឈាបនំ, យំ ឧជ្ឈាបេតិ, តស្សា ឧបសម្បន្នតាតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ អទិន្នាទានសទិសានិ, ឥទំ បន ទុក្ខវេទនន្តិ.

បរឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. បរអភិសបនសិក្ខាបទវណ្ណនា

នវមេ អភិសបេយ្យាតិ សបថំ ករេយ្យ. តត្ថ ‘‘និរយេ ឧបបជ្ជាមិ, និរយេ ឧបបជ្ជតូ’’តិឯវមាទីនិ វទមានា និរយេន អភិសបតិ នាម, អក្កោសតីតិ អត្ថោ. ‘‘គិហិនី ហោមិ, គិហិនី ហោតូ’’តិឯវមាទីនិ វទមានា ព្រហ្មចរិយេន. តស្សា វាចាយ វាចាយ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ចណ្ឌកាឡិំ អារព្ភ ឯវំ អភិសបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អនុបសម្បន្នាយ តិកទុក្កដំ, តិរច្ឆានយោនិយា វា បេត្តិវិសយេន វា មនុស្សទោភគ្គេន វា អភិសបនេ ទុក្កដំ. អត្ថធម្មានុសាសនិបុរេក្ខារានំ ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបនំ, ឧបសម្បន្នតា, អត្ថធម្មបុរេក្ខារាទីនំ អភាវោតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ អដ្ឋមសទិសានេវាតិ.

បរអភិសបនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. រោទនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទសមេ វធិត្វាតិ ហត្ថាទីហិ បហរិត្វា, ឧភយំ ករោន្តិយាវ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ចណ្ឌកាឡិំ អារព្ភ អត្តានំ វធិត្វា រោទនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, កេវលំ វធន្តិយា វា រោទន្តិយា វា ទុក្កដមេវ. ញាតិរោគភោគព្យសនេហិ ផុដ្ឋាយ កេវលំ រោទន្តិយា ឯវ ន វធន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អត្តានំ វធនញ្ចេវ, រោទនញ្ចាតិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ សមនុភាសនសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយមេវាតិ.

រោទនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

រត្តន្ធការវគ្គោ ទុតិយោ.