បាចិត្តិយកណ្ឌោ

១. លសុណវគ្គោ

១. លសុណសិក្ខាបទវណ្ណនា

បាចិត្តិយេសុ លសុណវគ្គស្ស តាវ បឋមេ លសុណន្តិ មគធរដ្ឋេ ជាតំ អាមកំ ភណ្ឌិកលសុណមេវ, ន ឯកទ្វិតិមិញ្ជកំ. តញ្ហិ ‘‘ខាទិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហន្តិយា ទុក្កដំ, អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ លសុណំ ហរាបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អលសុណេ ទ្វិកទុក្កដំ. តស្មិំ បន អលសុណសញ្ញាយ, បលណ្ឌុកេ, ភញ្ជនកេ, ហរិតកេ, ចាបលសុណេ, សូបសម្បាកេ, មំសសម្បាកេ, តេលសម្បាកេ, សាឡវេ, ឧត្តរិភង្គេ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អាមកលសុណញ្ចេវ, អជ្ឈោហរណញ្ចាតិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ.

លសុណសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. សម្ពាធលោមសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទុតិយេ សម្ពាធេតិ បដិច្ឆន្នោកាសេ, ឧបកច្ឆកេសុ ច មុត្តករណេ ចាតិ អត្ថោ. សំហរាបេយ្យាតិ ឯត្ថ ខុរសណ្ឌាសកត្តរិអាទីសុ យេន កេនចិ សំហរាបេន្តិយា បយោគគណនាយ បាចិត្តិយំ, ន លោមគណនាយ.

សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ សម្ពាធេ លោមំ សំហរាបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អត្តនោ អត្ថាយ អញ្ញំ អាណាបេន្តិយា សាណត្តិកំ, អាបត្តិភេទោនត្ថិ. អាពាធបច្ចយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អាពាធាភាវោ, សម្ពាធេ លោមសំហរណន្តិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ឯកទ្ធានមគ្គគមនសិក្ខាបទសទិសានីតិ.

សម្ពាធលោមសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. តលឃាតកសិក្ខាបទវណ្ណនា

តតិយេ តលឃាតកេតិ អន្តមសោ ឧប្បលកេសរេនាបិ មុត្តករណស្ស តលឃាតនេ មុត្តករណម្ហិ បហារទានេ បាចិត្តិយន្តិ អត្ថោ.

សាវត្ថិយំ ទ្វេ ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ តលឃាតករណវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, បុរិមនយេនេវ សាណត្តិកំ, អាបត្តិភេទោ នត្ថិ. ឥតោ បរំ បន យត្ថ នត្ថិ, តត្ថ អវត្វាវ គមិស្សាម. អាពាធបច្ចយា គណ្ឌំ វា វណំ វា បហរន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អាពាធាភាវោ, មុត្តករណេ បហារទានំ, ផស្សសាទិយនន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមបារាជិកសទិសានីតិ.

តលឃាតកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. ជតុមដ្ឋកសិក្ខាបទវណ្ណនា

ចតុត្ថេ ជតុមដ្ឋកេតិ ជតុនា កតេ មដ្ឋទណ្ឌកេ. វត្ថុវសេនេតំ វុត្តំ, កាមរាគេន បន ឧប្បលកេសរម្បិ បវេសេន្តិយា អាបត្តិ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ ជតុមដ្ឋកសាទិយនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសំ តតិយសទិសមេវាតិ.

ជតុមដ្ឋកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. ឧទកសុទ្ធិកសិក្ខាបទវណ្ណនា

បញ្ចមេ ឧទកសុទ្ធិកន្តិ មុត្តករណស្ស ធោវនំ. អាទិយមានាយាតិ ករោន្តិយា. ទ្វង្គុលបព្ពបរមំ អាទាតព្ពន្តិ ទ្វីសុ អង្គុលីសុ ឯកេកំ កត្វា ទ្វង្គុលបព្ពបរមំ អាទាតព្ពំ. តំ អតិក្កាមេន្តិយាតិ សចេ ធោវនកាលេ រាគវសេន វិត្ថារតោ តតិយាយ អង្គុលិយា អគ្គបព្ពំ, គម្ភីរតោ ឯកិស្សាវ អង្គុលិយា តតិយបព្ពំ បវេសេតិ បាចិត្តិយំ.

សក្កេសុ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ អតិគម្ភីរំ ឧទកសុទ្ធិកំ អាទិយនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, ឩនកទ្វង្គុលបព្ពេ ទ្វិកទុក្កដំ. តស្មិំ បន ឩនកសញ្ញាយ, ទ្វង្គុលបព្ពបរមំ អាទិយន្តិយា, អាពាធបច្ចយា អតិរេកម្បិ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ, សេសំ តតិយសទិសមេវាតិ.

ឧទកសុទ្ធិកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. ឧបតិដ្ឋនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ឆដ្ឋេ ភុញ្ជន្តស្សាតិ បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរំ ភុញ្ជតោ. បានីយេនាតិ សុទ្ធេន វា ឧទកេន, តក្កាទីសុ វា អញ្ញតរេន. វិធូបនេនាតិ យាយ កាយចិ ពីជនិយា. ឧបតិដ្ឋេយ្យាតិ យា ឯតេសុ ទ្វីសុ អញ្ញតរំ គហេត្វា ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, តស្សា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ ភុញ្ជន្តស្ស ឯវំ តិដ្ឋនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា ខាទនីយំ ខាទន្តស្ស ឧបតិដ្ឋន្តិយា ទុក្កដំ, អនុបសម្បន្នេ តិកទុក្កដំ. ‘‘ឥមំ បិវថ, ឥមិនា ពីជថា’’តិ ឯវំ ទេន្តិយា វា, ទាបេន្តិយា វា, អនុបសម្បន្នំ វា ឧបតិដ្ឋាបនត្ថំ អាណាបេន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. ភុញ្ជន្តស្ស ភិក្ខុនោ ហត្ថបាសេ ឋានំ, បានីយស្ស វា វិធូបនស្ស វា គហណន្តិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ.

ឧបតិដ្ឋនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. អាមកធញ្ញសិក្ខាបទវណ្ណនា

សត្តមេ វិញ្ញត្វាតិ អន្តមសោ មាតរម្បិ យាចិត្វា. ភុញ្ជេយ្យាតិ អជ្ឈោហរេយ្យ. ឯត្ថ ច វិញ្ញត្តិ ចេវ ភោជនញ្ច បមាណំ, តស្មា សយំ វិញ្ញត្វា អញ្ញាយ ភជ្ជនាទីនិ ការាបេត្វា វា, អញ្ញាយ វិញ្ញាបេត្វា សយំ ភជ្ជនាទីនិ កត្វា វា បដិគ្គហណតោ បដ្ឋាយ យាវ ទន្តេហិ សំខាទនំ, តាវ បុព្ពប្បយោគេសុ ទុក្កដានិ, អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ អាមកធញ្ញំ វិញ្ញាបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សយំ វា អញ្ញាយ វា អវិញ្ញត្តិយា លទ្ធំ ភជ្ជនាទីនិ កត្វា វា ការេត្វា វា ភុញ្ជន្តិយា ទុក្កដំ, អញ្ញាយ វិញ្ញត្តិយា លទ្ធំ បន សយំ ភជ្ជនាទីនិ កត្វាបិ ការេត្វាបិ ភុញ្ជន្តិយា ទុក្កដមេវ. អាពាធេ សតិ សេទកម្មាទីនំ អត្ថាយ វិញ្ញាបេន្តិយា, អវិញ្ញត្តិយា លព្ភមានំ នវកម្មត្ថាយ សម្បដិច្ឆន្តិយា, ញាតកប្បវារិតដ្ឋានេ មុគ្គមាសាទិអបរណ្ណំ វិញ្ញាបេន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. សត្តន្នំ ធញ្ញានំ អញ្ញតរស្ស វិញ្ញាបនំ វា វិញ្ញាបាបនំ វា, បដិលាភោ, ភជ្ជនាទីនិ កត្វា វា ការេត្វា វា អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ អទ្ធានមគ្គសិក្ខាបទសទិសានីតិ.

អាមកធញ្ញសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. បឋមឧច្ចារឆឌ្ឌនសិក្ខាបទវណ្ណនា

អដ្ឋមេ សង្ការន្តិ កចវរំ. វិឃាសន្តិ យំកិញ្ចិ បរិភុត្តាវសេសំ ឧច្ឆិដ្ឋោទកម្បិ ទន្តកដ្ឋម្បិ, អដ្ឋិកចលកេសុ បន វត្តព្ពមេវ នត្ថិ. តិរោកុដ្ដេ វា តិរោបាការេ វាតិ យស្សកស្សចិ កុដ្ដស្ស វា បាការស្ស វា បរតោ. ឆឌ្ឌេយ្យ វា ឆឌ្ឌាបេយ្យ វាតិ សព្ពានិបេតានិ ឯកតោ ឆឌ្ឌេន្តិយា ឯកប្បយោគេ ឯកាបត្តិ, សកិំ អាណត្តិយា ពហុកេបិ ឆឌ្ឌិតេ ឯកាវ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ ឧច្ចារំ តិរោកុដ្ដេ ឆឌ្ឌនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាណត្តិកំ, ភិក្ខុស្ស ទុក្កដំ, ឱលោកេត្វា វា អវលញ្ជេ វា ឆឌ្ឌេន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. ឧច្ចារាទិភាវោ, អនោលោកនំ, វលញ្ជនដ្ឋានំ, តិរោកុដ្ដតិរោបាការតា, ឆឌ្ឌនំ វា ឆឌ្ឌាបនំ វាតិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ សញ្ចរិត្តសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយន្តិ.

បឋមឧច្ចារឆឌ្ឌនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. ទុតិយឧច្ចារឆឌ្ឌនសិក្ខាបទវណ្ណនា

នវមេ ហរិតេតិ ខេត្តេ វា នាឡិកេរាទិអារាមេ វា យត្ថកត្ថចិ រោបិមហរិតដ្ឋានេ. តានិ វត្ថូនិ ឆឌ្ឌេន្តិយា វា ឆឌ្ឌាបេន្តិយា វា បុរិមនយេនេវ អាបត្តិ, តាទិសេ ឋានេ និសីទិត្វា អន្តមសោ ឧទកំ បិវិត្វា មត្ថកច្ឆិន្នំ នាឡិកេរម្បិ ឆឌ្ឌេន្តិយា អាបត្តិយេវ.

សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ ឧច្ចារាទីនិ ហរិតេ ឆឌ្ឌនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, ភិក្ខុនោ ទុក្កដំ, ភិក្ខុនិយាបិ និក្ខិត្តពីជេ ខេត្តេ យាវ អង្កុរោ ន ឧដ្ឋហតិ, តាវ ទុក្កដំ, អហរិតេ ទ្វិកទុក្កដំ. តស្មិំ បន អហរិតសញ្ញាយ ឆឌ្ឌិតខេត្តេ វា, សាមិកេ អបលោកេត្វា វា ឆឌ្ឌេន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. សេសំ អដ្ឋមសទិសមេវាតិ.

ទុតិយឧច្ចារឆឌ្ឌនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. នច្ចគីតសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទសមេ នច្ចន្តិ អន្តមសោ មោរនច្ចម្បិ. គីតន្តិ អន្តមសោ ធម្មភាណកគីតម្បិ. វាទិតន្តិ អន្តមសោ ឧទកភេរិវាទិតម្បិ. ទស្សនាយាតិ ឯតេសុ យំកិញ្ចិ ទស្សនាយ គច្ឆន្តិយា បទេ បទេ ទុក្កដំ, យត្ថ ឋិតា បស្សតិ វា សុណាតិ វា, ឯកប្បយោគេ ឯកាបត្តិ, តំ តំ ទិសំ ឱលោកេន្តិយា បយោគេ បយោគេ អាបត្តិ.

រាជគហេ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ នច្ចាទីនិ ទស្សនាយ គមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សយំ តានិ វត្ថូនិ ករោន្តិយា, អញ្ញំ វា អាណាបេន្តិយា, ‘‘ចេតិយស្ស ឧបហារំ ទេថា’’តិ ឦទិសេន បរិយាយេន វា ភណន្តិយា, ‘‘ចេតិយស្ស ឧបហារំ ករោមា’’តិ វា វុត្តេ ‘‘សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆន្តិយា ច បាចិត្តិយមេវាតិ សព្ពអដ្ឋកថាសុ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨៣៥-៨៣៧) វុត្តំ, ភិក្ខុនោ សព្ពត្ថ ទុក្កដំ. ‘‘តុម្ហាកំ ចេតិយស្ស ឧបដ្ឋានំ ករោមា’’តិ វុត្តេ បន ‘‘ឧបដ្ឋានករណំ នាម សុន្ទរ’’ន្តិ ឦទិសំ បរិយាយំ ភណន្តិយា, អារាមេ ឋត្វា បស្សន្តិយា វា សុណន្តិយា វា, តថា អត្តនោ ឋិតោកាសំ អាគន្ត្វា បយោជិតំ បដិបថំ គច្ឆន្តិយា សម្មុខីភូតំ សលាកភត្តាទិកេ សតិ ករណីយេ គន្ត្វា, អាបទាសុ វា សមជ្ជដ្ឋានំ បវិសិត្វាបិ បស្សន្តិយា វា សុណន្តិយា វា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. នច្ចាទីនំ អញ្ញតរតា, អញ្ញត្រ អនុញ្ញាតការណា គមនំ, ទស្សនំ វា សវនំ វាតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានិ, ឥទំ បន លោកវជ្ជំ, អកុសលចិត្តំ, តិវេទនន្តិ.

នច្ចគីតសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

លសុណវគ្គោ បឋមោ.

២. រត្តន្ធការវគ្គោ

១. រត្តន្ធការសិក្ខាបទវណ្ណនា

អន្ធការវគ្គស្ស បឋមេ រត្តន្ធការេតិ រត្តិអន្ធការេ. អប្បទីបេតិ បជ្ជោតចន្ទសូរិយអគ្គីសុ ឯកេកេនាបិ អនោភាសិតេ. បុរិសេនាតិ សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុញ្ច វិញ្ញុនា មនុស្សបុរិសេន សទ្ធិំ. សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិ ហត្ថបាសេ ឋិតមត្តាយ បាចិត្តិយំ. សល្លបេយ្យាតិ តត្ថ ឋត្វា គេហសិតកថំ កថេន្តិយាបិ បាចិត្តិយមេវ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ ឯវំ សន្តិដ្ឋនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, បុរិសស្ស ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា, យក្ខាទីនំ ហត្ថបាសំ អវិជហិត្វាបិ សន្តិដ្ឋន្តិយា, សល្លបេន្តិយា វា ទុក្កដំ, យំកិញ្ចិ វិញ្ញុំ ទុតិយំ គហេត្វា ឯវំ ករោន្តិយា, អរហោបេក្ខាយ, អញ្ញវិហិតាយ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. រត្តន្ធការតា, បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋានំ វា សល្លបនំ វា, សហាយាភាវោ, រហោបេក្ខតាតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ. ថេយ្យសត្ថសមុដ្ឋានំ, កិរិយំ, សញ្ញាវិមោក្ខំ, សចិត្តកំ, លោកវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, អកុសលចិត្តំ, តិវេទនន្តិ.

រត្តន្ធការសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. បដិច្ឆន្នោកាសសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទុតិយេ បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេតិ កុដ្ដាទីសុ យេន កេនចិ បដិច្ឆន្នេ, ឥទមេវេត្ថ នានត្តំ.

បដិច្ឆន្នោកាសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. អជ្ឈោកាសសល្លបនសិក្ខាបទវណ្ណនា

តតិយេ អជ្ឈោកាសេតិ នានំ, សេសំ ឧភយត្ថាបិ បឋមសទិសមេវាតិ.

អជ្ឈោកាសសល្លបនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. ទុតិយិកឧយ្យោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ចតុត្ថេ រថិកាយាតិ រច្ឆាយំ. ព្យូហេតិ អនិវិទ្ធរច្ឆាយំ. សិង្ឃាដកេតិ ចច្ចរេ. និកណ្ណិកំ វា ជប្បេយ្យាតិ កណ្ណមូលេ កិញ្ចិ ជប្បេយ្យ. ឧយ្យោជេយ្យាតិ អនាចារំ ចរិតុកាមតាយ ‘‘គច្ឆ ត្វ’’ន្តិ ទុតិយិកំ ឧយ្យោជេយ្យ. បាចិត្តិយន្តិ បុរិមនយេនេវ តាវ សន្តិដ្ឋនាទីសុ តីណិ បាចិត្តិយានិ, ឧយ្យោជេន្តិយា បន ឧយ្យោជនេ ច ហត្ថបាសវិជហនេ ច ទុក្កដំ, វិជហិតេ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ ឯវំ សន្តិដ្ឋនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសំ បុរិមត្តយសទិសមេវ. អនាបត្តិយំ បន ‘‘ន អនាចារំ អាចរិតុកាមា, សតិ ករណីយេ ទុតិយិកំ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេតី’’តិ (បាចិ. ៨៥២) ឯត្តកំ អធិកន្តិ.

ទុតិយិកឧយ្យោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. អនាបុច្ឆាបក្កមនសិក្ខាបទវណ្ណនា

បញ្ចមេ បុរេភត្តន្តិ អរុណុគ្គមនំ ឧបាទាយ យាវ មជ្ឈន្ហិកំ. អាសនេតិ បល្លង្កស្សោកាសភូតេ. សាមិកេ អនាបុច្ឆាតិ តស្មិំ កុលេ យំកិញ្ចិ វិញ្ញុំ មនុស្សំ អនាបុច្ឆា. បក្កមេយ្យាតិ ឯត្ថ ឆន្នស្ស អន្តោ និសីទិត្វា អនោវស្សកំ អជ្ឈោកាសេ ឧបចារំ អតិក្កាមេន្តិយា បឋមបាទេ ទុក្កដំ, ទុតិយេ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ អនាបុច្ឆា បក្កមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, បល្លង្កស្ស អនោកាសេ ទុក្កដំ, តថា អាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញាយ ចេវ វេមតិកាយ ច. អាបុច្ឆិតសញ្ញាយ បន, អសំហារិមេ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. បុរេភត្តតា, អន្តរឃរេ និសជ្ជា, អាសនស្ស បល្លង្កោកាសតា, អញ្ញត្រ អនុញ្ញាតការណា អនាបុច្ឆនំ, វុត្តបរិច្ឆេទាតិក្កមោតិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ កថិនសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយន្តិ.

អនាបុច្ឆាបក្កមនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. អនាបុច្ឆាអភិនិសីទនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ឆដ្ឋេ បច្ឆាភត្តន្តិ មជ្ឈន្ហិកេ វីតិវត្តេ យាវ សូរិយស្ស អត្ថង្គមា. អភិនិសីទេយ្យ វាតិ អាទិម្ហិ និសីទិត្វា គច្ឆន្តិយា ឯកា អាបត្តិ, អនិសីទិត្វា និបជ្ជិត្វាវ គច្ឆន្តិយាបិ ឯកា, និសីទិត្វា និបជ្ជន្តិយា ទ្វេ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អាសនេ អភិនិសីទនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសំ បញ្ចមសទិសមេវ. យថា បន តត្ថ អសំហារិមេ, ឯវមិធ ធុវបញ្ញត្តេ អនាបត្តីតិ.

អនាបុច្ឆាអភិនិសីទនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. អនាបុច្ឆាសន្ថរណសិក្ខាបទវណ្ណនា

សត្តមេ វិកាលេតិ អត្ថង្គតេ សូរិយេ. សេយ្យន្តិ អន្តមសោ បណ្ណសន្ថារម្បិ, សេសំ ឆដ្ឋសទិសមេវ.

ឥទំ បន សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆិត្វា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អភិនិសីទនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អនាបត្តិយញ្ចេត្ថ ធុវបញ្ញត្តំ នាម នត្ថីតិ.

អនាបុច្ឆាសន្ថរណសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. បរឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា

អដ្ឋមេ ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេនាតិ យំ វុត្តំ, តតោ អញ្ញថា គហិតេន ច ឧបធារិតេន ច. បរន្តិ ‘‘អហំ កិរយ្យេ អយ្យំ ន សក្កច្ចំ ឧបដ្ឋហាមី’’តិអាទិនា (បាចិ. ៨៦៩) នយេន ឧបសម្បន្នំ ឧជ្ឈាបេន្តិយា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ ឯវំ បរំ ឧជ្ឈាបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អនុបសម្បន្នាយ តិកទុក្កដំ, ឧម្មត្តិកាទីនំយេវ អនាបត្តិ. ទុគ្គហិតតា, ឧជ្ឈាបនំ, យំ ឧជ្ឈាបេតិ, តស្សា ឧបសម្បន្នតាតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ អទិន្នាទានសទិសានិ, ឥទំ បន ទុក្ខវេទនន្តិ.

បរឧជ្ឈាបនកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. បរអភិសបនសិក្ខាបទវណ្ណនា

នវមេ អភិសបេយ្យាតិ សបថំ ករេយ្យ. តត្ថ ‘‘និរយេ ឧបបជ្ជាមិ, និរយេ ឧបបជ្ជតូ’’តិឯវមាទីនិ វទមានា និរយេន អភិសបតិ នាម, អក្កោសតីតិ អត្ថោ. ‘‘គិហិនី ហោមិ, គិហិនី ហោតូ’’តិឯវមាទីនិ វទមានា ព្រហ្មចរិយេន. តស្សា វាចាយ វាចាយ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ចណ្ឌកាឡិំ អារព្ភ ឯវំ អភិសបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អនុបសម្បន្នាយ តិកទុក្កដំ, តិរច្ឆានយោនិយា វា បេត្តិវិសយេន វា មនុស្សទោភគ្គេន វា អភិសបនេ ទុក្កដំ. អត្ថធម្មានុសាសនិបុរេក្ខារានំ ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបនំ, ឧបសម្បន្នតា, អត្ថធម្មបុរេក្ខារាទីនំ អភាវោតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ អដ្ឋមសទិសានេវាតិ.

បរអភិសបនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. រោទនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទសមេ វធិត្វាតិ ហត្ថាទីហិ បហរិត្វា, ឧភយំ ករោន្តិយាវ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ចណ្ឌកាឡិំ អារព្ភ អត្តានំ វធិត្វា រោទនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, កេវលំ វធន្តិយា វា រោទន្តិយា វា ទុក្កដមេវ. ញាតិរោគភោគព្យសនេហិ ផុដ្ឋាយ កេវលំ រោទន្តិយា ឯវ ន វធន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អត្តានំ វធនញ្ចេវ, រោទនញ្ចាតិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ សមនុភាសនសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយមេវាតិ.

រោទនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

រត្តន្ធការវគ្គោ ទុតិយោ.

៣. នគ្គវគ្គោ

១. នគ្គសិក្ខាបទវណ្ណនា

នគ្គវគ្គស្ស បឋមេ នគ្គាតិ អនិវត្ថា វា អបារុតា វា. ឯវញ្ហិ នហាយន្តិយា សព្ពប្បយោគេសុ ទុក្កដំ, នហានបរិយោសានេ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ ឯវំ នហានវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ឧទកសាដិកចីវរេ អច្ឆិន្នេ វា នដ្ឋេ វា, ‘‘មហគ្ឃំ ឥទំ ទិស្វា ចោរាបិ ហរេយ្យុ’’ន្តិ ឯវរូបាសុ អាបទាសុ វា នហាយន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. នគ្គតា, អនុញ្ញាតការណាភាវោ, នហានបរិយោសានន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ.

នគ្គសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ឧទកសាដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទុតិយេ សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ អប្បមាណិកាយោ ឧទកសាដិកាយោ ធារណវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសមេត្ថ សព្ពំ រតនវគ្គេ និសីទនសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ.

ឧទកសាដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. ចីវរសិព្ពនសិក្ខាបទវណ្ណនា

តតិយេ វិសិព្ពេត្វាតិ ទុស្សិព្ពិតំ បុនសិព្ពនត្ថាយ វិសិព្ពេត្វា. អនន្តរាយិកិនីតិ ទសសុ អន្តរាយេសុ ឯកេកស្មិម្បិ អសតិ. អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហាតិ វិសិព្ពិតទិវសតោ បញ្ច ទិវសេ អតិក្កាមេត្វា ‘‘នេវ សិព្ពិស្សាមិ, ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា ន សិព្ពនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អនុបសម្បន្នាយ តិកទុក្កដំ, តថា ឧភិន្នម្បិ អញ្ញស្មិំ បរិក្ខារេ. យា បន អន្តរាយិកិនី វា ហោតិ, បរិយេសិត្វា វា កិញ្ចិ ន លភតិ, ករោន្តី វា បញ្ចាហំ អតិក្កាមេតិ, តស្សា ច, គិលានាយ ច, អាបទាសុ ច, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. និវាសនបារុបនុបគចីវរតា, ឧបសម្បន្នាយ សន្តកតា, សិព្ពនត្ថាយ វិសិព្ពនំ វា វិសិព្ពាបនំ វា, អញ្ញត្រ អនុញ្ញាតការណា បញ្ចាហាតិក្កមោ, ធុរនិក្ខេបោតិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ សមនុភាសនសទិសានីតិ.

ចីវរសិព្ពនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. សង្ឃាដិចារសិក្ខាបទវណ្ណនា

ចតុត្ថេ បញ្ច អហានិ បញ្ចាហំ, បញ្ចាហមេវ បញ្ចាហិកំ. សង្ឃាដីនំ ចារោ សង្ឃាដិចារោ, បរិភោគវសេន វា ឱតាបនវសេន វា សង្ឃដិតដ្ឋេន ‘សង្ឃាដី’តិ លទ្ធនាមំ តិចីវរំ, ឧទកសាដិកា, សំកច្ចិកាតិ ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ចីវរានំ បរិវត្តនន្តិ អត្ថោ. អតិក្កាមេយ្យ បាចិត្តិយន្តិ ឆដ្ឋេ អរុណុគ្គមនេ ឯកស្មិំ ចីវរេ វុត្តនយេន អបរិវត្តិតេ ឯកា អាបត្តិ, បញ្ចសុ បញ្ច.

សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, បញ្ចាហានតិក្កន្តេ ទ្វិកទុក្កដំ. តស្មិំ បន អនតិក្កន្តសញ្ញាយ, បញ្ចមំ ទិវសំ បញ្ច ចីវរានិ និវាសេន្តិយា វា បារុបន្តិយា វា ឱតាបេន្តិយា វា, គិលានាយ, ‘‘ឥទំ មេ ចីវរំ មហគ្ឃំ ឦទិសេ ចោរភយេ ន សក្កា ធារេតុ’’ន្តិ ឯវរូបាសុ អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. បញ្ចន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរតា, បញ្ចាហាតិក្កមោ, អនុញ្ញាតការណាភាវោ, អបរិវត្តនន្តិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ កថិនសទិសានីតិ.

សង្ឃាដិចារសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. ចីវរសង្កមនីយសិក្ខាបទវណ្ណនា

បញ្ចមេ ចីវរសង្កមនីយន្តិ សង្កមេតព្ពំ ចីវរំ, អញ្ញិស្សា សន្តកំ អនាបុច្ឆា គហិតំ បុន បដិទាតព្ពំ បញ្ចន្នំ អញ្ញតរំ ចីវរន្តិ អត្ថោ. ធារេយ្យាតិ សចេ តំ និវាសេតិ វា បារុបតិ វា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុនិំ អារព្ភ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អាទាយ អនាបុច្ឆា បារុបនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អនុបសម្បន្នាយ តិកទុក្កដំ. យា បន តាយ វា ទិន្នំ, តំ វា អាបុច្ឆា, អច្ឆិន្ននដ្ឋចីវរិកា វា ហុត្វា, ‘‘ឥទំ មេ ចីវរំ មហគ្ឃំ ឦទិសេ ចោរភយេ ន សក្កា ធារេតុ’’ន្តិ ឯវរូបាសុ អាបទាសុ វា ធារេតិ, តស្សា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. ចីវរសង្កមនីយតា, ឧបសម្បន្នាយ សន្តកតា, អនុញ្ញាតការណាភាវោ, ធារណន្តិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមកថិនសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយន្តិ.

ចីវរសង្កមនីយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. គណចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា

ឆដ្ឋេ គណស្សាតិ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស. ចីវរលាភន្តិ វិកប្បនុបគម្បិ បច្ឆិមំ លភិតព្ពំ ចីវរំ. អន្តរាយំ ករេយ្យាតិ យថា តេ ទាតុកាមា ន ទេន្តិ, ឯវំ បរក្កមេយ្យ. បាចិត្តិយន្តិ សចេ តស្សា វចនេន តេ ន ទេន្តិ, ភិក្ខុនិយា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ គណស្ស ចីវរលាភន្តរាយករណវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អញ្ញស្មិំ បរិក្ខារេ ទុក្កដំ, សម្ពហុលានំ បន ឯកភិក្ខុនិយា វា ចីវរលាភេបិ ទុក្កដមេវ. ‘‘សមគ្ឃកាលេ ទស្សថា’’តិ ឯវំ អានិសំសំ ទស្សេត្វា និវារេន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. វិកប្បនុបគបច្ឆិមតា, សង្ឃស្ស បរិណតភាវោ, វិនា អានិសំសទស្សនេន អន្តរាយករណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ អទិន្នាទានសទិសានីតិ.

គណចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. បដិពាហនសិក្ខាបទវណ្ណនា

សត្តមេ ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គន្តិ សមគ្គេន សង្ឃេន សន្និបតិត្វា ករីយមានំ ចីវរវិភង្គ. បដិពាហេយ្យាតិ បដិសេធេយ្យ, ឯវំ បដិសេធេន្តិយា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ធម្មិកេ វេមតិកាយ, អធម្មិកេ ធម្មិកសញ្ញាយ ចេវ វេមតិកាយ ច ទុក្កដំ. ឧភយត្ថ អធម្មិកសញ្ញាយ, អានិសំសំ ទស្សេត្វា បដិពាហន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. ចីវរវិភង្គស្ស ធម្មិកតា, ធម្មិកសញ្ញិតា, វិនា អានិសំសេន បដិពាហនន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ អទិន្នាទានសទិសានេវាតិ.

បដិពាហនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. ចីវរទានសិក្ខាបទវណ្ណនា

អដ្ឋមេ សមណចីវរន្តិ កប្បកតំ និវាសនបារុបនុបគំ, ឯវរូបំ ឋបេត្វា បញ្ច សហធម្មិកេ មាតាបិតរោ ច យស្ស កស្សចិ គហដ្ឋស្ស វា បព្ពជិតស្ស វា បរិច្ចជិត្វា ទេន្តិយា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ អគារិកស្ស សមណចីវរទានវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ភិក្ខុនោ ទុក្កដំ. មាតាបិតូនំ បរិច្ចជិត្វាបិ, អញ្ញេសំ តាវកាលិកមេវ ទេន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. សមណចីវរតា, ឋបេត្វា សហធម្មិកេ ច មាតាបិតរោ ច អញ្ញេសំ ទានំ, អតាវកាលិកតាតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ សញ្ចរិត្តសទិសានីតិ.

ចីវរទានសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. កាលអតិក្កមនសិក្ខាបទវណ្ណនា

នវមេ ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយាតិ ទុព្ពលាយ ចីវរបច្ចាសាយ, ‘‘សចេ សក្កោម ទស្សាមា’’តិ ឯត្តកមត្តំ សុត្វា ឧប្បាទិតាយ អាសាយាតិ អត្ថោ. ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេយ្យាតិ វស្សំវុដ្ឋភិក្ខុនីហិ កាលចីវរេ ភាជិយមានេ ‘‘អាគមេយ្យាថ, អយ្យេ, អត្ថិ សង្ឃស្ស ចីវរបច្ចាសា’’តិ វត្វា តំ ចីវរវិភង្គំ ចីវរកាលំ អតិក្កាមេយ្យ, តស្សា អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមមាសំ, អត្ថតេ កថិនេ កថិនុព្ភារទិវសំ អតិក្កាមេន្តិយា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កមនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ទុព្ពលចីវរេ វេមតិកាយ, អទុព្ពលចីវរេ ទុព្ពលចីវរសញ្ញាយ ចេវ វេមតិកាយ ច ទុក្កដំ. ឧភយត្ថ អទុព្ពលចីវរសញ្ញាយ, កិញ្ចាបិ ‘ន សក្កោមា’តិ វទន្តិ, ‘‘ឥទានិ បន តេសំ កប្បាសោ វា ឧប្បជ្ជិស្សតិ, សទ្ធោ វា បុរិសោ អាគមិស្សតិ, តស្មិំ អាគតេ អទ្ធា ទស្សន្តី’’តិ ឯវំ អានិសំសំ ទស្សេត្វា និវារេន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. ទុព្ពលចីវរតា, ទុព្ពលសញ្ញិតា, វិនា អានិសំសេន និវារណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ អទិន្នាទានសទិសានីតិ.

កាលអតិក្កមនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. កថិនុទ្ធារសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទសមេ ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារន្តិ សព្ពាសំ ភិក្ខុនីនំ អកាលចីវរំ ទាតុកាមេន ឧបាសកេន យត្តកោ អត្ថារមូលិកោ អានិសំសោ, តតោ អធិកំ វា សមកំ វា ទត្វា យាចិតេន សមគ្គេន ភិក្ខុនិសង្ឃេន យំ កថិនំ ញត្តិទុតិយកម្មេន អន្តរា ឧទ្ធរីយតិ, តស្ស សោ ឧទ្ធារោ ‘ធម្មិកោ’តិ វុច្ចតិ, ឯវរូបំ កថិនុទ្ធារន្តិ អត្ថោ. បដិពាហេយ្យាតិ និវារេយ្យ, តស្ស ឯវរូបំ កថិនុទ្ធារំ និវារេន្តិយា បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសំ សត្តមេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ.

កថិនុទ្ធារសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

នគ្គវគ្គោ តតិយោ.

៤. តុវដ្ដវគ្គោ

១. ឯកមញ្ចតុវដ្ដនសិក្ខាបទវណ្ណនា

តុវដ្ដវគ្គស្ស បឋមេ តុវដ្ដេយ្យុន្តិ និបជ្ជេយ្យុំ. តាសុ បន ឯកាយ វា និបន្នាយ អបរា និបជ្ជតុ, ទ្វេបិ វា សហេវ និបជ្ជន្តុ, ទ្វិន្នម្បិ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ ទ្វិន្នំ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សចេ បន ឯកាយ និបន្នាយ ឯកា និសីទតិ, ឧភោ វា និសីទន្តិ, តាសំ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. ឯកមញ្ចតា, ទ្វិន្នំ តុវដ្ដនន្តិ ឥមានេត្ថ ទ្វេ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ.

ឯកមញ្ចតុវដ្ដនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ឯកត្ថរណតុវដ្ដនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទុតិយេ ឯកំ អត្ថរណញ្ចេវ បាវុរណញ្ច ឯតាសន្តិ ឯកត្ថរណបាវុរណា, សំហារិមានំ បាវារត្ថរណកដសារកាទីនំ ឯកំ អន្តំ អត្ថរិត្វា ឯកំ បារុបិត្វា តុវដ្ដេន្តីនមេតំ អធិវចនំ. បាចិត្តិយន្តិ តំយេវ អត្ថរិត្វា តំ បារុបិត្វា និបជ្ជន្តីនំ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ អារព្ភ ឯវំ តុវដ្ដនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អត្ថរណេ វា បាវុរណេ វា ឯកស្មិំ ទុក្កដំ, នានត្ថរណបាវុរណេ ទ្វិកទុក្កដំ. តស្មិំ បន នានត្ថរណបាវុរណសញ្ញាយ, វវត្ថានំ ទស្សេត្វា និបជ្ជន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. សេសំ បឋមសទិសមេវាតិ.

ឯកត្ថរណតុវដ្ដនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. អផាសុករណសិក្ខាបទវណ្ណនា

តតិយេ អផាសុន្តិ ‘‘ឥមិនា ឥមិស្សា អផាសុ ភវិស្សតី’’តិ អនាបុច្ឆា បុរតោ ចង្កមនដ្ឋាននិស្សជ្ជាទយោ វា ឧទ្ទិសឧទ្ទិសាបនបរិបុច្ឆនសជ្ឈាយំ វា ករោន្តិយា ចង្កមនេ និវត្តនគណនាយ, ឋានាទីសុ បយោគគណនាយ, ឧទ្ទេសាទីសុ បទគណនាយ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ សញ្ចិច្ច អផាសុករណវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អនុបសម្បន្នាយ តិកទុក្កដំ, ន អផាសុកាមតាយ, អាបុច្ឆា បុរតោ ចង្កមនាទីនិ ករោន្តិយា, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. ឧបសម្បន្នតា, អផាសុកាមតា, អផាសុករណំ, អនាបុច្ឆនន្តិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ អទិន្នាទានសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយំ, ទុក្ខវេទនន្តិ.

អផាសុករណសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. នឧបដ្ឋាបនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ចតុត្ថេ ទុក្ខិតន្តិ គិលានំ. សហជីវិនិន្តិ សទ្ធិវិហារិនិំ. នេវ ឧបដ្ឋហេយ្យាតិ តស្សា ឧបដ្ឋានំ សយំ វា អករោន្តិយា, បរេហិ វា អការេន្តិយា ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ បាចិត្តិយំ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ ទុក្ខិតំ សហជីវិនិំ អនុបដ្ឋានវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, អន្តេវាសិនិយា វា អនុបសម្បន្នាយ វា ទុក្កដំ, ទសសុ អញ្ញតរន្តរាយេ សតិ បរិយេសិត្វា អលភន្តិយា, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. គិលានតា, សទ្ធិវិហារិតា, អនុញ្ញាតការណាភាវោ, ឧបដ្ឋានេ ធុរនិក្ខេបោតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ សមនុភាសនសទិសានីតិ.

នឧបដ្ឋាបនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. និក្កឌ្ឍនសិក្ខាបទវណ្ណនា

បញ្ចមេ ឧបស្សយំ ទត្វាតិ សកវាដពទ្ធំ អត្តនោ បុគ្គលិកវិហារំ ទត្វា. និក្កឌ្ឍេយ្យាតិ ពហូនិបិ ទ្វារានិ ឯកប្បយោគេន និក្កឌ្ឍេន្តិយា ឯកា អាបត្តិ, នានាបយោគេហិ បយោគគណនាយ អាបត្តិយោ, អាណត្តិយម្បិ ឯសេវ នយោ. សចេ បន ‘‘ឥមញ្ចិមញ្ច ទ្វារំ អតិក្កាមេហី’’តិ អាណាបេតិ, ឯកាយ អាណត្តិយា ឯវ ទ្វារគណនាយ អាបត្តិយោ.

សាវត្ថិយំ ថុល្លនន្ទំ អារព្ភ ឯតាទិសេ វត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, តិកបាចិត្តិយំ, អកវាដពទ្ធតោ ទុក្កដំ, អនុបសម្បន្នាយ តិកទុក្កដំ, សកវាដពទ្ធតោ វា អកវាដពទ្ធតោ វា ឧភិន្នម្បិ បរិក្ខារនិក្កឌ្ឍនេ ទុក្កដមេវ, សេសំ សង្ឃិកវិហារនិក្កឌ្ឍនសិក្ខាបទេ វុត្តនយមេវាតិ.

និក្កឌ្ឍនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. សំសដ្ឋសិក្ខាបទវណ្ណនា

ឆដ្ឋំ ឧត្តានបទត្ថមេវ. សាវត្ថិយំ ចណ្ឌកាឡិំ អារព្ភ សំសដ្ឋវិហារវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សេសមេត្ថ បឋមអរិដ្ឋសិក្ខាបទេ វុត្តវិនិច្ឆយសទិសមេវាតិ.

សំសដ្ឋសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. អន្តោរដ្ឋសិក្ខាបទវណ្ណនា

សត្តមេ អន្តោរដ្ឋេតិ យស្ស វិជិតេ វិហរតិ, តស្ស រដ្ឋេ. អសត្ថិកា ចារិកន្តិ វិនា សត្ថេន គច្ឆន្តិយា, គាមន្តរគណនាយ, អគាមកេ អរញ្ញេ អទ្ធយោជនគណនាយ បាចិត្តិយំ.