៧. ទិព្ពចក្ខុកថាវណ្ណនា

៣៧៣. ឧបត្ថទ្ធន្តិ យថា វិសយានុភាវគោចរេហិ វិសិដ្ឋំ ហោតិ, តថា បច្ចយភូតេន កតពលាធានន្តិ អត្ថោ. តំមត្តមេវាតិ បុរិមំ មំសចក្ខុមត្តមេវ ធម្មុបត្ថទ្ធំ ន ហោតីតិ អត្ថោ. អនាបាថគតន្តិ មំសចក្ខុនា គហេតព្ពដ្ឋានំ អាបាថំ នាគតំ. ឯត្ថ ច វិសយស្ស ទីបកំ អានុភាវគោចរានមេវ អសទិសតំ វទន្តោ យាទិសោ មំសចក្ខុស្ស វិសយោតិ វិសយគ្គហណំ ន វិសយវិសេសទស្សនត្ថំ, អថ ខោ យាទិសេ វិសយេ អានុភាវគោចរវិសេសា ហោន្តិ, តាទិសស្ស រូបវិសយស្ស ទស្សនត្ថន្តិ ទីបេតិ, សទិសស្ស វា វិសយស្ស អានុភាវគោចរវិសេសោវ វិសេសំ.

ន ច មំសចក្ខុមេវ ទិព្ពចក្ខូតិ ឥច្ឆតីតិ ធម្មុបត្ថទ្ធកាលេ បុរិមំ មំសចក្ខុមេវាតិ ន ឥច្ឆតីតិ អធិប្បាយោ. មំសចក្ខុស្ស ឧប្បាទោ មគ្គោតិ មំសចក្ខុបច្ចយតាទស្សនត្ថមេវ វុត្តំ, ន តេន អនុបាទិន្នតាសាធនត្ថំ. រូបាវចរិកានន្តិ រូបាវចរជ្ឈានបច្ចយេន ឧប្បន្នានិ មហាភូតានិ រូបាវចរិកានីតិ សោ ឥច្ឆតីតិ អធិប្បាយោ. ឯស នយោ ‘‘អរូបាវចរិកាន’’ន្តិ ឯត្ថាបិ. អរូបាវចរក្ខណេ រូបាវចរចិត្តស្ស អភាវា បដិក្ខិបតីតិ តស្មិំយេវ ខណេ រូបាវចរំ ហុត្វា អរូបាវចរំ ន ជាតន្តិ បដិក្ខិបតីតិ អធិប្បាយោ.

៣៧៤. កិញ្ចាបិ ទិព្ពចក្ខុនោ ធម្មុបត្ថទ្ធស្ស បញ្ញាចក្ខុភាវំ ន ឥច្ឆតិ, យេន តីណិ ចក្ខូនិ ធម្មុបត្ថម្ភេន ចក្ខុន្តរភាវំ វទតោ ភវេយ្យុន្តិ អធិប្បាយោ.

ទិព្ពចក្ខុកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.