៧. ធម្មកថាវណ្ណនា
៨៨៧-៨៨៨. ធម្មកថាយំ រូបដ្ឋតោ អញ្ញស្ស រូបស្ស អភាវាតិ យោ រូបស្ស និយាមោ វុច្ចេយ្យ, សោ រូបដ្ឋោ នាម កោចិ រូបតោ អញ្ញោ នត្ថីតិ រូបដ្ឋតោ អញ្ញំ រូបញ្ច ន ហោតិ, តស្មា រូបំ រូបមេវ, ន វេទនាទិសភាវន្តិ អធិប្បាយេន ‘‘រូបំ រូបដ្ឋេន និយត’’ន្តិ វត្តព្ពំ, ន អញ្ញថា រូបដ្ឋេន និយាមេនាតិ អធិប្បាយោ. តត្ថ រូបតោ អញ្ញស្ស រូបដ្ឋស្ស អភាវេ ទស្សិតេ រូបដ្ឋតោ អញ្ញស្ស រូបស្ស អភាវោ ទស្សិតោយេវ នាម ហោតីតិ តមេវ រូបតោ អញ្ញស្ស រូបដ្ឋស្ស អភាវំ ទស្សេន្តោ ‘‘រូបសភាវោ ហី’’តិអាទិមាហ. ឯស វោហារោតិ រូបស្ស សភាវោ រូបសភាវោ, រូបស្ស អត្ថោ រូបដ្ឋោតិ ឯវំ អញ្ញត្តំ គហេត្វា វិយ បវត្តោ រូបសភាវវោហារោ រូបដ្ឋវោហារោ វា វេទនាទីហិ នានត្តមេវ សោ សភាវោតិ នានត្តសញ្ញាបនត្ថំ ហោតីតិ អត្ថោ. តស្មាតិ រូបស្ស រូបដ្ឋេន អនញ្ញត្តា. ‘‘រូបំ រូបមេវ, ន វេទនាទិសភាវ’’ន្តិ អវត្វា ‘‘រូបំ រូបដ្ឋេន និយត’’ន្តិ វទតោ តញ្ច វចនំ វុត្តប្បការេន សទោសំ, អថ កស្មា ‘‘រូបញ្ហិ រូបដ្ឋេន និយតន្តិ រូបំ រូបមេវ, ន វេទនាទិសភាវន្តិ អធិប្បាយេន វត្តព្ព’’ន្តិ វទន្តោ ‘‘រូបំ រូបដ្ឋេន និយត’’ន្តិ បដិជានាតីតិ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. ននុ ចេតំ អត្តនាវ វុត្តំ, ន បរេនាតិ បដិជានាតីតិ ន វត្តព្ពន្តិ? ន, អត្តានម្បិ បរំ វិយ វចនតោ. វត្តព្ពន្តិ វា សកវាទិនា វត្តព្ពន្តិ វុត្តំ ហោតិ. យទិ ច តេន វត្តព្ពំ បដិជានាតិ ច សោ ឯតមត្ថន្តិ, អថ កស្មា បដិជានាតិ សកវាទីតិ អយមេត្ថ អត្ថោ. អត្ថន្តរវសេនាតិ តត្ថ វុត្តមេវ ការណំ និគូហិត្វា បរេន ចោទិតន្តិ តមេវ ការណំ ទស្សេត្វា ចោទនំ និវត្តេតិ. ឥតោ អញ្ញថាតិ រូបាទិសភាវមត្តំ មុញ្ចិត្វា តេន បរិកប្បិតំ និយតំ នត្ថីតិ តស្ស បរិកប្បិតស្ស និវត្តនត្ថំ បុន តេនេវ នយេន ចោទេតុំ ‘‘មិច្ឆត្តនិយត’’ន្តិអាទិមាហាតិ អត្ថោ.
ធម្មកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
ឯកវីសតិមវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.