១៣. បុរិសការានុយោគវណ្ណនា

១២៣. ករណមត្តន្តិ កម្មានំ និប្ផាទកប្បយោជកភាវេន បវត្តា ខន្ធា.

១២៤. បុរិមកម្មេន វិនា បុគ្គលស្ស ជាតិ, ជាតស្ស ច វិជ្ជដ្ឋានាទីសុ សម្មា មិច្ឆា វា បវត្តិ នត្ថីតិ សន្ធាយ ‘‘បុរិមកម្មមេវ តស្សា’’តិអាទិមាហ.

១២៥. កម្មវដ្ដស្សាតិ ឯត្ថ កម្មការកស្ស យោ ការកោ, តេនបិ អញ្ញំ កម្មំ កាតព្ពំ, តស្ស ការកេនបិ អញ្ញន្តិ ឯវំ កម្មវដ្ដស្ស អនុបច្ឆេទំ វទន្តិ. បុគ្គលស្ស ការកោ កម្មស្ស ការកោ អាបជ្ជតីតិ វិចារេតព្ពមេតំ. មាតាបិតូហិ ជនិតតាទិនា តស្ស ការកំ ឥច្ឆន្តស្ស កម្មការកានំ ការកបរម្បរា អាបជ្ជតីតិ ឥទញ្ច វិចារេតព្ពំ.

១៧០. សុត្តវិរោធភយេនាតិ ‘‘សោ ករោតិ សោ បដិសំវេទយតីតិ ខោ, ព្រាហ្មណ, អយមេកោ អន្តោ’’តិអាទីហិ (សំ. និ. ២.៤៦) វិរោធភយា.

១៧១. ‘‘ឥធ នន្ទតិ បេច្ច នន្ទតី’’តិ (ធ. ប. ១៨) វចនតោ កម្មករណកាលេ វិបាកបដិសំវេទនកាលេ ច សោយេវាតិ បដិជានាតីតិ អធិប្បាយោ. សយំកតំ សុខទុក្ខន្តិ ច បុដ្ឋោ ‘‘កិំ នុ ខោ, ភោ គោតម, សយំកតំ សុខំ ទុក្ខន្តិ? មា ហេវំ កស្សបា’’តិអាទិសុត្តវិរោធា (សំ. និ. ២.១៨) បដិក្ខិបតិ.

១៧៦. លទ្ធិមត្តមេវេតន្តិ សោយេវេកោ នេវ សោ ហោតិ ន អញ្ញោតិ ឥទំ បន នត្ថេវ, តស្មា ឯវំវាទិនោ អសយំការន្តិអាទិ អាបជ្ជតីតិ អធិប្បាយោ. អបិចាតិអាទិនា ឥទំ ទស្សេតិ – ន បរស្ស ឥច្ឆាវសេនេវ ‘‘សោ ករោតី’’តិអាទិ អនុយោគោ វុត្តោ, អថ ខោ ‘‘សោ ករោតី’’តិអាទីសុ ឯកំ អនិច្ឆន្តស្ស ឥតរំ, តញ្ច អនិច្ឆន្តស្ស អញ្ញំ អាបន្នន្តិ ឯវំ ការកវេទកិច្ឆាយ ឋត្វា ‘‘សោ ករោតី’’តិអាទីសុ តំ តំ អនិច្ឆាយ អាបន្នវសេនាបីតិ. អថ វា ន កេវលំ ‘‘សោ ករោតី’’តិអាទីនំ សព្ពេសំ អាបន្នត្តា, អថ ខោ ឯកេកស្សេវ ច អាបន្នត្តា អយំ អនុយោគោ កតោតិ ទស្សេតិ. បុរិមនយេនេវាតិ ឯតេន ‘‘ឥធ នន្ទតី’’តិអាទិ សព្ពំ បដិជាននាទិការណំ ឯកតោ យោជេតព្ពន្តិ ទស្សេតិ.

បុរិសការានុយោគវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

កល្យាណវគ្គោ និដ្ឋិតោ.