៨-៩. ទេវាសុរសង្គាមសុត្តាទិវណ្ណនា

៣៩-៤០. អដ្ឋមេ អភិយិំសូតិ កទា អភិយិំសុ? យទា ពលវន្តោ អហេសុំ, តទា. តត្រាយមនុបុព្ពិកថា (សំ. និ. អដ្ឋ. ១.១.២៤៧; សារត្ថ. ដី. ១.វេរញ្ជកណ្ឌវណ្ណនា) – សក្កោ កិរ មគធរដ្ឋេ មចលគាមកេ មឃោ នាម មាណវោ ហុត្វា តេត្តិំស បុរិសេ គហេត្វា កល្យាណកម្មំ ករោន្តោ សត្ត វតបទានិ បូរេត្វា តត្ថ កាលង្កតោ ទេវលោកេ និព្ពត្តិ. តំ ពលវកម្មានុភាវេន សបរិសំ សេសទេវតា ទសហិ ឋានេហិ អធិគណ្ហន្តំ ទិស្វា ‘‘អាគន្តុកទេវបុត្តា អាគតា’’តិ នេវាសិកា គន្ធបានំ សជ្ជយិំសុ. សក្កោ សកបរិសាយ សញ្ញំ អទាសិ ‘‘មារិសា មា គន្ធបានំ បិវិត្ថ, បិវនាការមត្តមេវ ទស្សេថា’’តិ. តេ តថា អកំសុ. នេវាសិកទេវតា សុវណ្ណសរកេហិ ឧបនីតំ គន្ធបានំ យាវទត្ថំ បិវិត្វា មត្តា តត្ថ តត្ថ សុវណ្ណបថវិយំ បតិត្វា សយិំសុ. សក្កោ ‘‘គណ្ហថ បុត្តហតាយ បុត្តេ’’តិ តេ បាទេសុ គហេត្វា សិនេរុបាទេ ខិបាបេសិ. សក្កស្ស បុញ្ញតេជេន តទនុវត្តកាបិ សព្ពេ តត្ថេវ បតិំសុ. តេ សិនេរុវេមជ្ឈកាលេ សញ្ញំ លភិត្វា, ‘‘តាតា, សុរំ ន បិវិម្ហ, សុរំ ន បិវិម្ហា’’តិ អាហំសុ. តតោ បដ្ឋាយ អសុរា នាម ជាតា. អថ នេសំ កម្មបច្ចយឧតុសមុដ្ឋានំ សិនេរុស្ស ហេដ្ឋិមតលេ ទសយោជនសហស្សំ អសុរភវនំ និព្ពត្តិ. សក្កោ តេសំ និវត្តិត្វា អនាគមនត្ថាយ អារក្ខំ ឋបេសិ. យំ សន្ធាយ វុត្តំ –

‘‘អន្តរា ទ្វិន្នំ អយុជ្ឈបុរានំ,

បញ្ចវិធា ឋបិតា អភិរក្ខា;

ឧរគ-ករោដិ-បយស្ស ច ហារី,

មទនយុតា ចតុរោ ច មហត្ថា’’តិ. (សំ. និ. អដ្ឋ. ១.១.២៤៧; សារត្ថ. ដី. ១.១ វេរញ្ជកណ្ឌវណ្ណនា);

ទ្វេ នគរានិ ហិ យុទ្ធេន គហេតុំ អសក្កុណេយ្យតាយ អយុជ្ឈបុរានិ នាម ជាតានិ ទេវនគរញ្ច អសុរនគរញ្ច. យទា ហិ អសុរា ពលវន្តោ ហោន្តិ, អថ ទេវេហិ បលាយិត្វា ទេវនគរំ បវិសិត្វា ទ្វារេ បិទហិតេ អសុរានំ សតសហស្សម្បិ កិញ្ចិ កាតុំ ន សក្កោតិ. យទា ទេវា ពលវន្តោ ហោន្តិ, អថាសុរេហិ បលាយិត្វា អសុរនគរស្ស ទ្វារេ បិទហិតេ សក្កានំ សតសហស្សម្បិ កិញ្ចិ កាតុំ ន សក្កោតិ. ឥតិ ឥមានិ ទ្វេ នគរានិ អយុជ្ឈបុរានិ នាម. តេសំ អន្តរា ឯតេសុ ឧរគាទីសុ បញ្ចសុ ឋានេសុ សក្កេន អារក្ខា ឋបិតា. តត្ថ ឧរគសទ្ទេន នាគា គហិតា. តេ ហិ ឧទកេ ពលវន្តោ ហោន្តិ, តស្មា សិនេរុស្ស បឋមាលិន្ទេ ឯតេសំ អារក្ខា. ករោដិសទ្ទេន សុបណ្ណា គហិតា. តេសំ កិរ ករោដិ នាម បានភោជនំ, តេន តំ នាមំ លភិំសុ, ទុតិយាលិន្ទេ តេសំ អារក្ខា. បយស្សហារិសទ្ទេន កុម្ភណ្ឌា គហិតា, ទានវរក្ខសា កិរ តេ, តតិយាលិន្ទេ តេសំ អារក្ខា. មទនយុតសទ្ទេន យក្ខា គហិតា. វិសមចារិនោ កិរ តេ យុជ្ឈសោណ្ឌា, ចតុត្ថាលិន្ទេ តេសំ អារក្ខា. ចតុរោ ច មហត្តាតិ ចត្តារោ មហារាជានោ វុត្តា, បញ្ចមាលិន្ទេ តេសំ អារក្ខា, តស្មា យទិ អសុរា កុបិតាវិលចិត្តា ទេវបុរំ ឧបយន្តិ យុជ្ឈិតុំ. យំ គិរិនោ បឋមំ បរិភណ្ឌំ, តំ ឧរគា បដិពាហយន្តិ. ឯវំ សេសេសុ សេសា.

តេ បន អសុរា អាយុវណ្ណយសឥស្សរិយសម្បត្តីហិ តាវតិំសសទិសាវ, តស្មា អន្តរា អត្តានំ អជានិត្វា បាដលិយា បុប្ផិតាយ ‘‘ន ឥទំ ទេវនគរំ, តត្ថ បារិច្ឆត្តកោ បុប្ផតិ, ឥធ បន ចិត្តបាដលី, ជរសក្កេនាម្ហាកំ សុរំ បាយេត្វា វញ្ចិតា, ទេវនគរញ្ច នោ គហិតំ, គច្ឆាម, តេន សទ្ធិំ យុជ្ឈិស្សាមា’’តិ ហត្ថិអស្សរថេ អារុយ្ហ សុវណ្ណរជតមណិផលកានិ គហេត្វា យុទ្ធសជ្ជា ហុត្វា អសុរភេរិយោ វាទេន្តា មហាសមុទ្ទេ ឧទកំ ទ្វិធា ភេត្វា ឧដ្ឋហន្តិ. តេ ទេវេ វុដ្ឋេ វម្មិកមក្ខិកា វម្មិកំ វិយ សិនេរុំ អារុហិតុំ អារភន្តិ. អថ នេសំ បឋមំ នាគេហិ សទ្ធិំ យុទ្ធំ ហោតិ. តស្មិំ ខោ បន យុទ្ធេ ន កស្សចិ ឆវិ វា ចម្មំ វា ឆិជ្ជតិ, ន លោហិតំ ឧប្បជ្ជតិ, កេវលំ កុមារកានំ ទារុមេណ្ឌកយុទ្ធំ វិយ អញ្ញមញ្ញសន្តាសនមត្តមេវ ហោតិ. កោដិសតាបិ កោដិសហស្សាបិ នាគា តេហិ សទ្ធិំ យុជ្ឈិត្វា តេ អសុរបុរំយេវ បវេសេត្វា និវត្តន្តិ. យទា បន អសុរា ពលវន្តោ ហោន្តិ, អថ នាគា ឱសក្កិត្វា ទុតិយេ អាលិន្ទេ សុបណ្ណេហិ សទ្ធិំ ឯកតោវ ហុត្វា យុជ្ឈន្តិ. ឯស នយោ សុបណ្ណាទីសុបិ. យទា បន តានិ បញ្ចបិ ឋានានិ អសុរា មទ្ទន្តិ, តទា ឯកតោ សម្បិណ្ឌិតានិបិ តានិ បញ្ច ពលានិ ឱសក្កន្តិ. អថ ចត្តារោ មហារាជានោ គន្ត្វា សក្កស្ស តំ បវត្តិំ អារោចេន្តិ. សក្កោ តេសំ វចនំ សុត្វា ទិយឌ្ឍយោជនសតិកំ វេជយន្តរថំ អារុយ្ហ សយំ វា និក្ខមតិ, ឯកំ បុត្តំ វា បេសេតិ. យទា ទេវា បុន អបច្ចាគមនាយ អសុរេ ជិនិំសុ, តទា សក្កោ អសុរេ បលាបេត្វា បញ្ចសុ ឋានេសុ អារក្ខំ ទត្វា វេទិយបាទេ វជិរហត្ថា ឥន្ទបដិមាយោ ឋបេសិ. អសុរា កាលេន កាលំ ឧដ្ឋហិត្វា បដិមាយោ ទិស្វា ‘‘សក្កោ អប្បមត្តោ តិដ្ឋតី’’តិ តតោវ និវត្តន្តិ. ឥធ បន យទា អសុរានំ ជយោ អហោសិ, ទេវានំ បរាជយោ, តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ – ‘‘បរាជិតា ច, ភិក្ខវេ, ទេវា អបយិំសុយេវ ឧត្តរេនាភិមុខា, អភិយិំសុ អសុរា’’តិ.

ទក្ខិណាភិមុខា ហុត្វាតិ ចក្កវាឡបព្ពតាភិមុខា ហុត្វា. អសុរា កិរ ទេវេហិ បរាជិតា បលាយន្តា ចក្កវាឡបព្ពតាភិមុខំ គន្ត្វា ចក្កវាឡមហាសមុទ្ទបិដ្ឋិយំ រជតបដ្ដវណ្ណេ វាលិកាបុលិនេ យត្ថ បណ្ណកុដិយោ មាបេត្វា ឥសយោ វសន្តិ, តត្ថ គន្ត្វា ឥសីនំ អស្សមបទេន គច្ឆន្តា ‘‘សក្កោ ឥមេហិ សទ្ធិំ មន្តេត្វា អម្ហេ នាសេតិ, គណ្ហថ បុត្តហតាយ បុត្តេ’’តិ កុបិតា អស្សមបទេ បានីយឃដចង្កមនបណ្ណសាលាទីនិ វិទ្ធំសេន្តិ. ឥសយោ អរញ្ញតោ ផលាផលំ អាទាយ អាគតា ទិស្វា បុន ទុក្ខេន បដិបាកតិកំ ករោន្តិ, តេបិ បុនប្បុនំ តថេវ បរាជិតា គន្ត្វា វិនាសេន្តិ. តេន វុត្តំ – ‘‘បរាជិតា ច ខោ, ភិក្ខវេ, អសុរា អបយិំសុយេវ ទក្ខិណេនាភិមុខា’’តិ. នវមំ ឧត្តានត្ថមេវ.

ទេវាសុរសង្គាមសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.