៩. និព្ពេធិកសុត្តវណ្ណនា

៦៣. នវមេ បរិហាយតិ អត្តនោ ផលំ បរិគ្គហេត្វា វត្តតិ, តស្ស វា ការណភាវំ ឧបគច្ឆតីតិ បរិយាយោតិ ឥធ ការណំ វុត្តន្តិ អាហ ‘‘និព្ពិជ្ឈនការណ’’ន្តិ.

‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អហតានំ វត្ថានំ ទិគុណំ សង្ឃាដិ’’ន្តិ ឯត្ថ ហិ បដលដ្ឋោ គុណដ្ឋោ. ‘‘អច្ចេន្តិ កាលា តរយន្តិ រត្តិយោ, វយោគុណា អនុបុព្ពំ ជហន្តី’’តិ (សំ. និ. ១.៤) ឯត្ថ រាសដ្ឋោ គុណដ្ឋោ. ‘‘សតគុណា ទក្ខិណា បាដិកង្ខិតព្ពា’’តិ (ម. និ. ៣.៣៧៩) ឯត្ថ អានិសំសដ្ឋោ. ‘‘អន្តំ អន្តគុណំ (ទី. និ. ២.៣៧៧; ម. និ. ១.១១០; ខុ. បា. ៣.ទ្វត្តិំសាការោ), កយិរា មាលាគុណេ ពហូ’’តិ (ធ. ប. ៥៣) ឯត្ថ ពន្ធនដ្ឋោ គុណដ្ឋោ. ឥធាបិ ឯសោវ អធិប្បេតោតិ អាហ ‘‘ពន្ធនដ្ឋេន គុណា’’តិ. កាមរាគស្ស សំយោជនស្ស បច្ចយភាវេន វត្ថុកាមេសុបិ ពន្ធនដ្ឋោ រាសដ្ឋោ វា គុណដ្ឋោ ទដ្ឋព្ពោ. ចក្ខុវិញ្ញេយ្យាតិ វា ចក្ខុវិញ្ញាណតំទ្វារិកវិញ្ញាណេហិ ជានិតព្ពា. សោតវិញ្ញេយ្យាតិអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. ឥដ្ឋារម្មណភូតាតិ សភាវេនេវ ឥដ្ឋារម្មណជាតិកា, ឥដ្ឋារម្មណភាវំ វា បត្តា. កមនីយាតិ កាមេតព្ពា. មនវឌ្ឍនកាតិ មនោហរា. ឯតេន បរិកប្បនតោបិ ឥដ្ឋារម្មណភាវំ សង្គណ្ហាតិ. បិយជាតិកាតិ បិយាយិតព្ពសភាវា. កាមូបសញ្ហិតាតិ កាមរាគេន ឧបេច្ច សម្ពន្ធនីយា សម្ពន្ធា កាតព្ពា. តេនាហ ‘‘អារម្មណំ កត្វា’’តិអាទិ. សង្កប្បរាគោតិ វា សុភាទិវសេន សង្កប្បិតវុត្ថម្ហិ ឧប្បន្នរាគោ. ឯវមេត្ថ វត្ថុកាមំ បដិក្ខិបិត្វា កិលេសកាមោ វុត្តោ តស្សេវ វសេន តេសម្បិ កាមភាវសិទ្ធិតោ, កិលេសកាមស្សបិ ឥដ្ឋវេទនា ទិដ្ឋាទិសម្បយោគភេទេន បវត្តិអាការភេទេន ច អត្ថិ វិចិត្តកាតិ តតោ វិសេសេតុំ ‘‘ចិត្រវិចិត្រារម្មណានី’’តិ អាហ, នានប្បការានិ រូបាទិអារម្មណានីតិ អត្ថោ.

អថេត្ថ ធីរា វិនយន្តិ ឆន្ទន្តិ អថ ឯតេសុ អារម្មណេសុ ធិតិសម្បន្នា បណ្ឌិតា ឆន្ទរាគំ វិនយន្តិ.

តជ្ជាតិកន្តិ តំសភាវំ, អត្ថតោ បន តស្ស កាមស្ស អនុរូបន្តិ វុត្តំ ហោតិ. បុញ្ញស្ស ភាគោ បុញ្ញភាគោ, បុញ្ញកោដ្ឋាសោ. តេន និព្ពត្តោ, តត្ថ វា ភវោតិ បុញ្ញភាគិយោ. អបុញ្ញភាគិយោតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ. វិបាកោយេវ វេបក្កន្តិ អាហ ‘‘វោហារវិបាក’’ន្តិ.

សព្ពសង្គាហិកាតិ កុសលាកុសលសាធារណា. សំវិទហនចេតនាតិ សម្បយុត្តធម្មេសុ សំវិទហនលក្ខណា ចេតនា. ឧរត្តាឡិន្តិ ឧរំ តាឡេត្វា. ឯកបទន្តិ ឯកបទចិតំ មន្តំ. តេនាហ ‘‘ឯកបទមន្តំ វា’’តិអាទិ.

និព្ពេធិកសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.