១. បឋមអាហុនេយ្យសុត្តវណ្ណនា

១. ឆក្កនិបាតស្ស បឋមេ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វាតិ និស្សយវោហារេន វុត្តំ. សសម្ភារកនិទ្ទេសោយំ យថា ‘‘ធនុនា វិជ្ឈតី’’តិ, តស្មា និស្សយសីសេន និស្សិតស្ស គហណំ ទដ្ឋព្ពំ. តេនាយមត្ថោ ‘‘ចក្ខុទ្វារេ រូបារម្មណេ អាបាថគតេ តំ រូបំ ចក្ខុវិញ្ញាណេន ទិស្វា’’តិ. នេវ សុមនោ ហោតីតិ ជវនក្ខណេ ឥដ្ឋេ អារម្មណេ រាគំ អនុប្បាទេន្តោ នេវ សុមនោ ហោតិ គេហស្សិតបេមវសេនបិ មគ្គេន សព្ពសោ រាគស្ស សមុច្ឆិន្នត្តា. ន ទុម្មនោតិ អនិដ្ឋេ អទុស្សន្តោ ន ទុម្មនោ. បសាទញ្ញថត្តវសេនបិ ឥដ្ឋេបិ អនិដ្ឋេបិ មជ្ឈត្តេបិ អារម្មណេ ន សមំ សម្មា អយោនិសោ គហណំ អសមបេក្ខនំ. អយញ្ចស្ស បដិបត្តិ សតិវេបុល្លប្បត្តិយា បញ្ញាវេបុល្លប្បត្តិយា ចាតិ អាហ ‘‘សតោ សម្បជានោ ហុត្វា’’តិ. សតិយា យុត្តត្តា សតោ. សម្បជញ្ញេន យុត្តត្តា សម្បជានោ. ញាណុប្បត្តិបច្ចយរហិតកាលេបិ បវត្តិភេទនតោ ‘‘សតតវិហារោ កថិតោ’’តិ វុត្តំ. សតតវិហារោតិ ខីណាសវស្ស និច្ចវិហារោ សព្ពទា បវត្តនកវិហារោ. ឋបេត្វា ហិ សមាបត្តិវេលំ ភវង្គវេលញ្ច ខីណាសវា ឥមិនាវ ឆឡង្គុបេក្ខាវិហារេន វិហរន្តិ.

ឯត្ថ ច ‘‘ឆសុ ទ្វារេសុបិ ឧបេក្ខកោ វិហរតី’’តិ ឥមិនា ឆឡង្គុបេក្ខា កថិតា. ‘‘សម្បជានោ’’តិ វចនតោ បន ចត្តារិ ញាណសម្បយុត្តចិត្តានិ លព្ភន្តិ តេហិ វិនា សម្បជានតាយ អសម្ភវតោ. សតតវិហារភាវតោ អដ្ឋ មហាកិរិយចិត្តានិ លព្ភន្តិ. ‘‘នេវ សុមនោ ន ទុម្មនោ’’តិ វចនតោ អដ្ឋ មហាកិរិយចិត្តានិ, ហសិតុប្បាទោ, វោដ្ឋព្ពនញ្ចាតិ ទស ចិត្តានិ លព្ភន្តិ. រាគទោសសហជាតានំ សោមនស្សទោមនស្សានំ អភាវោ តេសម្បិ សាធារណោតិ ឆឡង្គុបេក្ខាវសេន អាគតានំ ឥមេសំ សតតវិហារានំ សោមនស្សំ កថំ លព្ភតីតិ ចេ? អាសេវនតោ. កិញ្ចាបិ ខីណាសវោ ឥដ្ឋានិដ្ឋេបិ អារម្មណេ មជ្ឈត្តោ វិយ ពហុលំ ឧបេក្ខកោ វិហរតិ អត្តនោ បរិសុទ្ធបកតិភាវាវិជហនតោ, កទាចិ បន តថា ចេតោភិសង្ខារាភាវេ យំ តំ សភាវតោ ឥដ្ឋំ អារម្មណំ, តស្ស យាថាវសភាវគ្គហណវសេនបិ អរហតោ ចិត្តំ បុព្ពាសេវនវសេន សោមនស្សសហគតំ ហុត្វា បវត្តតេវ.

បឋមអាហុនេយ្យសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.